Vì dòng điện ngày mai của Tổ quốc

Năm 2005, Liệp Tè là xã đầu tiên của huyện Thuận Châu thực hiện di chuyển dân phục vụ xây dựng Nhà máy Thủy điện Sơn La. Ông Tòng Xuân Sáng, nguyên Chủ tịch UBND xã Liệp Tè, giai đoạn 2000-2009, kể lại những ngày đầu xuống bản Bó Lươn Me Sim (nay là bản Mồng Luông) để thuyết phục 71 hộ dân di chuyển. Mỗi lần họp, nhân dân đến ngồi kín nhà sàn, nguyện vọng của bà con “nơi ở mới tốt hơn nơi ở cũ”, có ruộng, có nước và đất sản xuất.

Với khẩu hiệu “Tất cả vì dòng điện ngày mai của Tổ quốc”, đợt di dân được cấp ủy, chính quyền xã Liệp Tè tổ chức đồng bộ, khẩn trương. Xã đã huy động lực lượng dân quân, các đoàn thể tham gia giúp đỡ các hộ tháo dỡ nhà, dựng lại nhà ở; hàng chục chiếc ô tô ngày, đêm ngược xuôi phục vụ chuyển đồ, chuyển nhà cho nhân dân. Chưa đầy một năm (từ 9/2004 - 5/2005), xã Liệp Tè phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan của huyện hoàn thành việc kiểm đếm, phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ 550 hộ phải di chuyển, trong đó 489 hộ thuộc diện di chuyển nội xã; 61 hộ chuyển đến xã Tân Lập, huyện Mộc Châu; hoàn thành việc đề nghị phê duyệt chi tiết 11 điểm tái định cư mới nội xã.

Sau khi lòng hồ thủy điện tích nước, phần lớn diện tích đất canh tác lúa nước của bà con nằm dưới lòng hồ. Bài toán đặt ra cho cấp ủy, chính quyền địa phương lúc bấy giờ là lựa chọn cây, con giống để người dân ổn định cuộc sống. Ông Tòng Xuân Sáng thông tin thêm: Từ nguồn vốn hỗ trợ tái định cư, xã Liệp Tè triển khai thí điểm mô hình nuôi cá lồng trên lòng hồ. Ngày đó, có 9 hộ dân bản Ta Mạ và Ban Xa tham gia mô hình, các hộ được hỗ trợ cá giống và 50% kinh phí làm lồng. Thực hiện đúng hướng dẫn của cán bộ kỹ thuật, tỷ lệ cá sống cao, lúc ấy cấp ủy, chính quyền xã và bà con ai cũng mừng, đồng thuận cho rằng đây chính là hướng đi để thoát nghèo.

Từ mô hình thí điểm thành công, xã Liệp Tè tranh thủ các nguồn vốn, nhất là nguồn vốn đầu tư theo Đề án ổn định dân cư, phát triển kinh tế - xã hội vùng tái định cư thủy điện Sơn La để hỗ trợ người dân tiếp tục thực hiện mô hình nuôi cá lồng trên lòng hồ. Đến nay, toàn xã có 153 hộ nuôi với 716 lồng nuôi cá trắm, chép, lăng, nheo; xã thành lập Tổ tư vấn thủy sản, trực tiếp hỗ trợ, tư vấn các hộ nuôi cá, liên kết với các đơn vị, doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm. Năm 2024, sản lượng cá thương phẩm xuất bán ra thị trường gần 100 tấn.

Là một trong những hộ đầu tiên nuôi cá lồng trên lòng hồ, từ vài lồng cá nuôi thí điểm, đến nay, gia đình ông Quàng Văn Tưởng, bản Ban Xa, duy trì 21 lồng nuôi cá lăng trắng, sản lượng khoảng 15 tấn cá/năm. Ông Tưởng chia sẻ: Người dân vốn quen làm ruộng, nương, khi lòng hồ thủy điện tích nước, việc đi lại, sản xuất đều phải thay đổi. Gia đình tôi cùng bà con trong bản được huyện tạo điều kiện hỗ trợ vay vốn ưu đãi; tập huấn kiến thức nuôi trồng, đánh bắt thủy sản, do vậy, các loại cá được nuôi đúng kỹ thuật. Cá nuôi cho chất lượng thịt chắc và ngon, xuất bán về các tỉnh miền xuôi với mức giá 90-100 nghìn đồng/kg, đem lại thu nhập ổn định.

Cùng với nuôi cá lồng trên lòng hồ thủy điện, nhân dân xã Liệp Tè còn nuôi gia súc, gia cầm; cải tạo vườn tạp, chuyển diện tích cây hằng năm kém hiệu quả sang trồng các loại cây ăn quả có giá trị kinh tế, ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất liên kết theo chuỗi giá trị. Nhiều mô hình mang lại hiệu quả kinh tế và được nhân rộng, như: Mô hình nuôi cá lồng, trồng cây ăn quả ở bản Tát Ướt, Ban Xa, Ta Mạ, Mồng Luông; trồng cây ăn quả, nuôi gia súc ở bản Kia, bản Bắc, Chà Lào...

Cuộc sống ấm no hiện hữu

Qua rồi những ngày đầu khó khăn của cuộc di dân tái định cư, đời sống các hộ đồng bào Thái, La Ha ở mảnh đất vùng lòng hồ sông Đà đang ngày càng ổn định, phát triển. Hiện nay, nhân dân 14/14 bản nuôi trên 5.300 con gia súc, 12.000 con gia cầm; duy trì chăm sóc hơn 333 ha cây ăn quả, trong đó, trên 120 ha xoài cho thu hoạch, sản lượng 90 tấn/năm; riêng 100 ha nhãn bắt đầu cho thu hoạch. Bà con còn thâm canh 65 ha lúa; 83 ha ngô, 980 ha sắn cao sản... Kinh tế phát triển, thu nhập ổn định, đời sống nhân dân được nâng lên, năm 2024, xã có 97 hộ thoát nghèo.

Ông Quàng Văn Thích, bản Hiên, năm nay đã 72 tuổi, vui mừng nói: Trước khi thực hiện di dân, cuộc sống của bà con rất khó khăn, nay bản mường đổi thay nhiều lắm, đường nội bản trải bê tông phẳng phiu. Những ngôi nhà sàn, nhà xây mọc san sát; nhà nào cũng có một vài chiếc xe máy, trong nhà có đủ đồ dùng tiện nghi. Mừng nhất là trẻ em đến tuổi đi học được đến trường, lớp học khang trang.

Ông Lò Văn Thuận, Chủ tịch UBND xã Liệp Tè, chia sẻ: Từ năm 2024 đến nay, từ nguồn đầu tư của Nhà nước và đóng góp của nhân dân, Liệp Tè có hơn 2,4 tỷ đồng, đầu tư, xây dựng công trình đường nội bản Kia, Bắc, Lụ, Ta Mạ, Mồng Nọi, Chà Lào; đường vào khu sản xuất bản Mồng Luông, Ban Xa; xây mới, sửa chữa công trình nước sinh hoạt bản Bắc, Cang, Mồng Nọi, Tát Ướt... Đến nay, 100% hộ dân được dùng nước hợp vệ sinh; 99,6% số hộ được sử dụng điện lưới quốc gia, 97,6% số hộ được xem truyền hình; toàn xã xóa được 51 nhà tạm, nhà dột nát…

Phấn khởi khi tuyến đường vào khu sản xuất chạy dọc bên sông Đà của bản mới được đổ bê tông, anh Quàng Văn Lọc, Bí thư chi bộ, Trưởng bản Ban Xa, nói: Thực hiện chủ trương làm đường giao thông, các hộ dân nhất trí hiến 2.000 m² đất đổ bê tông tuyến đường dài 2,2 km. Đi trên con đường mới, nhân dân ai cũng phấn khởi, nông sản làm ra không lo bị thương lái ép giá nữa, vì đường lớn băng băng, nhân dân tự chở nông sản ra huyện bán được giá hơn.

Khi mặt trời đã gác núi, ánh điện trong từng ngôi nhà đã được thắp lên cũng là lúc chúng tôi rời Liệp Tè. Với sự nỗ lực, đoàn kết, chung sức đồng lòng của chính quyền và nhân dân, diện mạo xã Liệp Tè sẽ ngày càng thay đổi, đời sống nhân dân được nâng cao, quê hương giàu đẹp, văn minh.