HTX Nông nghiệp Xuân Tiến, xã Yên Châu có 20 thành viên, đang liên kết với 18 hộ trồng khoảng 60 ha xoài tròn. Những năm gần đây, yêu cầu của thị trường về việc truy xuất nguồn gốc ngày càng cao nên các thành viên thay đổi phương thức chăm sóc, ưu tiên sử dụng chế phẩm sinh học, hạn chế thuốc bảo vệ thực vật hóa học để đáp ứng yêu cầu về chất lượng sản phẩm. Nhờ chăm sóc đúng kỹ thuật, diện tích xoài năm nay tỷ lệ quả loại 1 dự kiến cao hơn những năm trước. Ông Quàng Văn Xuân, Giám đốc HTX, cho biết: HTX đang phối hợp với doanh nghiệp hoàn thiện hồ sơ, lấy mẫu kiểm tra chất lượng để gửi chào hàng sang thị trường Nhật Bản. Bước vào chính vụ, xoài đã bảo đảm độ đường và chất lượng quả theo yêu cầu, HTX đang thu mua, để xuất khẩu lô hàng đầu tiên.

Sản phẩm mận hậu cũng được các hợp tác xã chủ động xây dựng tài khoản nhật ký vùng trồng, quy trình canh tác, tham gia các hoạt động quảng bá, kết nối, tìm kiếm thị trường. Chị Nguyễn Phương Thanh, Phó Giám đốc HTX Nông sản bản địa Noọng Piêu, xã Phiêng Khoài, thông tin: HTX đang liên kết trồng trên 80 ha mận hậu, trong đó, 30,5 ha được cấp mã vùng trồng chuyên sản xuất sản phẩm mận Ruby. Nhờ áp dụng phương pháp sản xuất an toàn, tạo sản phẩm chất lượng, HTX xây dựng thành công thương hiệu mận Ruby. Mỗi năm, thu hoạch, tiêu thụ trên 300 tấn mận, giá bán 70.000-120.000 đồng/kg tùy kích cỡ. Mùa mận năm nay, HTX đã xuất lô hàng đầu tiên, trọng lượng 500 kg và ký kết hợp đồng với sản lượng trên 20 tấn. Việc truy xuất nguồn gốc rõ ràng, đã tạo cơ hội mở rộng xuất khẩu mận của HTX sang thị trường EU.

Đáp ứng chất lượng hàng hóa xuất khẩu, việc xây dựng thương hiệu và truy xuất nguồn gốc được tỉnh luôn quan tâm, đến nay, toàn tỉnh có 31 sản phẩm nông sản được bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, gồm 3 chỉ dẫn địa lý, 26 nhãn hiệu chứng nhận và 2 nhãn hiệu tập thể. Các HTX được hỗ trợ kinh phí tối đa 20 triệu đồng xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc bằng tem điện tử QR code, góp phần nâng cao tính minh bạch, khẳng định uy tín sản phẩm trên thị trường. Ngoài ra, tỉnh đã thành lập 99 tổ khuyến nông với 830 thành viên. Các tổ thường xuyên tập huấn, tư vấn kỹ thuật cho nông dân, thành viên HTX, tích cực kết nối tiêu thụ sản phẩm, góp phần thúc đẩy liên kết sản xuất - tiêu thụ, đưa tiến bộ khoa học kỹ thuật đến với nông dân.

Cùng với đó, việc xây dựng nền tảng dữ liệu sản xuất thông qua cấp mã số vùng trồng và truy xuất nguồn gốc sản phẩm được chú trọng. Toàn tỉnh duy trì 218 mã số vùng trồng với tổng diện tích gần 3.000 ha, trong đó, 202 mã số phục vụ xuất khẩu với diện tích trên 2.800 ha. Các mã số vùng trồng được cấp cho nhiều loại cây chủ lực, như: Xoài 67 mã số, nhãn 110 mã số, chuối 16 mã số, mận 5 mã số…, phục vụ xuất khẩu sang các thị trường Trung Quốc, Hoa Kỳ, Úc, New Zealand và EU. Đã có 63 HTX được hỗ trợ cấp mã số vùng trồng, tạo điều kiện quan trọng chuẩn hóa quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng, khả năng cạnh tranh của nông sản Sơn La.

Nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và giá trị nông sản, Sở Nông nghiệp và Môi trường còn phối hợp cơ quan chức năng xây dựng cơ sở dữ liệu về mã số vùng trồng và tài khoản nhật ký vùng trồng xuất khẩu trên hệ thống farmdiary.online; tài khoản nhật ký vùng trồng lĩnh vực trồng trọt trên hệ thống cơ sở dữ liệu trồng trọt csdltrongtrot.mard.gov.vn; cung cấp quản lý dữ liệu sản phẩm OCOP tỉnh Sơn La trên phần mềm https://sohoaocop.vn.

Sản phẩm cà phê của HTX Bích Thao đạt tiêu chuẩn OCOP 5 sao đầu tiên và duy nhất của tỉnh Sơn La. Chia sẻ kinh nghiệm xây dựng thương hiệu, ông Nguyễn Xuân Thao, Giám đốc HTX Cà phê Bích Thao Sơn La, nói: Việc xây dựng tài khoản nhật ký vùng trồng xuất khẩu, dán tem, nhãn mác truy xuất nguồn gốc sản phẩm hàng hóa là điều kiện để bất cứ doanh nghiệp, HTX nào muốn vươn ra thị trường, bảo vệ thương hiệu cần phải thực hiện. HTX đã tuân thủ nghiêm các quy định liên kết xây dựng vùng trồng, chăm sóc, thu hái, sơ chế nên sản phẩm cà phê thóc, cà phê nhân của HTX đã được xuất khẩu sang thị trường EU, Nhật Bản, Hàn Quốc...

Hiện nay, các xã, phường cũng đã áp dụng 2 hệ thống phần mềm truy xuất riêng biệt để truy xuất nguồn gốc cho 2 nhóm sản phẩm thuộc nông sản (OMFARM) và sản phẩm thực phẩm đã qua chế biến, đóng gói (OMFOOD). Bên cạnh đó, các thông tin truy xuất được xây dựng và thiết kế theo tiêu chuẩn ISO 22000, VietGap, TCVN 12850:2019, tiêu chuẩn truy xuất toàn cầu GS1.

Ông Nguyễn Đức Trung, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông và Chuyển đổi số, Sở Nông nghiệp và Môi trường, chia sẻ: Đơn vị đã hỗ trợ các HTX ứng dụng thí điểm các giải pháp như blockchain, loT (tạo ra một hệ thống tự động hóa thông minh giúp doanh nghiệp tự động thu thập dữ liệu sản xuất chính xác và lưu trữ minh bạch, không thể giả mạo) trong quản lý, giám sát sản xuất. Qua đó, nâng cao tính minh bạch và đáp ứng yêu cầu thị trường. Chúng tôi đang tiếp tục hỗ trợ HTX, doanh nghiệp ứng dụng công nghệ số theo hướng thiết thực, hiệu quả, từng bước hình thành hệ sinh thái nông nghiệp số, truy xuất nguồn gốc, nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của nông sản Sơn La.

Đẩy mạnh việc truy xuất nguồn gốc, đảm bảo tính minh bạch cho nông sản Sơn La, ngày 28/4/2026, UBND tỉnh ban hành Kế hoạch số 111/KH-UBND thực hiện Đề án triển khai, áp dụng và quản lý hệ thống truy xuất nguồn gốc trên địa bàn tỉnh Sơn La giai đoạn 2026-2030. Kế hoạch nêu rõ hệ thống các chỉ tiêu định lượng cụ thể, thể hiện quyết tâm “phủ sóng” công nghệ cao vào quản lý chất lượng. Mục tiêu đặt ra, 100% cán bộ công chức thuộc các cơ quan quản lý nhà nước về truy xuất nguồn gốc và các thành viên Hội đồng phân hạng, đánh giá sản phẩm OCOP các cấp được đào tạo, tập huấn chuyên sâu kiến thức quản lý chuyên trách; 100% doanh nghiệp, HTX có nhu cầu trên địa bàn tỉnh được đào tạo bài bản kỹ năng triển khai, vận hành và quản lý thông tin truy xuất...

Sơn La đang tập trung rà soát, thống kê và đánh giá hiện trạng sản phẩm, hàng hóa đã thực hiện truy xuất nguồn gốc trên địa bàn tỉnh làm cơ sở dữ liệu tích hợp vào Kho dữ liệu của tỉnh, bảo đảm kết nối và khai thác dữ liệu phục vụ công tác quản lý nhà nước và chuyển đổi số của tỉnh. Đồng thời, bảo đảm tính đồng bộ, kết nối trực tiếp với Cổng thông tin truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa quốc gia, phục vụ trực tiếp cho chiến dịch chuyển đổi số và thương mại điện tử lớn của tỉnh. Đây cũng là điều kiện để nông sản Sơn La khẳng định chất lượng vượt trội, mang theo niềm tin trọn vẹn của người tiêu dùng và sẵn sàng cho những bứt phá mới.