Dưới mái nhà đã nhuốm màu thời gian nằm ven quốc lộ 37, ông Suất đã tâm huyết xây dựng một không gian văn hóa đậm bản sắc dân tộc Mường. Tại đây trưng bày nhiều đồ dùng sinh hoạt, nông cụ sản xuất, đến trang phục và các loại nhạc cụ đặc trưng của đồng bào Mường, tạo một không gian thu nhỏ, tái hiện khá đầy đủ về nét đẹp văn hóa, sinh hoạt, tín ngưỡng của dân tộc Mường.  

Đón chúng tôi, các thành viên CLB biểu diễn bài hát "Vấn vương hội Mường". Trong tiếng nhạc rộn ràng, các bà, các chị duyên dáng trong trang phục áo cóm trắng, váy đen truyền thống cùng điệu múa uyển chuyển và nụ cười rạng rỡ. Kế bên, các anh, các chú  tinh tế trong chiếc áo thổ cẩm, tay cầm dùi diễn tấu chiêng. Chúng tôi cảm nhận rõ niềm vui, niềm tự hào trong nụ cười, ánh mắt của các thành viên CLB khi được sống trong không gian văn hóa của dân tộc, được biểu diễn, giới thiệu điệu múa, bài hát dân ca truyền thống. 

Ông Đinh Minh Suất thông tin: CLB hiện có 25 thành viên, người già nhất nay đã 70 tuổi, người trẻ nhất cũng 40 tuổi, đều say mê và tham gia nhiệt tình. Với mong muốn gìn giữ văn hóa truyền thống dân tộc Mường đang có nguy cơ mai một, tôi cùng Ban chủ nhiệm CLB đã chủ động sưu tầm, biên soạn các tài liệu về làn điệu dân ca, tích cực tuyên truyền cho thành viên hiểu tường tận về nguồn gốc, ý nghĩa sâu xa của từng câu hát; hướng dẫn, luyện tập các bài múa, bài hát.  

CLB duy trì sinh hoạt định kỳ vào cuối tuần, truyền dạy cho nhau từ cách hát đang, hát ví, các loại hình dân vũ như múa bông, múa quạt, múa dâng lễ vật, đến các loại hình dân nhạc độc đáo như séc bùa, cồng chiêng… Không dừng lại ở nghệ thuật biểu diễn, CLB còn chú trọng thực hành các nghi lễ cổ truyền, khôi phục nghề đan lát thủ công, thêu thùa và dệt thổ cẩm truyền thống.

Cùng với đó, CLB còn tích cực tham gia các hội thi, hội diễn, giao lưu văn hóa với các CLB đang Mường trong và ngoài tỉnh để học hỏi, trao đổi kinh nghiệm, như: Trình diễn trích đoạn lễ hội và nghi thức sinh hoạt văn hoá truyền thống trong khuôn khổ các hoạt động chào mừng Kỷ niệm 130 năm Ngày thành lập tỉnh Sơn La; tham gia Ngày hội văn hóa dân tộc Mường lần thứ II, năm 2025, tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam, Đồng Mô, Hà Nội; giao lưu văn nghệ câu lạc bộ xứ Mường chào mừng kỷ niệm 60 năm Ngày thành lập Đảng bộ huyện Bắc Yên…

Càng đáng trân trọng hơn khi thời gian gần đây, bên cạnh các bài hát dân ca cổ, CLB đã bước đầu đưa vào luyện tập một số bài hát mới dựa trên lời cổ do các nghệ nhân, những người am hiểu dân ca Mường của CLB nghiên cứu, sáng tác. CLB còn phối hợp với các trường học trên địa bàn xã tổ chức cho học sinh đến giao lưu, trải nghiệm, hướng dẫn cho các cháu học dân ca, dân vũ của dân tộc Mường.

Từ khi tham gia sinh hoạt cùng CLB, ông Đinh Văn Chinh, bản Pe, xã Bắc Yên, có thêm nhiều cơ hội để trau dồi những kiến thức về văn hóa truyền thống. Ông Chinh chia sẻ: Những lúc rảnh rỗi, tôi luôn tranh thủ truyền dạy nhạc cụ dân tộc cho con cháu trong gia đình và bà con trong bản. Tham gia CLB giúp chúng tôi ý thức hơn về bảo tồn bản sắc, đời sống tinh thần cũng thêm vui tươi, phấn khởi hơn.

Mô hình CLB Văn hóa xứ Mường Bắc Yên đang đi đúng hướng và phát huy hiệu quả tích cực về bảo tồn văn hóa truyền thống. Thời gian tới, CLB sẽ tiếp tục chú trọng việc truyền dạy hát đang Mường trong hội viên; phối hợp chặt chẽ với Đoàn thanh niên tổ chức các hoạt động sinh hoạt hè gắn với truyền dạy phong tục tập quán, nghề thêu, đan lát cho các bạn trẻ.

Để hành trình bảo tồn, phát huy bản sắc văn hoá của dân tộc Mường mang tính bền vững và tạo sức lan tỏa sâu rộng hơn nữa trong cộng đồng, CLB rất cần sự quan tâm, tạo điều kiện hơn nữa từ các cấp ủy, chính quyền địa phương và ngành chức năng, để văn hoá Mường sống mãi với thời gian.