Thời gian qua, bám sát các mục tiêu phát triển chiến lược của địa phương, Đảng ủy, UBND các xã, phường, thị trấn đã tập trung nguồn lực triển khai công tác lập quy hoạch. Việc hoàn thiện các đồ án quy hoạch, đặc biệt là quy hoạch chung cấp xã, được xác định là chiếc “chìa khóa” mở đường cho việc thu hút các dự án đầu tư lớn, ổn định đời sống nhân dân và cụ thể hóa các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội lâu dài.

Trong kế hoạch lập quy hoạch chung cấp xã năm 2026, tổng số xã phải tổ chức lập quy hoạch năm 2026 là 46 xã, trong đó, đã phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch chung của 33 xã; 6 xã đang tổ chức xin ý kiến Thành viên UBND tỉnh; 7 xã chưa trình phê duyệt nhiệm vụ Quy hoạch. Ngoài ra, 1 xã Xím Vàng đang tiếp thu ý kiến Thành viên UBND tỉnh; 6 xã Chiềng Khương, Chiềng Khoong, Mường Khiêng, Chiềng Mai, Suối Tọ và đô thị Bắc Yên đang tổ chức xin ý kiến; còn 7 xã chưa trình phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch, gồm: Long Hẹ, Chiềng Sại, Gia Phù, Tường Hạ, Lóng Phiêng, Mường Hung và Huổi Một. Sự chậm trễ này, không chỉ gây nghẽn dòng vốn đầu tư công và đầu tư tư nhân, còn làm suy giảm hiệu lực quản lý Nhà nước về đất đai, trật tự xây dựng tại cơ sở.

Trước tình hình đó, Chủ tịch UBND tỉnh đã ký ban hành văn bản chỉ đạo nghiêm khắc, yêu cầu thủ trưởng các sở, ban, ngành và lãnh đạo các địa phương trực tiếp vào cuộc, quy rõ trách nhiệm người đứng đầu cấp xã phải chịu trách nhiệm trực tiếp và toàn diện trước pháp luật và UBND tỉnh về công tác lãnh đạo, chỉ đạo tiến độ lập quy hoạch tại địa phương. 

Đến nay, xã Yên Sơn đã xong quy hoạch chung của xã đến năm 2045. Trong quy hoạch, công bố rõ ràng các nội dung: Phạm vi, ranh giới; quy mô diện tích tự nhiên khoảng 11.661,81ha; mục tiêu quy hoạch; dự báo quy mô dân số khoảng 16.108 người.... Ông Lò Thế Thi, Chủ tịch UBND xã Yên Sơn, cho biết: Xã đã thực hiện nghiêm túc quy trình lấy ý kiến của các cơ quan, tổ chức và đặc biệt là cộng đồng dân cư địa phương để bảo đảm tính khả thi. Khi lập đồ án, địa phương cũng ưu tiên lựa chọn những vị trí đất thuận lợi về hệ thống giao thông kết nối, hạ tầng kỹ thuật sẵn có và đặc biệt là có lợi thế về điều kiện sinh kế. Không chỉ dừng lại ở đất ở, quy hoạch phải tính toán dành quỹ đất thỏa đáng phục vụ cho các hoạt động thương mại, dịch vụ ngay trong hoặc liền kề khu tái định cư, nhằm hỗ trợ người dân thúc đẩy sản xuất, kinh doanh. 

Đóng vai trò quan trọng, Sở Xây dựng được giao nhiệm vụ bám sát cơ sở, tập trung đôn đốc và hướng dẫn kỹ thuật các xã, phường. Ông Nguyễn Văn Chính, Phó Giám đốc Sở Xây dựng, cho biết: Đối với các địa phương đặc thù có tuyến đường cao tốc CT.03 đoạn Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên đi qua, Sở đang hướng dẫn các xã chủ động rà soát, cập nhật hướng tuyến, hành lang an toàn vào các đồ án quy hoạch để đón đầu cơ hội phát triển hạ tầng giao thông kết nối. 

Một điểm nhấn mang tính nhân văn sâu sắc trong đợt siết chặt quy hoạch lần này của tỉnh chính là các quy định về bố trí quỹ đất và xây dựng các khu tái định cư. Tỉnh xác định, quy hoạch không đơn thuần là phân chia các phân khu chức năng trên giấy, mà phải giải quyết triệt để bài toán an cư lạc nghiệp cho người dân bị ảnh hưởng bởi các dự án phát triển hạ tầng. Theo đó, việc bố trí quỹ đất xây dựng khu tái định cư bắt buộc phải phù hợp với điều kiện tự nhiên, phong tục, tập quán, nếp sống văn hóa truyền thống của từng vùng, từng đồng bào dân tộc thiểu số tại Sơn La.

Song song với việc đẩy nhanh tiến độ lập và phê duyệt, công tác quản lý sau quy hoạch cũng được tỉnh Sơn La đặc biệt chú trọng thông qua các giải pháp số hóa và công khai thông tin. UBND tỉnh giao Sở Tài chính, Sở Xây dựng cùng chính quyền các xã, phường tổ chức công bố, công khai rộng rãi các quy hoạch đã được phê duyệt đến người dân và doanh nghiệp, loại bỏ tối đa các vùng mờ thông tin nhằm hạn chế tình trạng đầu cơ trục lợi đất đai.

Đặc biệt, bước đi mang tính đột phá trong công tác quản lý quy hoạch của Sơn La chính là việc ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số. Sở Xây dựng được giao chủ trì tổng rà soát, số hóa toàn bộ các hồ sơ đồ án quy hoạch từ ngày 1/1/2023 đến nay để nộp lưu trữ tại UBND tỉnh.  Các sở, ngành liên quan, như: Sở Tài chính, Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng UBND các địa phương chủ động thiết lập hệ thống cơ sở dữ liệu số (GIS). Toàn bộ dữ liệu không gian, tọa độ, hiện trạng sẽ được cập nhật đồng bộ vào Cổng thông tin quy hoạch của tỉnh và Hệ thống thông tin quốc gia về quy hoạch theo quy định của Luật Quy hoạch. Việc làm này, không chỉ nâng cao hiệu quả tra cứu, bảo quản tài liệu gốc, còn giúp các nhà đầu tư dễ dàng tiếp cận thông tin minh bạch từ xa, giảm thiểu thời gian, chi phí, cơ hội.

Sự chỉ đạo quyết liệt, toàn diện và phân định rõ trách nhiệm cá nhân người đứng đầu của tỉnh đang thể hiện rõ quyết tâm chuẩn hóa toàn bộ hệ thống quy hoạch từ đô thị đến nông thôn, tạo chuyển biến mạnh mẽ trong công tác quy hoạch, kỳ vọng mở ra không gian phát triển mới, thu hút mạnh mẽ các nguồn lực đầu tư, đưa Sơn La phát triển nhanh, xanh và bền vững./.