Giây phút rời cánh sóng

Phòng thu những ngày cuối tháng 8 năm 2025 dường như tĩnh lặng hơn thường lệ. Tôi ngồi đó, trước chiếc micro màu bạc đã hằn dấu vết của thời gian - người bạn đồng hành thầm lặng suốt hơn hai thập kỷ. Hai mươi ba năm, từ căn phòng nhỏ ấy, tôi đã truyền đi biết bao chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước qua những bản tin tiếng Thái thân thương. Giọng nói của tôi đã theo cánh sóng đến với đồng bào các bản xa nhất của tỉnh. Nhưng hôm nay, khi đọc lại những dòng chữ ấy, giọng tôi bỗng nghẹn lại, từng âm tiết tiếng mẹ đẻ vang lên, tròn trịa và vang vọng, tôi đang đọc về tinh thần đổi mới, về việc điều động cán bộ hướng về cơ sở, mỗi câu chữ như đang soi chiếu vào chính hành trình sắp tới của mình.

Tiếng nhạc hiệu kết thúc bản tin vang lên, tôi tháo chiếc tai nghe, hơi ấm của nó vẫn còn vương trên vành tai, tôi khẽ chạm tay vào chiếc micro như một lời chào tạm biệt. Rời khỏi không gian máy lạnh của phòng thu, tôi biết mình đang bước ra một “phòng thu” rộng lớn hơn rất nhiều, nơi không có tường cách âm, nhưng lại đầy ắp thanh âm của cuộc sống nơi gió ngàn Chiềng Sơ.

Quyết định điều động về xã Chiềng Sơ nằm gọn trong tay, nhưng tâm tư tôi thì không dễ bề phẳng lặng như mặt giấy. Đó không đơn thuần là một cuộc chuyển dịch về địa lý từ thành phố về vùng sâu, mà là một cuộc sát hạch thực thụ về bản lĩnh của người đảng viên trước “luồng gió” đổi mới của Đảng. Đề án sáp nhập, tinh gọn bộ máy và chủ trương điều động cán bộ của tỉnh về cơ sở không chỉ là những con số, những dòng văn bản khô khan trên bàn nghị sự; đó là một cuộc cách mạng về tư duy tổ chức mà tôi một “mắt xích” trong bộ máy ấy phải trực tiếp bước vào.

Khi chính mình đứng ở lằn ranh của sự thay đổi, những câu hỏi cứ thế bủa vây: Liệu một người vốn chỉ quen với ánh đèn phòng thu và những con chữ như tôi có thể chịu nổi cái nắng cháy da của vùng đất Sông Mã? Liệu tiếng Thái của tôi có đủ “ngọt” để thuyết phục bà con thay đổi một hủ tục?... Sự trăn trở ấy không phải là nỗi lo sợ gian khổ, mà là nỗi trăn trở là sợ mình “không tròn vai” trước sự kỳ vọng của tổ chức.

Trong những đêm trăn trở trước ngày lên đường, tôi chợt nhận ra: Việc điều động này chính là một “phép thử” cho mỗi cán bộ về sự cống hiến, dấn thân và sự trưởng thành. Đảng cần chúng tôi không phải để làm dày thêm biên chế ở xã, mà để mang tư duy mới, cách làm báo hiện đại và sự sắc sảo của người làm tư tưởng để “thổi lửa” vào phong trào cơ sở. Hiểu được điều đó, tôi lên đường không phải từ một mệnh lệnh hành chính đơn thuần, mà đi theo tiếng gọi của trách nhiệm: Phải biến nghị quyết về công tác cán bộ thành những giá trị hữu hình ngay trên mảnh đất Chiềng Sơ còn nhiều gian khó.

Chiềng Sơ ngày đầu tiếp nhận

Rời phòng thu khi những thông tin về trận lũ tại quê hương Chiềng Sơ vẫn còn nóng hổi, tôi trở về nhận nhiệm vụ tại xã sau 15 ngày thiên tai đi qua. Không còn đứng sau micro để thuật lại những thiệt hại của đồng bào, lần này, tôi trực tiếp đứng giữa những cánh đồng xơ xác, những nếp nhà sàn còn hằn vệt bùn sau lũ. Nước sông Mã đã rút. Nhưng dấu tích của dòng nước dữ vẫn hiện hữu khắp nơi. Trên vách nhiều ngôi nhà sàn của đồng bào Thái là những vệt bùn còn in đậm. Những cánh đồng từng xanh mướt dọc triền sông, nguồn sinh kế của nhiều gia đình, có nơi bị đất đá, rác, cây cối vùi lấp. Không ít diện tích lúa đổ rạp.

Dưới lăng kính của một người cán bộ mới vừa nhận nhiệm vụ, tôi bàng hoàng trước sức tàn phá khủng khiếp của thiên tai, thiệt hại về người và tài sản rất lớn, lũ cuốn chết 4 người, 14 ngôi nhà bị cuốn trôi, vùi lấp, sập đổ hoàn toàn; 54 nhà phải di chuyển khẩn cấp; 49 nhà phải di dời, 120 ha lúa nước bị vùi lấp. Nước lũ dâng cao, cuốn trôi 2 cầu treo bắc qua Sông Mã; 12 tuyến đường liên bản bị sạt lở, 16 công trình thủy lợi bị lũ cuốn trôi; 14 bản bị mất điện, mất nước, ước tính thiệt hại lên đến 85 tỷ đồng.

Nhưng cũng chính trong những ngày khó khăn ấy, tôi cảm nhận rõ sức chịu đựng và sự kiên cường của bà con. Sau phút bàng hoàng, mọi người lại cùng nhau dọn bùn, nhặt nhạnh những vật dụng còn sử dụng được, sửa lại nhà cửa, chuẩn bị khôi phục sản xuất. Sự bình tâm và niềm tin của nhân dân càng thôi thúc đội ngũ cán bộ cơ sở phải hành động nhanh hơn, quyết liệt hơn.

Cán bộ, đảng viên xuống từng bản, cùng nhân dân khắc phục hậu quả. Bộ đội, các lực lượng và bà con chung tay dọn bùn, đất; hỗ trợ những gia đình bị thiệt hại; vận chuyển lương thực, nhu yếu phẩm đến những nơi khó khăn. Những việc làm cụ thể ấy trở thành nguồn động viên để người dân đứng dậy sau thiên tai.

Trong hoạn nạn, tinh thần đoàn kết càng được nhân lên. Người có rau góp rau, người có bí góp bí, có trứng góp trứng. Hội viên phụ nữ, cựu chiến binh, đoàn viên thanh niên và nhân dân cùng góp sức, góp của hỗ trợ lực lượng giúp dân dựng lại nhà cửa. Suốt hai tháng sau thiên tai, những hình ảnh nghĩa tình ấy diễn ra ở nhiều bản của Chiềng Sơ. Ở đây không có kịch bản soạn sẵn, không có micro lọc âm, chỉ có tiếng máy xúc gầm vang và tiếng gọi nhau í ới giữa các bản. Trách nhiệm của mỗi một cán bộ xã lúc này không nằm ở những văn bản hành chính, mà là phải có mặt ngay tại những điểm sạt lở, cùng dân dọn bùn, cùng dân bàn kế hoạch khôi phục sản xuất.

Mùi bùn đất ngai ngái trộn lẫn với mùi gỗ mới bắt đầu được dựng lên tạo thành một thứ mùi vị đặc trưng của sự hồi sinh. Bước chân tôi lún sâu vào lớp bùn lầy của Chiềng Sơ, nhưng lòng tôi lại kiên định hơn bao giờ hết. Đảng không ở đâu xa, Đảng chính là sự hiện diện kịp thời nhất lúc dân khốn khó. Tôi về đây, không chỉ để chứng kiến nỗi đau, mà để cùng đồng bào mình “vá” lại những vết thương sau lũ, bắt đầu từ những việc nhỏ nhất để giữ vững niềm tin của dân bản.

Lợi thế của người làm báo

Giữa những ngày Chiềng Sơ còn ngổn ngang sau cơn lũ, tôi nhận ra một “vũ khí” sắc bén mà mình mang theo từ phòng thu, đó chính là tiếng mẹ đẻ. Trong những cuộc họp bản, hay khi ngồi bệt trên nền nhà sàn còn loang lổ vết bùn, tôi đã chọn cách bỏ qua những thuật ngữ hành chính khô khan. Thay vào đó, tôi cất lời bằng tiếng Thái của đồng bào mình.

Khi tôi nói: “Po me pì nọng ơi, Đảng, hươn mương báu vang xìa po me pi nọng cơ đàư, Đảng, Chính phủ đang ngắm lo hảư pi nọng lài lọ...” (Bà con ơi, Đảng, Chính phủ không bỏ mặc bà con mình đâu, Đảng, Nhà nước đang lo cho bà con và sẽ luôn sát cánh cùng bà con...), tôi thấy những đôi mắt vốn đang thất thần bỗng ánh lên một tia hy vọng, ngôn ngữ không chỉ là công cụ giao tiếp, nó là nhịp cầu của sự tin cậy. Tại xã Chiềng Sơ, có đến 25 bản trong tổng số 31 bản là nơi người Thái sinh sống tập trung lâu đời và chiếm tỷ lệ tuyệt đối về dân số. Dùng tiếng Thái để giải thích về phương án di dời, dùng tiếng Thái để động viên cụ già, em nhỏ... rào cản giữa cán bộ tỉnh điều động về và người dân dường như tan biến trong từng âm sắc thân thuộc. Bà con nhận ra tôi không phải về đây để “cầm tay chỉ việc” từ xa, mà là một người con của bản làng, đang nói tiếng nói của cha ông để cùng họ vượt qua hoạn nạn.

Khi tư tưởng ổn định, niềm tin được củng cố, người dân bắt tay vào khôi phục sản xuất. Nguồn giống, phân bón được hỗ trợ kịp thời. Trên những bãi bồi ven sông Mã còn vương dấu bùn khô, những mầm lúa mới bắt đầu xanh trở lại. Sau màu xám của bùn đất, màu xanh trên đồng ruộng đem đến một tín hiệu mới về sự hồi sinh.

Ông Đèo Văn Dân, 52 tuổi, ở bản Đứa, nhớ lại những ngày sau lũ: Nhìn bùn đất ngập khắp nơi, bà con tưởng như mất trắng. Nhưng cán bộ xã, bộ đội công an, biên phòng đã nhanh chóng có mặt, đưa máy móc đến hỗ trợ dọn bùn, đất. Khi được hỗ trợ giống lúa, phân bón, bà con động viên nhau gạt nước mắt, trở lại đồng ruộng. Nhìn những thửa ruộng đang xanh trở lại, dân bản tin rằng ngày mai cuộc sống sẽ sớm ấm no trở lại.

Chính trong những khoảnh khắc ngặt nghèo của thiên tai, giữa nắng cháy và bùn lầy, tôi mới thấu hiểu hết giá trị của những ngày tháng được tỉnh điều động về cơ sở. Trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp, trọng trách của người cán bộ tỉnh không nằm trên trang giấy, mà cân đo bằng chính sự sống còn của người dân. Đảng lúc này chính là khi tôi cùng anh em xã lội bùn đến tận những hộ bị lũ cuốn trôi nhà để trao tận tay từng cân gạo, tấm chăn. Đảng là những đêm trắng cùng dân vượt qua hoạn nạn, là cái nắm tay sần sùi của ông cụ chủ hộ cùng lời hứa kiên quyết về một nền nhà mới an toàn. Và Đảng, chính là niềm tin sắt son được chắt chiu từ mồ hôi, nước mắt và sự dấn thân của mỗi người đảng viên ngay tại mảnh đất cơ sở này.