Lịch sử hào hùng

Chúng tôi theo đường từ suối bản Mòng, xã Hua La (Thành phố) dài hơn 20km để về với Mường Chanh. Tuyến đường này đã in đậm dấu chân của những thanh niên dân tộc Thái tham gia hoạt động bí mật với tên gọi: “Mú nóm chất mương”. Tuyến đường mòn để vượt núi băng rừng trước kia nay đã trở thành con đường nhựa lớn, đi lại thuận lợi.

Một góc trung tâm xã Mường Chanh (Mai Sơn).

Ảnh: Phan Hưng

Đầu năm 1943, khi điều kiện đã chín muồi, Chi bộ nhà ngục Sơn La đã bí mật thành lập tổ chức cách mạng đầu tiên ở Sơn La - đó là “Đoàn thanh niên cứu quốc (tiếng Thái gọi là “Mú nóm chất mương”) gồm 2 tổ: ở tỉnh lỵ và huyện Mường La. Sau cuộc vượt ngục thành công của tù nhân chính trị nhà tù Sơn La, thực dân Pháp khủng bố gắt gao, các tổ thanh niên cứu quốc rút vào hoạt động bí mật hoặc tạm thời ngừng hoạt động để chờ thời cơ. Theo chỉ đạo của Chi bộ, đồng chí Chu Văn Thịnh được giao nhiệm vụ tìm địa bàn thuận lợi để xây dựng cơ sở cách mạng và căn cứ địa cách mạng sau này. Sau thời gian khảo sát, tìm hiểu, đồng chí Chu Văn Thịnh báo cáo với Chi bộ nhà ngục Sơn La chọn địa bàn xã Mường Chanh (Châu Mai Sơn) để xây dựng phong trào. Mường Chanh có địa thế “Tiến có thể đánh, lui có thể giữ”, là một địa bàn có điều kiện để phát triển thành căn cứ địa lâu dài. Tổ thanh niên cứu quốc Mường Chanh “Mũ nóm chất mương” ra đời gồm 12 hội viên, đã nhanh chóng thu hút được đông đảo quần chúng nhân dân hưởng ứng và tham gia. Đây là tổ chức cách mạng đầu tiên, hạt nhân phong trào khởi nghĩa giành chính quyền trong Cách mạng Tháng Tám năm 1945 ở Mai Sơn.

Với những đóng góp to lớn cho cách mạng, năm 1998, Mường Chanh vinh dự được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu “Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ kháng chiến chống Pháp”. Năm 2006, khu căn cứ cách mạng Mường Chanh được UBND tỉnh xếp hạng di tích lịch sử.

Đổi thay khu căn cứ cách mạng

Từ một xã vùng khó khăn, khu căn cứ cách mạng Mường Chanh vươn lên trở thành một trong những xã nông thôn mới tiêu biểu ở Mai Sơn. Phát huy thế mạnh ở địa phương, Mường Chanh đã xác định hướng phát triển kinh tế phù hợp, trong đó, cây cà phê là một trong những cây trồng kinh tế chủ lực với tổng diện tích gần 450 ha cà phê, liên kết sản xuất gắn với chế biến.

HTX xây dựng và phát triển nông thôn Mường Chanh, bản Pom Sản chuyên hoạt động thu mua, sơ chế cà phê trên địa bàn. Cơ sở sơ chế được đặt tại địa phương thuận lợi cho việc chế biến, tiết kiệm chi phí vận chuyển, giải quyết việc làm cho lao động địa phương.

HTX xây dựng và phát triển nông thôn Mường Chanh, bản Pom Sản thu mua cà phê và tạo việc làm cho lao động địa phương.

Ông Vũ Xuân Hùng, Phó giám đốc HTX chia sẻ: Thành lập từ năm 2017, HTX hiện có 15 thành viên, với gần 3 ha trồng cà phê. Do diện tích sản xuất của các thành viên không lớn, HTX đã liên kết sản xuất, thu mua cà phê của 2.000 hộ, khoảng 1.000 ha của nông dân địa phương, xã Chiềng Mung (Mai Sơn), bản Lầm (Thuận Châu), xã Hua La (Thành phố). HTX đầu tư hệ thống dây chuyền nhà xưởng hiện đại gồm: Khu sát quả tươi, khu sấy, sân phơi rộng khoảng 3.600m² và hệ thống xử lý nước thải đảm bảo môi trường. Từ đầu năm đến nay, HTX đã thu mua, chế biến khoảng 2.000 tấn quả tươi cho các thành viên HTX và các hộ liên kết sản xuất, tạo việc làm thường xuyên cho 10 lao động thường xuyên, thu nhập trung bình 6 triệu đồng/người/tháng.

Mường Chanh nổi tiếng là vùng đất có giống tan nhe địa phương dẻo, thơm. Hiện, xã tập trung phát triển và lưu giữ giống lúa nếp trở thành sản phẩm nông sản đặc trưng địa phương. Bà con trong xã đã liên kết hình thành các vùng sản xuất hàng hóa tập trung, xây dựng thương hiệu, gắn phát triển sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm. Là một trong 3 HTX sản xuất nếp tan nhe địa phương tại xã, HTX tan nhe Noong Ten tiên phong trong việc thực hiện trồng lúa hữu cơ, sản phẩm của HTX được người tiêu dùng tin tưởng, lựa chọn làm quà biếu người thân, anh em, bạn bè, trong các dịp lễ, tết.

Ông Hoàng Văn Hoa, Giám đốc HTX tan nhe Noong Ten, cho biết: HTX thành lập từ năm 2017, vận động 28 hộ thành viên tham gia trồng 1,4 ha giống nếp tan nhe địa phương. Trồng lúa 2 vụ, mỗi năm HTX thu hoạch khoảng gần 20 tấn thóc, cung cấp ra thị trường khoảng 15 tấn gạo, giá bán ổn định 30.000 đồng/kg, doanh thu đạt khoảng 450 triệu đồng.

Xã Mường Chanh đang tập trung tuyên truyền, huy động sức mạnh tổng hợp từ nhân dân để thực hiện xây dựng nông thôn mới nâng cao. Ông Cầm Văn Nhất, Chủ tịch UBND xã, thông tin: Năm 2018, sau khi trở thành xã thứ 2 của huyện Mai Sơn về đích nông thôn mới, xã không ngừng nâng cao và giữ vững các tiêu chí nông thôn mới đã đạt. Năm 2021, thu nhập bình quân của xã đạt 42 triệu đồng/người/năm, tăng 16 triệu đồng so với năm 2018; tỷ lệ hộ nghèo còn 3,19%. Đến nay, xã đã đạt 14/17 tiêu chí xã nông thôn mới nâng cao. Xã đang vận động nhân dân tiếp tục đóng góp hoàn thành bê tông các tuyến đường giao thông nội bản, liên bản, ngõ, xóm, đường nội đồng; giữ gìn an ninh trật tự, môi trường trên địa bàn, triển khai các tuyến đường hoa, cây xanh... Phấn đấu đến năm 2025, xã hoàn thành nông thôn mới nâng cao.

Phát huy truyền thống vùng đất cách mạng năm xưa, người dân trong xã Mường Chanh đang tiếp tục đoàn kết, đồng tâm, đồng sức xây dựng xã, bản ngày càng giàu đẹp, xứng đáng với truyền thống cách mạng hào hùng của quê hương.