Thành lập tháng 10/2024, CLB Sinh vật cảnh Mai Sơn, xã Mai Sơn hiện có 20 thành viên. Dù mỗi người đều có công việc, ngành nghề khác nhau, song họ đều chung niềm say mê với cây cảnh. CLB trở thành nơi gặp gỡ, giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm chăm sóc, tạo dáng, cắt tỉa và nhân giống cây. Mỗi tác phẩm bonsai là kết tinh của sự kiên nhẫn, tỉ mỉ và tình yêu thiên nhiên, thể hiện rõ cá tính và gu thẩm mỹ riêng của người trồng.

 Anh Trần Quốc Đoàn, khu đô thị mới Cò Nòi, xã Mai Sơn, chia sẻ: Vườn bonsai của gia đình tôi có khoảng 200 chậu, gồm hơn 20 loại như si, túc, sộp, duối, hải châu, hồng ngọc mai… Có những cây đã gắn bó hơn 20 năm, như người bạn chứng kiến từng chặng đường cuộc sống. Việc chăm sóc, tạo dáng đòi hỏi sự tỉ mỉ, kiên nhẫn và cả cảm xúc. Mỗi sáng, được ngắm nhìn những tán cây xanh mướt, dáng thế uyển chuyển là cách tôi tìm thấy niềm vui, sự bình yên sau những giờ làm việc căng thẳng.

Phong trào cây cảnh – bonsai không chỉ là thú vui tao nhã của người yêu cây, mà còn dần trở thành một ngành kinh tế sinh thái có giá trị cao, tạo việc làm và thu nhập cho nhiều hộ dân. Mỗi tác phẩm nghệ thuật là “đứa con tinh thần”, kết tinh bàn tay, khối óc và tâm hồn của người nghệ nhân. Giá trị bonsai được xem là “không giới hạn”, thay đổi tùy theo thị hiếu người thưởng lãm.

Ông Nguyễn Văn Thắng, Chi hội trưởng Chi hội Sinh vật cảnh phường Chiềng Sinh, cho biết: Từ một phôi gốc hoặc cây sưu tầm được, nghệ nhân ‘mát tay’ sẽ uốn nắn, cắt tỉa, tạo dáng để nâng tầm giá trị gấp nhiều lần. Hiện gia đình có 3 vườn cây với hơn 30 loại, tổng giá trị lưu vườn hơn 1 tỷ đồng, doanh thu 200–500 triệu đồng mỗi năm. Có cây trị giá từ vài chục đến hàng trăm triệu đồng, thậm chí cả tỷ đồng. Người chơi bonsai như chúng tôi không chỉ nuôi dưỡng đam mê mà còn có thể sống được bằng nghề.

Theo các nghệ nhân bonsai, trong kỹ thuật tạo tác cây, quan niệm “nhất dáng, nhì da” luôn được đề cao. Người trồng cần hoạch định dáng thế tương lai của cây để có hướng chăm sóc, uốn nắn phù hợp. Cây đẹp phải cân đối, thuôn đều từ gốc đến ngọn, thể hiện sự hài hòa giữa con người – thiên nhiên – trời đất. Bonsai có nhiều dáng như hoành, trực, xiên, huyền, nhưng dù ở dáng nào, tổng thể tán lá vẫn tuân theo hình khối tam giác, hội đủ 4 yếu tố “Cổ – kỳ – mỹ – văn”.

Ông Bùi Minh Sơn, Chủ tịch Hội Khoa học Tổng hợp tỉnh, cho biết: Hội được thành lập trên cơ sở hợp nhất các hội ngành nghề nông nghiệp, kinh tế và lịch sử. Những năm gần đây, phong trào sinh vật cảnh, đặc biệt là cây cảnh, bonsai ở Sơn La phát triển mạnh. Từ thú vui đơn lẻ, nay đã trở thành nghề sản xuất, kinh doanh mang lại thu nhập cao, tạo việc làm cho người lao động. Hằng năm, Hội đã phối hợp tổ chức các lớp tập huấn nâng cao tay nghề cho người chơi, tổ chức cho các hội viên đi tham quan, học hỏi kinh nghiệm trong và ngoài tỉnh.

Hiện toàn tỉnh có 41 chi hội sinh vật cảnh với hơn 600 hội viên; có 5 nhà vườn tiêu biểu Trung ương và 69 nhà vườn tiêu biểu cấp tỉnh. Nhiều nhà vườn ở Mộc Châu, Thảo Nguyên, Yên Châu, Mai Sơn, Tô Hiệu, Chiềng Sinh và Sông Mã có giá trị lưu vườn từ 2–3 tỷ đồng, doanh thu bình quân gần 1 tỷ đồng/năm.

Phong trào hội sinh vật cảnh đã lan tỏa tới 20/75 xã, phường, với nhiều chuyên ngành như cây cảnh nghệ thuật, chim cảnh, gỗ lũa, hoa lan... Nhiều khu vườn đã trở thành điểm đến tham quan của khách du lịch gần xa, góp phần lan tỏa lối sống hòa hợp với thiên nhiên và nâng cao đời sống tinh thần cho người dân.