Sơn La từ lâu đã được biết đến với những món ăn mang đậm bản sắc văn hóa của đồng bào nơi đây. Đó là món pa pỉnh tộp (cá nướng), canh bon, thịt gác bếp của đồng bào Thái; thịt chua của người Dao; thắng cố của đồng bào Mông; cá chua của dân tộc Mường... Sự kết hợp giữa gia vị đặc trưng của núi rừng như mắc khén, tỏi, ớt, hạt dổi cùng với nguyên liệu tươi sạch đã khiến những món ăn dân tộc có sức hút khó cưỡng đối với mọi thực khách khó tính. Bên cạnh đó, là vùng đất được thiên nhiên ưu ái với khí hậu ôn hòa, đất đai màu mỡ, Sơn La còn được biết đến là tỉnh miền núi có nhiều vùng chuyên canh nông nghiệp sạch, với rau củ quả an toàn, chè, mận, dâu tây, bò sữa... Những nguồn nguyên liệu tươi ngon, sạch, chất lượng chính là “linh hồn” tạo nên sự khác biệt cho ẩm thực bản địa.

Từng nhiều lần đến Sơn La, chị Lê Thị Phương, du khách Hà Nội, chia sẻ cảm nhận: Tôi đặc biệt thích các món ăn dân tộc ở Sơn La. Ấn tượng nhất chính là nguyên liệu tươi, ngon, sạch, mang hương vị đặc trưng của “gà bản”, “lợn bản” cùng với cách chế biến riêng, gia vị đậm đà, kết hợp với không gian thanh bình, khí hậu mát mẻ, trong lành, nên bữa ăn rất lôi cuốn, hấp dẫn.

Hiện nay có nhiều nhà hàng chuyên ẩm thực dân tộc tại Sơn La đã và đang trở thành điểm đến hút khách với thực đơn đa dạng, giữ nguyên hương vị truyền thống, cùng không gian nhà hàng mang đậm bản sắc dân tộc. Bà Tòng Thị Hồng, chủ nhà hàng Về Bản Em, phường Chiềng Cơi, cho biết: Nhà hàng giữ nguyên kiến trúc nhà sàn truyền thống của dân tộc Thái, cải tiến không gian theo hướng dịch vụ hiện đại. Các món ăn được ưu tiên lựa chọn nguyên liệu tại địa phương, chế biến theo công thức truyền thống đúng với bản sắc của dân tộc Thái.

Còn tại Khu du lịch quốc gia Mộc Châu, với gần 900 cơ sở kinh doanh dịch vụ du lịch, trong đó, hơn 400 cơ sở ăn uống. Điểm nhấn trong thực đơn các nhà hàng ở Mộc Châu là sự đa dạng, kết hợp giữa truyền thống và hiện đại, phong cách phục vụ chuyên nghiệp, dịch vụ phong phú từ bình dân đến cao cấp, đáp ứng mọi nhu cầu của du khách. Ông Nguyễn Đình Tuân, chủ nhiệm CLB Đầu bếp Mộc Châu, chủ chuỗi Nhà hàng Tuân Gù, cho biết: Mỗi nhà hàng đều có những món chủ đạo với tính sáng tạo riêng nhưng đều tuân thủ nguyên tắc là ưu tiên nguyên liệu địa phương, cải tiến cách chế biến từ công thức truyền thống. Trong đó, món bê chao, gỏi cá hồi, gà nướng, măng luộc... là những món ăn mang đặc trưng của vùng cao nguyên. CLB hiện có 25 thành viên là các chủ nhà hàng, đầu bếp, thường xuyên cùng trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm, xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh.

Ẩm thực đã trở thành một phần không thể tách rời của dịch vụ du lịch. Nhiều địa điểm được khách hàng đánh giá cao, được các đơn vị lựa chọn tổ chức sự kiện thường xuyên, như: Nhà hàng TaBamboo, Khu du lịch Mộc Châu Island; Thảo Nguyên Hotel & Resort; Khách sạn Mường Thanh... Đảm bảo quyền lợi và sự an toàn cho thực khách, từ năm 2021 đến nay, các ngành chức năng của tỉnh đã tổ chức kiểm tra gần 320 khu, điểm, cơ sở kinh doanh dịch vụ du lịch trên địa bàn toàn tỉnh, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm. Đồng thời, phối hợp với Cục Du lịch quốc gia Việt Nam tổ chức kiểm tra, thẩm định công nhận hạng 4-5 sao cho các khách sạn lớn; kiểm tra, thẩm định, cấp phép và thông báo đạt chuẩn phục vụ khách du lịch cho gần 190 cơ sở kinh doanh dịch vụ lưu trú du lịch, 9 cơ sở mua sắm, ăn uống, thể thao, vui chơi giải trí.

Không dừng lại ở việc phục vụ tại chỗ, tỉnh còn tích cực đưa ẩm thực đến với bạn bè trong cả nước, thông qua phát triển sản phẩm OCOP. Nhiều đặc sản như: Thịt gác bếp, tương thúa ố, chè Olong, hoa quả sấy... đã đạt chuẩn OCOP từ 3 đến 5 sao giúp du khách dễ dàng mua về làm quà, góp phần kéo dài hành trình trải nghiệm ngay cả khi đã rời Sơn La.

Văn hóa bản địa, ẩm thực đặc trưng, cùng cảnh quan tự nhiên giúp Sơn La hội tụ đầy đủ thế mạnh để phát triển loại hình du lịch chuyên đề, 1 trong 5 nhóm sản phẩm du lịch chủ đạo của tỉnh hiện nay. Việc khai thác hiệu quả tinh hoa ẩm thực các dân tộc, kết hợp với chuỗi cung ứng nông nghiệp sạch và sự quản lý bài bản, chuyên nghiệp từ chính quyền địa phương đang tạo nền tảng vững chắc, xây dựng yếu tố hấp dẫn tiếp tục “níu chân” du khách, đưa du lịch Sơn La phát triển bền vững trong tương lai.