Lễ hội “Mùa hoa ban” tại thành phố Sơn La.

Ảnh: PV

Những năm qua, công tác xây dựng và phát triển văn hóa ở tỉnh ta luôn được quan tâm, chú trọng. Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh qua các thời kỳ đều xác định rõ vai trò, tầm quan trọng của việc xây dựng, phát triển văn hóa con người Sơn La. Đảng bộ tỉnh đã ban hành nhiều chủ trương để lãnh đạo, chỉ đạo công tác văn hóa trọng tâm là Chương trình số 23-CTr/TU ngày 31/12/2014 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy thực hiện Nghị quyết số 33-NQ/TW. Qua hơn 6 năm thực hiện, nhận thức của các cấp ủy, chính quyền về vai trò, vị trí của việc xây dựng và phát triển văn hóa, con người Sơn La đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của tỉnh được nâng lên.  Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, “Xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”, xây dựng đơn vị văn hóa đi vào chiều sâu, tạo được sức lan tỏa và đạt hiệu quả thiết thực. Việc xây dựng văn hóa trong kinh tế được các cấp, các ngành đẩy mạnh thực hiện, nhất là việc cải thiện môi trường đầu tư, cải cách hành chính; xây dựng văn hóa doanh nghiệp, văn hóa doanh nhân, vì sự phát triển bền vững.

Công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa của các dân tộc đạt được nhiều kết quả tích cực, nhiều di sản văn hóa vật thể và phi vật thể đã được nhận diện, nghiên cứu, bảo vệ và phát huy giá trị. Hệ thống các thiết chế văn hoá được đầu tư và phát huy hiệu quả. Việc giáo dục đạo đức, lối sống, cách ứng xử văn hóa trong xã hội có chuyển biến tích cực. Phong trào văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao trong quần chúng nhân dân phát triển mạnh mẽ. Hoạt động sáng tạo văn học, nghệ thuật ngày càng phong phú, đa dạng. Công tác quản lý và nâng cao chất lượng hoạt động báo chí, truyền thông trên địa bàn tỉnh được chỉ đạo thực hiện thường xuyên, hoạt động đúng tôn chỉ, mục đích. Công tác phát triển công nghiệp văn hóa bước đầu được đầu tư, nhất là việc đầu tư cho phát triển những sản phẩm văn hóa phục vụ du lịch, dịch vụ. Hệ giá trị văn hóa, con người Sơn La dần được khẳng định, đặc trưng và chuẩn mực con người Sơn La từng bước được định hình rõ nét; Mức hưởng thụ văn hóa, tinh thần của nhân dân được cải thiện, nâng cao.

Tuy nhiên, công tác xây dựng và phát triển văn hóa, con người Sơn La vẫn còn những hạn chế, như: Nhận thức của một số cấp ủy, chính quyền và một bộ phận nhân dân về xây dựng, phát triển văn hóa, con người Sơn La chưa ngang tầm với yêu cầu phát triển bền vững. Công tác quản lý Nhà nước đối với hoạt động văn hóa có nội dung còn hạn chế. Vị trí, vai trò của văn hóa chưa thực sự được đặt ngang hàng với kinh tế, chính trị, xã hội. Việc xây dựng hệ giá trị văn hóa và hệ giá trị chuẩn mực của con người Sơn La thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế chưa đạt được mục tiêu đề ra. Việc bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa đạt hiệu quả chưa cao. Chưa phát huy mạnh mẽ sức mạnh tổng hợp, chưa khích lệ, động viên tính tích cực xã hội của nhân dân, nhất là đội ngũ văn nghệ sĩ, trí thức trong xây dựng văn hóa, con người Sơn La. Một số lĩnh vực hoạt động về văn hóa còn mang nặng tư tưởng bao cấp, chậm chuyển đổi sang cơ chế xã hội hóa, cung ứng dịch vụ công, thiếu tính năng động sáng tạo...

Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XV xác định: “Tiếp tục xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, phát huy giá trị văn hóa các dân tộc Sơn La và vùng Tây Bắc, xây dựng con người phát triển toàn diện. Lấy phát triển văn hóa, xây dựng con người làm yếu tố cốt lõi để phát triển kinh tế - xã hội. Gắn phát triển kinh tế với giải quyết tốt các vấn đề xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân. Tăng nguồn lực đầu tư cho công tác chăm sóc, bảo vệ sức khỏe nhân dân và phát triển con người, văn hóa, xã hội để trở thành nhân tố nội sinh cơ bản cho sự phát triển nhanh và bền vững...”. Xuất phát từ quan điểm chỉ đạo trên, trong thời gian tới, việc triển khai nhiệm vụ về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Sơn La đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững cần được quan tâm đồng bộ, toàn diện trên một số vấn đề sau:

Quán triệt sâu sắc Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng về phát triển con người toàn diện và xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc để văn hóa trở thành sức mạnh nội sinh, động lực phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc. Tiếp tục khơi dậy, phát huy ý chí, khát vọng vươn lên của nhân dân, đẩy mạnh đổi mới, sáng tạo. Xây dựng, phát triển văn hóa Sơn La tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, thống nhất trong đa dạng văn hóa của cộng đồng các dân tộc trong tỉnh với các đặc trưng dân tộc, nhân văn, dân chủ, khoa học, tiến bộ. Xây dựng văn hóa, con người Sơn La là nền tảng tinh thần vững chắc của xã hội, là mục tiêu, động lực phát triển bền vững của tỉnh, xác định là nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên, kiên trì, lâu dài của cả hệ thống chính trị dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh, nhân dân là chủ thể sáng tạo. Phát triển văn hóa, con người Sơn La phải được đặt ngang hàng với phát triển kinh tế, chính trị, xã hội. Kết hợp chặt chẽ, hài hòa giữa phát triển kinh tế với phát triển văn hóa - xã hội và bảo vệ tài nguyên môi trường, lấy phát triển văn hóa, xây dựng con người làm yếu tố cốt lõi để phát triển kinh tế - xã hội; đảm bảo sự thống nhất giữa yếu tố văn hóa và con người với phát triển kinh tế.

Phát huy mạnh mẽ giá trị văn hóa các dân tộc Sơn La và vùng Tây Bắc. Phát triển văn hóa vì sự hoàn thiện nhân cách con người, trọng tâm là chăm lo xây dựng con người Sơn La có nhân cách, lối sống tốt đẹp, “Yêu nước, đoàn kết, nhân ái, trung thực, nghị lực, thân thiện, cần cù, sáng tạo, khát vọng vươn lên” hướng đến các giá trị văn hóa hiện đại, đáp ứng yêu cầu hội nhập và phát triển bền vững. Xây dựng, phát triển văn hóa, con người Sơn La phải gắn kết chặt chẽ với nhiệm vụ phát triển giáo dục - đào tạo và khoa học - công nghệ, đổi mới và sáng tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Các nhiệm vụ, giải pháp triển khai thực hiện cần hướng tới mục tiêu huy động và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực, khai thác và phát huy cao nhất các giá trị văn hóa, con người; phát triển và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống các dân tộc. Xây dựng văn hóa và con người Sơn La phát triển toàn diện, hướng đến chân - thiện - mỹ, thấm nhuần tinh thần dân tộc, nhân văn, dân chủ và khoa học, là động lực, sức mạnh nội sinh quan trọng bảo đảm ổn định chính trị, thúc đẩy kinh tế - xã hội cho sự phát triển bền vững của tỉnh. Nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân, từng bước thu hẹp khoảng cách về hưởng thụ văn hóa giữa thành thị và nông thôn, giữa các vùng miền và các giai tầng xã hội.

Vòng xòe đoàn kết của người dân huyện Yên Châu.

Ảnh: Lò Linh

Phấn đấu đưa Sơn La đến năm 2030 có nền hành chính minh bạch, kinh tế phát triển, văn hóa đặc sắc, xã hội văn minh, con người phát triển toàn diện, nhân dân hạnh phúc. Xây dựng đồng bộ môi trường văn hóa, đạo đức xã hội lành mạnh, văn minh. Xây dựng môi trường sống, học tập và làm việc hạnh phúc, xây dựng văn hóa trong Đảng và hệ thống chính trị, trong từng cộng đồng, cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp, trường học, mỗi gia đình phải là một môi trường văn hóa lành mạnh. Ngăn chặn và đẩy lùi sự xuống cấp về đạo đức xã hội. Xây dựng gia đình no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, thực sự là tổ ấm của mỗi người, là tế bào lành mạnh của xã hội. Xây dựng, hoàn thiện các chuẩn mực giá trị văn hóa, con người Sơn La, tạo môi trường và điều kiện để phát triển về nhân cách, đạo đức, trí tuệ, năng lực sáng tạo, thể chất, tâm hồn, trách nhiệm xã hội, nghĩa vụ công dân, ý thức tuân thủ pháp luật, đề cao tinh thần yêu nước, tự hào dân tộc, lương tâm, trách nhiệm của mỗi người với bản thân mình, với gia đình, cộng đồng, xã hội và đất nước. Thay đổi mạnh mẽ tư duy, nhận thức, khắc phục bằng được tư tưởng trông chờ, ỷ lại, cam chịu, có ý chí, nghị lực và khát vọng vươn lên mạnh mẽ chiến thắng đói nghèo, lạc hậu.

Khôi phục, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa vật thể, phi vật thể của các dân tộc trong tỉnh; đổi mới, nâng cao chất lượng và hiệu quả các hoạt động văn hóa, gắn việc khai thác các giá trị văn hóa với quảng bá hình ảnh và xúc tiến du lịch, đưa sản phẩm văn hóa trở thành nguồn lực quan trọng trong phát triển du lịch nói riêng và phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh nói chung. Đẩy mạnh phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn; khai thác hợp lý các nguồn lực phát triển du lịch theo hướng phát triển bền vững. Chủ động hội nhập quốc tế về văn hóa, tiếp thu tinh hoa văn hóa của các vùng miền, các nước trong khu vực và thế giới để làm giàu thêm vốn văn hóa các dân tộc; giới thiệu, quảng bá văn hóa các dân tộc Sơn La đến với bạn bè quốc tế.

Trong xu hướng hội nhập, toàn cầu hóa đang diễn ra sôi động. Với vai trò, vị trí, tầm quan trọng của lĩnh vực văn hóa. Việc triển khai xây dựng văn hóa, con người Sơn La cần phải được quan tâm chú trọng toàn diện của cả hệ thống chính trị, các thành phần xã hội và các tầng lớp nhân dân trong tỉnh vì mục tiêu  xây dựng tỉnh Sơn La phát triển xanh, nhanh và bền vững.

Nguyễn Thị Thanh Xuân

(Ban Tuyên giáo tỉnh ủy)