Trong những năm gần đây, thời tiết cả nước nói chung, tại tỉnh Sơn La nói riêng có nhiều biến động khó lường; nắng nóng, mưa nhiều, trong đó có những đợt mưa lớn, mưa đá, lũ, lũ quét cực đoan xảy ra trên địa bàn gây thiệt hại nghiêm trọng. Năm 2025, trên địa bàn tỉnh xảy ra 15 đợt không khí lạnh, 5 đợt rét đậm, rét hại trên diện rộng; 4 đợt nắng nóng trên diện rộng; từ tháng 3 đến tháng 5 có nhiều trận dông, lốc, sét, mưa đá; 13 đợt mưa lớn trên diện rộng. Thiên tai đã gây thiệt hại nghiêm trọng đối với người, nhà ở, cơ sở hạ tầng và sản xuất. Đặc biệt, thiên tai đã làm 13 người chết, 11 người bị thương, 4.294 nhà bị thiệt hại..., ước tính tổng giá trị thiệt hại khoảng 1.289 tỷ đồng.

Từ đầu năm 2026 đến nay, có 10 đợt không khí lạnh ảnh hưởng đến tỉnh Sơn La, trong đó có 9 đợt gió mùa Đông Bắc và 1 đợt không khí lạnh tăng cường, kèm theo đó là 2 đợt rét đậm, rét hại trên diện rộng; xảy ra 2 đợt nắng nóng trên diện rộng, trong tháng 3 và 4, trên phạm vi toàn tỉnh đã xảy ra 6 trận dông, lốc, mưa đá và gió mạnh gây thiệt hại về hoa màu và tài sản của người dân.

Đài KTTV tỉnh Sơn La hiện đang quản lý 3 máy chủ server, 8 trạm khí tượng, 4 trạm thủy văn, 37 trạm đo mưa tự động, hệ thống trạm đo truyền dữ liệu tự động cảnh báo lũ, lũ quét trên lưu vực sông Nậm La - Nậm Pàn và hệ thống truyền thông tin dữ liệu từ các trạm khí tượng thủy văn về Đài KTTV Bắc Bộ và Đài KTTV tỉnh Sơn La; khai thác hiệu quả số liệu của gần 200 điểm, trạm đo mưa tự động của ngành KTTV hoặc địa phương, đơn vị trên địa bàn tỉnh Sơn La. Từ đầu năm đến nay, Đài Khí tượng thủy văn (KTTV) tỉnh Sơn La đã ban hành trên 600 bản tin dự báo, cảnh báo thời tiết và gần 200 bản tin dự báo, cảnh báo thủy văn các loại, nhất là các hiện tượng thời tiết thủy văn nguy hiểm. Hầu như các hiện tượng thiên tai xảy ra trên toàn tỉnh đều được dự báo, cảnh báo trước ít nhất 30 phút đến 3 giờ đối với hiện tượng dông, lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh; trước từ 24 đến 48 giờ đối với các loại hình thiên tai khác. Ngoài ra, đơn vị đã ban hành nhiều loại bản tin thời tiết thủy văn bình thường, thời tiết thủy văn nguy hiểm phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, công tác phòng, chống thiên tai tại địa phương.

Hòa chung dòng chảy chuyển đổi số, Đài KTTV tỉnh Sơn La đã tích cực nghiên cứu, đưa vào ứng dụng các phần mềm, thiết bị hiện đại trong công tác dự báo, quan trắc. Hiện nay, Đài đã lắp đặt, vận hành hệ thống các trạm KTTV, đo mưa tự động truyền số liệu thời gian thực. Việc chuyển số liệu KTTV từ các trạm KTTV truyền thống về Đài KTTV Bắc Bộ, Đài KTTV tỉnh hoàn toàn qua môi trường số, bằng các phần mềm, hệ thống truyền dữ liệu chuyên ngành thay thế hoàn toàn phương pháp truyền thống gọi, nghe qua điện thoại để bàn. Cùng với đó, áp dụng bản tin dự báo không giấy, việc biên tập số liệu, ban hành, truyền phát các bản tin dự báo, cảnh báo qua phần mềm, qua các phương thức truyền tin hiện đại trên môi trường mạng, như: Email, nhóm zalo.

Trong quá trình công tác, cán bộ, viên chức của Đài KTTV tỉnh Sơn La luôn tích cực nghiên cứu, áp dụng công nghệ mang lại hiệu quả trong công tác, tiêu biểu là sáng kiến ứng dụng phần mềm Arc GIS và ngôn ngữ lập trình Python để xây dựng các loại bản đồ dự báo các yếu tố khí tượng tự động của dự báo viên Nguyễn Thị Thanh Lam. Cùng với đó, Đài ứng dụng công cụ hỗ trợ hệ thống SmartMET được chuyển giao từ các chuyên gia Phần Lan từ năm 2019, hỗ trợ ban hành các bản tin dự báo, cảnh báo nhanh kịp thời, chính xác, đủ độ tin cậy.

Xác định việc đưa thông tin đến người dân kịp thời là yếu tố quyết định thành công của công tác dự báo, cảnh báo thiên tai, Đài KTTV tỉnh Sơn La chủ động phối hợp với Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh, các xã, phường, cơ quan báo chí, hệ thống truyền thanh cơ sở chuyển tải thông tin dự báo, cảnh báo khí tượng thủy văn liên tục, kịp thời, chính xác, tin cậy tới từng bản, khu dân cư, đặc biệt là vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, vùng có nguy cơ cao sạt lở đất, lũ quét.

Các hiện tượng khí tượng thủy văn trên khu vực Tây Bắc nói chung, ở tỉnh Sơn La nói riêng tiếp tục diễn biến khó lường, trong đó từ tháng 5-10 có khả năng xuất hiện các đợt mưa lớn, lũ, lũ quét, sạt lở đất. Đài KTTV tỉnh Sơn La tiếp tục phân công viên chức trực 24/24h theo dõi sát sao, phát hiện các hiện tượng thời tiết, thủy văn nguy hiểm nhằm kịp thời quan trắc, dự báo, cảnh báo, sớm đưa ra các bản tin phục vụ công tác phòng chống thiên tai, góp phần giúp người dân và chính quyền địa phương chủ động phòng, chống, hạn chế thiệt hại do thiên tai gây ra.