Tối ưu không gian phát triển du lịch

Giai đoạn 2020-2025 đánh dấu nhiều bước ngoặt trong quy hoạch phát triển du lịch của tỉnh Sơn La. Năm 2024, Sơn La là một trong các tỉnh đầu tiên xây dựng hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu quản lý quy hoạch, cung cấp thông tin quy hoạch trực tuyến trên nền tảng hệ thống công nghệ thông tin địa lý toàn cầu, điện toán đám mây trên địa bàn tỉnh Sơn La (GIS) và đã đưa hệ thống vào hoạt động thử nghiệm để tiếp tục hoàn thiện.

Trên cơ sở Quy hoạch tỉnh Sơn La thời kỳ 2021-2030 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, năm 2025, UBND tỉnh đã ban hành quyết định về kế hoạch thực hiện quy hoạch, phủ kín 40 đồ án quy hoạch trọng điểm, trong đó, có 4 đồ án quy hoạch vùng liên huyện (cũ), 2 đồ án quy hoạch chung xây dựng khu chức năng lớn, 4 đồ án quy hoạch phân khu khu chức năng... tạo cơ sở cho phát triển du lịch sau này. Cùng thời điểm, Hồ Sơn La chính thức được đưa vào danh mục các khu du lịch có tiềm năng phát triển thành khu du lịch quốc gia. Song song đó, tỉnh tích cực triển khai Đề án phát triển du lịch Quỳnh Nhai thành Khu du lịch cấp tỉnh.

Cùng với quy hoạch du lịch, hạ tầng giao thông cũng được rà soát đồng bộ với việc nâng cấp 6 tuyến đường tỉnh thành quốc lộ (ĐT.102, ĐT.105, ĐT.105A, ĐT.112, ĐT.113, ĐT.114), đề nghị giữ nguyên Cảng hàng không Nà Sản trong quy hoạch hàng không quốc gia. Đến nay, toàn tỉnh có trên 18.330 km đường bộ với tỷ lệ cứng hóa đạt 44,5%; 100% xã có đường ô tô đến trung tâm, rút ngắn tối đa thời gian di chuyển từ đô thị đến các điểm săn mây Tà Xùa, khoáng nóng Ngọc Chiến hay di tích lịch sử tại các phường trung tâm của Sơn La.

Bà Hoàng Thị Đôi, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, cho biết: Quy hoạch bài bản là cơ sở quan trọng để tỉnh Sơn La khắc phục tình trạng đầu tư manh mún, tự phát trong phát triển du lịch. Việc phân vùng rõ ràng cho phép mỗi địa phương phát triển các nhóm sản phẩm đặc trưng: dịch vụ nghỉ dưỡng cao cấp, nông nghiệp sinh thái, vui chơi giải trí, đô thị tại Khu du lịch quốc gia Mộc Châu; du lịch khám phá, trải nghiệm vùng lòng hồ sông Đà; các sản phẩm săn mây, khám phá văn hóa vùng cao tại Tà Xùa, Bắc Yên; du lịch lịch sử, chăm sóc sức khỏe tại các khu vực trung tâm... Qua đó, từng bước hình thành không gian du lịch đồng bộ, tăng cường liên kết giữa các vùng, phát huy tiềm năng, thế mạnh của từng địa phương và tạo sức hấp dẫn cho du lịch Sơn La.

Tạo đà thu hút đầu tư

Với bước quy hoạch bài bản, chiến lược rõ ràng, Sơn La đang tạo dựng cơ sở để thu hút các dự án đầu tư cho lĩnh vực du lịch. Giai đoạn 2021-2025, nguồn vốn đầu tư công dành cho du lịch đạt hơn 4.372 tỷ đồng triển khai cho 15 dự án hạ tầng thiết yếu; toàn tỉnh cấp mới 120 dự án với tổng vốn đăng ký trên 46.501 tỷ đồng (gấp 1,8 lần giai đoạn 2016-2020). Trong đó, riêng lĩnh vực du lịch, dịch vụ và thương mại có 14 dự án trọng điểm với tổng vốn đạt 14.515 tỷ đồng. Các địa phương cũng chủ động huy động hàng trăm tỷ đồng xã hội hóa tôn tạo di tích lịch sử, xây dựng bản du lịch cộng đồng…

Tại Khu du lịch quốc gia Mộc Châu, Ngày 31/12/2025, UBND tỉnh đã có quyết định số 3467/QĐ-UBND về việc phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch chung xây dựng Khu du lịch quốc gia Mộc Châu đến năm 2045, định hình lại không gian phát triển sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Phạm vi quy hoạch mở rộng trên tổng diện tích 205.405 ha, gồm các phường Mộc Châu, Mộc Sơn, Vân Sơn, Thảo Nguyên và các xã: Đoàn Kết, Lóng Sập, Chiềng Sơn, Tân Yên, Vân Hồ, Song Khủa, Tô Múa, Xuân Nha. Quy hoạch mới tổ chức lại không gian phát triển từ 3 phân vùng thành 4 phân vùng. 

Theo đó, Vùng I (Vùng trung tâm, động lực phát triển du lịch), tập trung phát triển cơ sở hạ tầng, các công trình dịch vụ du lịch cấp vùng và quốc gia gắn với trung tâm Mộc Châu - Vân Hồ. Vùng II (Vùng phía Bắc), phát triển du lịch sinh thái gắn với cảnh quan sông Đà, lấy đô thị Tô Múa làm cực phát triển. Vùng III (Vùng phía Đông), tập trung du lịch cộng đồng với cực phát triển Chiềng Yên. Vùng IV (Vùng phía Nam), phát triển du lịch sinh thái gắn với Khu bảo tồn thiên nhiên Xuân Nha, Cửa khẩu quốc tế Lóng Sập và cực phát triển Chiềng Sơn. 

Trung tâm Khu du lịch quốc gia Mộc Châu phát triển trên cơ sở tích hợp các định hướng đã được quy hoạch tại Quy hoạch chung đô thị Mộc Châu (khu vực nội thị), Quy hoạch chung đô thị Vân Hồ và điều chỉnh để phù hợp với mô hình chính quyền mới. Việc vạch rõ phân khu chức năng góp phần bảo tồn tính đa dạng sinh thái, giúp tối ưu hóa giá trị tài nguyên. Bà Nguyễn Thị Hoa, Chủ tịch UBND phường Mộc Châu, chia sẻ: Theo điều chỉnh Quy hoạch chung xây dựng Khu du lịch quốc gia Mộc Châu đến năm 2045, Mộc Châu được định hướng trở thành trung tâm động lực phát triển đô thị, dịch vụ và du lịch của vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ. Trong không gian đó, các phường Mộc Châu, Mộc Sơn, Thảo Nguyên, Vân Sơn là khu vực đô thị trung tâm, trực tiếp tạo nên diện mạo, chất lượng dịch vụ và ấn tượng đầu tiên của du khách. Các địa phương đã và đang chủ động trong bảo vệ cảnh quan môi trường, đồng hành cùng doanh nghiệp xây dựng dịch vụ du lịch chuyên nghiệp; phát triển du lịch gắn với bảo tồn văn hóa, tạo sinh kế, xây dựng Khu du lịch quốc gia Mộc Châu xanh - sạch - đẹp - văn minh.

Còn tại xã Vân Hồ hiện có 4 dự án du lịch trọng điểm đang được triển khai đầu tư với tổng diện tích khoảng 208 ha, gồm: Khu du lịch sinh thái và nghỉ dưỡng Heritage Village; Khu tham quan vui chơi giải trí Hua Tạt Prestige Resort; Điểm du lịch cộng đồng Vigolando (giai đoạn 2); Khu đô thị sinh thái trị liệu kết hợp nghỉ dưỡng Mây Trời Vân Hồ. Tổng vốn đầu tư các dự án trên 3.600 tỷ đồng. Ông Đỗ Văn Việt, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Vân Hồ Cloud Community, cho hay: Chúng tôi mong muốn Dự án Khu đô thị sinh thái trị liệu kết hợp nghỉ dưỡng Mây Trời Vân Hồ không chỉ tạo ra một điểm đến mới mà còn góp phần cùng địa phương hình thành hệ sinh thái du lịch chất lượng cao, hài hòa với thiên nhiên và tạo thêm giá trị cho cộng đồng.

Mới đây, đồng chí Nguyễn Đình Việt, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh tiếp tục có cuộc làm việc với Công ty CP Đầu tư Ecopark Hải Dương và Tập đoàn Hoàng Long Hà Nội về đề xuất đầu tư các dự án trên địa bàn phường Mộc Châu. Trong đó, các nhà đầu tư đã đề xuất ý tưởng xây dựng khu đô thị đa chức năng, phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng cao cấp, xây dựng cảnh quan nghệ thuật thực cảnh. Đây sẽ là những động lực quan trọng để tạo đà mới cho phát triển du lịch Sơn La, trọng điểm là Khu du lịch quốc gia Mộc Châu trong giai đoạn mới.

Mục tiêu đến năm 2030, Sơn La đặt kỳ vọng đón 9 triệu lượt khách/năm, doanh thu đạt 12.420 tỷ đồng, tạo việc làm cho khoảng 27.000 lao động; hoàn thành công bố Quy hoạch Khu du lịch quốc gia vùng lòng hồ Sông Đà và công nhận thêm ít nhất 3 khu du lịch cấp tỉnh tại Quỳnh Nhai, Tà Xùa, Ngọc Chiến. Kiên định lấy quy hoạch làm bước đi “mở đường” đã và đang tạo động lực vững chắc để du lịch Sơn La quyết tâm hoàn thành mục tiêu đã đề ra. Đây cũng sẽ là nền tảng để Sơn La hướng tới một không gian du lịch hiện đại, kết nối đồng bộ nhưng vẫn đậm đà bản sắc văn hóa, mở rộng cánh cửa thu hút đầu tư, đưa du lịch phát triển nhanh, xanh và bền vững trong giai đoạn mới.

Năm 2024, Khu du lịch quốc gia Mộc Châu chính thức được công nhận, đánh dấu bước ngoặt mới, tạo động lực quan trọng cho sự phát triển của du lịch Sơn La. Sau 2 năm được công nhận, Khu du lịch đã và đang từng ngày khởi sắc, khẳng định vị thế trên bản đồ du lịch quốc gia và thế giới, ghi dấu ấn với 3 lần được Tổ chức Giải thưởng Du lịch Thế giới vinh danh là Điểm đến thiên nhiên khu vực hàng đầu thế giới (năm 2022, 2023 và 2025) và 4 năm liên tiếp được công nhận là Điểm đến thiên nhiên hàng đầu khu vực châu Á (từ năm 2022 đến năm 2025).