Ông Đặng Trọng Điệp, Quyền Trưởng Thống kê tỉnh, cho biết: Chất lượng thông tin thống kê phụ thuộc rất lớn vào dữ liệu đầu vào từ cơ sở. Vì vậy, ngành luôn chú trọng củng cố hệ thống thống kê cơ sở và nâng cao chất lượng đội ngũ điều tra viên nhằm bảo đảm số liệu thu thập đầy đủ, chính xác, phản ánh đúng thực tiễn địa phương. Hiện nay, hệ thống thống kê cơ sở được tổ chức theo 6 đơn vị phụ trách địa bàn, bảo đảm việc thu thập, cập nhật thông tin thực hiện thường xuyên, liên tục. Toàn tỉnh duy trì khoảng 60 điều tra viên thống kê cơ sở, chủ yếu là trưởng bản, tổ trưởng dân phố hoặc cán bộ cơ sở am hiểu địa bàn, phong tục, tập quán và ngôn ngữ. Đây là lực lượng trực tiếp thực hiện các cuộc điều tra kinh tế - xã hội tại địa phương.

Mỗi năm, Thống kê tỉnh triển khai khoảng 250 cuộc điều tra thống kê tháng, quý và năm trên nhiều lĩnh vực: Lao động, việc làm; sản xuất công nghiệp; thương mại - dịch vụ; nông nghiệp - nông thôn; mức sống dân cư… Khối lượng công việc lớn, địa bàn rộng, dân cư phân tán, nhiều khu vực vùng sâu, vùng xa đi lại khó khăn, đặt ra yêu cầu cao đối với công tác tổ chức điều tra và kiểm soát chất lượng dữ liệu. Bảo đảm tính chính xác của số liệu, trước mỗi cuộc điều tra, điều tra viên được hướng dẫn thống nhất quy trình thu thập thông tin, kỹ năng tiếp cận đối tượng điều tra và sử dụng phần mềm điều tra điện tử. Đồng thời, công tác kiểm tra, giám sát được thực hiện thường xuyên nhằm kịp thời phát hiện, xử lý sai sót phát sinh ngay trong quá trình điều tra.

Bà Lù Thị Tươi, điều tra viên phường Tô Hiệu, chia sẻ: Công việc điều tra thống kê đòi hỏi phải thường xuyên đi cơ sở, trực tiếp gặp gỡ hộ dân, hộ kinh doanh để thu thập thông tin. Trong quá trình thực hiện, điều tra viên không chỉ ghi nhận số liệu còn phải giải thích để người dân hiểu mục đích cuộc điều tra, từ đó, phối hợp cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác hơn.

Cùng với nâng cao chất lượng đội ngũ điều tra viên, ngành Thống kê xác định chuyển đổi số là giải pháp quan trọng nhằm đổi mới phương thức điều tra, nâng cao hiệu quả hoạt động thống kê. Hiện nay, trên 84% các cuộc điều tra thống kê đã thay thế phiếu giấy bằng phiếu điều tra điện tử như: CAPI, Webform hoặc ứng dụng công nghệ quét (scan). Việc ứng dụng công nghệ số giúp rút ngắn thời gian thu thập và tổng hợp dữ liệu, giảm chi phí tổ chức điều tra, đồng thời nâng cao tính chính xác và minh bạch trong quy trình thống kê. Dữ liệu được cập nhật theo thời gian thực, hỗ trợ theo dõi tiến độ và kiểm soát chất lượng ngay trong quá trình điều tra.

Bà Phạm Thị Hồng Vân, Trưởng Thống kê cơ sở Tô Hiệu, cho biết: Hiện nay, hầu hết các cuộc điều tra đều thực hiện bằng phiếu điện tử nên điều tra viên có thể cập nhật thông tin trực tiếp tại cơ sở. Trong quá trình điều tra, hệ thống phần mềm sẽ tự động kiểm tra, cảnh báo những trường thông tin chưa hợp lý hoặc còn thiếu, giúp hạn chế sai sót ngay từ đầu. Đồng thời, cán bộ phụ trách cũng dễ dàng theo dõi tiến độ, rà soát và tổng hợp số liệu nhanh hơn so với phương pháp nhập liệu thủ công trước đây. 

Không chỉ đổi mới phương thức thu thập thông tin, nội dung các cuộc điều tra thống kê ngày càng được mở rộng, bám sát yêu cầu thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội. Từ nguồn dữ liệu thu thập được, ngành Thống kê tiếp tục đẩy mạnh công tác phân tích, tổng hợp và dự báo tình hình kinh tế - xã hội; xây dựng các kịch bản tăng trưởng theo từng quý, 6 tháng và cả năm, góp phần phục vụ hiệu quả công tác lãnh đạo, chỉ đạo và điều hành phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Đồng thời, hoàn thành kết nối hệ thống báo cáo và chia sẻ dữ liệu với hệ thống điều hành của tỉnh; chia sẻ, khai thác dữ liệu với các sở, ban, ngành thông qua Trung tâm điều hành thông minh (IOC), cổng thông tin điện tử của tỉnh và trang thông tin điện tử của đơn vị. Bên cạnh đó, bước đầu nghiên cứu, thử nghiệm ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong hỗ trợ phân tích, dự báo thống kê, soạn thảo báo cáo. 

Với khối lượng điều tra ngày càng lớn, yêu cầu chất lượng dữ liệu ngày càng cao, ngành Thống kê Sơn La tiếp tục đổi mới phương pháp thu thập thông tin, nâng cao năng lực đội ngũ điều tra viên và đẩy mạnh chuyển đổi số trong toàn bộ hoạt động thống kê. Qua đó, từng bước xây dựng hệ thống dữ liệu thống kê đầy đủ, chính xác, kịp thời, đáp ứng yêu cầu quản lý và theo dõi tình hình phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.