Đèo Lũng Lô nằm trên quốc lộ 37, dài 15 km, tại ranh giới 2 xã Thượng Bằng La, tỉnh Lào Cai và xã Mường Cơi, tỉnh Sơn La. Trong chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954, đèo Lũng Lô có vị trí đặc biệt quan trọng, nối tuyến đường huyết mạch để quân và dân ta tiếp viện vũ khí, đạn dược cùng lương thực thực phẩm phục vụ cho chiến dịch. Theo lịch sử Đảng bộ xã Mường Cơi và các tài liệu liên quan đã ghi lại: Sau hơn 200 ngày đêm nỗ lực, huy động hơn 124.000 lượt dân công tham gia mở đường, tuyến đường qua đèo Lũng Lô được thông suốt, nối chiến khu Việt Bắc và các tỉnh Tây Bắc, giúp hàng vạn ô tô, xe thồ chở vũ khí tiếp ứng cho chiến trường.

Cùng với các đơn vị công binh, dân công, nhân dân xã Mường Cơi đã không quản hy sinh gian khổ, ngày đêm tham gia phá đá mở đường, đảm bảo giao thông thông suốt qua đèo Lũng Lô cho các đoàn xe đạp thồ, pháo binh, phương tiện vận chuyển vũ khí, đạn dược, xăng dầu, lương thực tiếp tế cho chiến trường, góp phần làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ. Hòa bình lập lại, ngày 27/4/2011, Đèo Lũng Lô - cung đường huyền thoại, minh chứng hào hùng của lịch sử chống giặc ngoại xâm của dân tộc Việt Nam đã được Bộ Văn hóa - Thể thao & Du lịch công nhận là Di tích lịch sử cấp Quốc gia.

Phát huy truyền thống của thế hệ cha anh, dưới chân đèo Lũng Lô huyền thoại, cán bộ và nhân dân các dân tộc xã Mường Cơi luôn đoàn kết, ra sức thi đua lao động sản xuất, đạt nhiều thành tựu trên các lĩnh vực của đời sống, kinh tế phát triển; cơ sở hạ tầng được xây dựng khang trang, sạch đẹp, bộ mặt nông thôn khởi sắc từng ngày.

Ông Phan Ngọc Linh, Chủ tịch UBND xã Mường Cơi, chia sẻ: Xã Mường Cơi sáp nhập với xã Mường Thải, Tân Lang có hạ tầng tương đối hoàn chỉnh, giao thông thuận tiện. Xã đã rà soát, quy hoạch các vùng sản xuất tập trung phù hợp với điều kiện từng khu vực, từng loại cây trồng. Đẩy mạnh thành lập các tổ hợp tác, hợp tác xã để tăng cường liên kết trong sản xuất. Tích cực thu hút doanh nghiệp, nhà đầu tư tham gia liên kết, bao tiêu sản phẩm, từng bước hình thành chuỗi giá trị, tạo đầu ra ổn định, giúp người dân yên tâm phát triển kinh tế.

Phát triển kinh tế nông nghiệp theo hướng hàng hóa tiếp tục là hướng đi đúng, phù hợp điều kiện địa phương, nhân dân mạnh dạn áp dụng tiến bộ kỹ thuật, phát triển sản xuất theo hướng tập trung, kết hợp giữa trồng trọt và chăn nuôi, hình thành các mô hình sản xuất hiệu quả. Xã hiện có 406 ha cây ăn quả, chủ yếu là cây ăn quả có múi, sản lượng gần 900 tấn/năm. Trồng, chăm sóc 249 ha chè, sản lượng 1.245 tấn/năm; thâm canh hơn 140 ha lúa nước, hơn 1.500 ha ngô; sản lượng lương thực có hạt đạt 18.535 tấn/năm. Các hộ dân tích cực phát triển chăn nuôi gia súc, gia cầm theo quy mô trang trại tập trung; toàn xã có trên 5.000 con đại gia súc và hơn 160.800 con gia cầm; phát triển nuôi 68 lồng cá, sản lượng thủy sản đạt 117 tấn/năm. Đời sống của nhân dân ngày càng được cải thiện, bình quân thu nhập đạt gần 50 triệu đồng/người/năm; xã đạt 15/19 tiêu chí, 51/57 chỉ tiêu xây dựng NTM; 4 bản đạt chuẩn bản NTM, NTM kiểu mẫu.

Thăm HTX trồng cây ăn quả Nghĩa Hưng, bản Nghĩa Hưng, xã Mường Cơi, dọc các sườn đồi thoai thoải, nổi bật là màu xanh của các loại cây cam Vinh, cam đường canh, quýt. Đón chúng tôi, anh Nguyễn Văn Sử, Giám đốc HTX, người đầu tiên đưa cây cam đến với mảnh đất Mường Cơi, vui vẻ kể lại: 15 năm trước, tôi tham quan một số mô hình trồng cam ở tỉnh Phú Thọ và quyết định thử nghiệm trồng 500 cây cam đường canh trên khu đất trang trại của gia đình. Vụ đầu tiên, thu hoạch gần 15 tấn cam, trừ chi phí, thu lãi 120 triệu đồng. Năm 2018, tôi cùng 10 hộ dân trong bản thành lập HTX, nhằm trao đổi kinh nghiệm trồng, liên kết tiêu thụ sản phẩm. Đến nay, HTX có 27 ha cam, quýt, sản lượng trung bình gần 400 tấn/năm. Sản phẩm cam của HTX được công nhận đạt tiêu chuẩn OCOP 3 sao và là 1 trong những sản phẩm nông nghiệp tiêu biểu được tỉnh vinh danh.

Cùng với nguồn lực đầu tư của Nhà nước, xã Mường Cơi phát huy nội lực xây dựng hạ tầng thiết yếu như cứng hóa hệ thống giao thông nông thôn, thủy lợi phục vụ sản xuất nông nghiệp, nhà lớp học, nhà văn hóa... Đến nay, 100% số bản có đường giao thông đến bản được cứng hóa; trên 99% số hộ được sử dụng điện từ lưới điện quốc gia; 27/32 bản có nhà văn hóa kiên cố; 7/7 trường học đạt chuẩn quốc gia. Khai thác tiềm năng hồ suối Chiếu, xã kêu gọi các doanh nghiệp, phát triển các HTX du lịch sinh thái lòng hồ, tắm nước nóng tự nhiên và tham quan trải nghiệm hái cam tại vườn. Từ đầu năm đến nay, xã đón gần 2.000 lượt khách du lịch.

 Đã 72 năm trôi qua, song tiếng hát, tiếng hò bên đèo Lũng Lô huyền thoại năm xưa còn vang mãi, trở thành nguồn cổ vũ, động viên cán bộ, đảng viên và nhân dân Mường Cơi phát huy truyền thống cách mạng, chung sức, đồng lòng phát triển kinh tế, du lịch, xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, phát triển.