Với 14.000 ha rừng tự nhiên trải rộng trên địa bàn các xã Mường La, Chiềng Lao và Ngọc Chiến. Khu vực này có 670 loài thực vật và 283 loài động vật. Nhiều loài quý hiếm được ghi nhận trong Sách đỏ Việt Nam và thế giới như bách xanh, pơ mu, trai lý, trám đen. Đặc biệt, đây là một trong số ít khu vực còn ghi nhận sự tồn tại của vượn đen tuyền - loài linh trưởng đặc hữu đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng.

Ông Lê Tuấn Anh, Giám đốc Ban Quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Mường La, cho biết: Đơn vị duy trì một tổ tuần rừng thường xuyên thực hiện nhiệm vụ theo dõi đa dạng sinh học và giám sát các loài động vật quý hiếm. Mỗi tháng, tổ dành trên 10 ngày bám rừng, vừa thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, vừa tuyên truyền, vận động nhân dân tham gia bảo vệ rừng. Bên cạnh công tác tuần tra, Ban còn phối hợp với cấp ủy, chính quyền các xã vùng đệm đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật về quản lý, bảo vệ rừng. Nhờ đó, nhận thức của người dân từng bước được nâng lên, tình trạng săn bắt động vật hoang dã, khai thác lâm sản trái phép được hạn chế; nhiều hộ dân đã chủ động thay đổi tập quán sản xuất, sử dụng vật liệu thay thế nguồn tài nguyên từ rừng.

Một trong những động lực quan trọng để người dân tích cực tham gia bảo vệ rừng là chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng. Năm 2025, các tổ chức, cộng đồng và hộ gia đình nhận khoán bảo vệ rừng tại các xã Mường La, Chiềng Lao và Ngọc Chiến đã được chi trả gần 9,8 tỷ đồng, không chỉ góp phần nâng cao thu nhập mà còn được nhiều bản sử dụng để xây dựng các công trình phục vụ dân sinh như đường giao thông, nhà văn hóa, công trình thủy lợi, nước sinh hoạt.

Bản Đông Xuông, xã Ngọc Chiến hiện quản lý và bảo vệ 366,67 ha rừng. Năm 2025, bản được chi trả 396 triệu đồng tiền dịch vụ môi trường rừng. Ông Lò Văn Lôn, Bí thư Chi bộ, Trưởng bản, chia sẻ: Từ nguồn kinh phí này, bản đã sử dụng để mua sắm dụng cụ tuần tra, làm đường băng cản lửa, hỗ trợ tổ bảo vệ rừng và đầu tư các công trình phục vụ dân sinh. Nhờ vậy, ý thức bảo vệ rừng của người dân ngày càng được nâng lên, tình trạng phá rừng và săn bắn động vật hoang dã đã không còn.

Trong 6 tháng đầu năm, Ban Quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Mường La đã phối hợp tổ chức 5 buổi tuyên truyền về phòng cháy, chữa cháy và quản lý, bảo vệ rừng cho gần 200 lượt người dân; tổ chức ký cam kết bảo vệ rừng đối với các hộ sinh sống ven rừng. Đồng thời, đơn vị triển khai trồng mới 254,25 ha rừng tại các xã Ngọc Chiến, Chiềng Lao và Mường La, góp phần phục hồi hệ sinh thái và nâng cao độ che phủ rừng. Đến nay, tại Khu bảo tồn thiên nhiên Mường La chưa xảy ra cháy rừng, không phát hiện các vụ phá rừng hay khai thác lâm sản trái phép.

Tuy nhiên, công tác quản lý, bảo vệ rừng vẫn còn nhiều khó khăn do địa hình núi cao, chia cắt phức tạp, diện tích quản lý rộng và có khoảng 50 km giáp ranh với khu vực Mù Cang Chải. Thời gian tới, cán bộ Kiểm lâm Ban Quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Mường La tiếp tục bám chắc địa bàn, triển khai tốt các giải pháp nhằm bảo vệ rừng bền vững; huy động trách nhiệm và sự chung tay của cả cộng đồng trong hành trình gìn giữ những giá trị thiên nhiên quý giá cho mai sau.

Với sự vào cuộc của lực lượng chức năng và các cấp, các ngành, cùng ý thức, trách nhiệm của cộng đồng đang tạo nên sức mạnh tổng hợp để giữ vững màu xanh đại ngàn, góp phần bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và phát triển bền vững cho hôm nay và các thế hệ mai sau.