Tại bản Pắc Ngà, nơi sinh sống của 226 hộ đồng bào Thái, bà con vẫn duy trì nghề đan lát truyền thống. Tận dụng những nguyên liệu có sẵn là rừng tre vầu, bà con đã sáng tạo đan thành các vật dụng phục vụ đời sống và được trao truyền qua nhiều thế hệ.

Trong khu bếp nhỏ đượm mùi khói trong ngôi nhà sàn truyền thống của gia đình ông Lò Văn Sương, bản Pắc Ngà, lúc nào cũng treo đầy những sản phẩm tinh xảo do chính tay ông làm ra như ếp khảu, nong, nia, rổ, rá, mâm mây... Ông Sương chia sẻ: Cả bản hiện chỉ còn khoảng 10 người giữ nghề đan lát, chủ yếu là người cao tuổi. Sản phẩm làm ra vừa để dùng trong gia đình vừa bán ra thị trường. Mỗi năm tôi cung cấp hàng trăm sản phẩm theo đơn đặt hàng trong bản, ngoài xã. Giá bán từ vài chục đến vài trăm nghìn đồng mỗi sản phẩm cũng giúp tôi có thêm thu nhập phụ giúp con cháu. Tôi chỉ mong lớp trẻ chịu khó học nghề, biết trân quý và gìn giữ nghề đan lát truyền thống của dân tộc.

Còn tại bản Suối Cải, gia đình ông Sồng A Chu là một trong những hộ còn giữ và phát triển nghề rèn truyền thống của dân tộc Mông. Hơn 6 giờ sáng, lò rèn nhà ông đã đỏ lửa. Trong gian nhà hơn 10 mét vuông bày đủ các loại máy để rèn dao và nông cụ. Tiếng quạt thổi lò vù vù, tiếng cắt thép, mài dao lẫn với tiếng đập búa tạo nên không khí lao động hối hả.

Từ những chiếc nhíp ô tô, xích máy xúc, máy ủi, lưỡi máy cày đã qua sử dụng, ông Chu đã khéo léo rèn thành con dao, nông cụ với độ tinh xảo, sắc bén, bền đẹp, được bà con ưa chuộng. Ông còn không ngừng học hỏi, sắm thêm các thiết bị hiện đại phục vụ công việc như máy mài, máy khoan, máy hàn, máy cắt, máy phay... để thực hiện các công đoạn sản xuất và giảm sức lao động, rút ngắn thời gian hoàn thiện sản phẩm. 

Ông Chu chia sẻ: Tôi học rèn từ năm 15 tuổi và gắn bó với nghề rèn đến tận bây giờ. Ban đầu, tôi chỉ rèn các công cụ phục vụ nhu cầu gia đình, nay xưởng của tôi nhận rèn dao, cuốc, xẻng... theo đơn đặt hàng đa dạng. Mỗi ngày, xưởng có thể cho ra lò từ 3 đến 4 con dao với mức giá từ 200 nghìn đến 800 nghìn đồng/chiếc, tùy thuộc vào kích thước, nguyên liệu và độ tinh xảo.

Cùng với nghề đan lát, nghề rèn, đồng bào các dân tộc của xã Pắc Ngà còn duy trì nghề chế tác khèn, thêu dệt thổ cẩm, nấu rượu truyền thống... Tiêu biểu như gia đình ông Lò Văn Sương, bản Pắc Ngà; Đinh Văn Ẹo, bản Nong Cóc; Sồng A Là, Sồng A Chu, bản Suối Cải... Duy trì nghề truyền thống giúp các gia đình tăng thêm thu nhập và góp phần giữ gìn, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa đặc sắc của người dân địa phương.

Ông Nguyễn Văn Hà, Chủ tịch UBND xã Pắc Ngà, thông tin: Hiện nay, việc phát triển nghề thủ công truyền thống trên địa bàn xã vẫn ở quy mô nhỏ lẻ hộ gia đình. Ban Thường vụ Đảng ủy xã Pắc Ngà đã ban hành kết luận và chương trình trọng tâm về bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa, các ngành nghề truyền thống của dân tộc. Bên cạnh đó, lồng ghép nguồn lực từ các chương trình mục tiêu quốc gia và các dự án hỗ trợ; tổ chức các gian hàng trưng bày tại Ngày hội văn hóa xã; khuyến khích các gia đình, dòng họ bảo tồn, truyền dạy nét đặc sắc về các ngành nghề truyền thống cho con cháu mình.

Về lâu dài, địa phương tập trung nghiên cứu để thành lập tổ liên kết sản xuất, tạo điều kiện để các hộ vay vốn tín dụng ưu đãi đầu tư máy móc, áp dụng khoa học - kỹ thuật, cải tiến mẫu mã và kiểm soát chất lượng sản phẩm. Đồng thời, đẩy mạnh tuyên truyền, quảng bá, giới thiệu sản phẩm qua các kênh truyền thông, mạng xã hội để thu hút du khách về tham quan, trải nghiệm và đưa hàng lên không gian số, tạo thu nhập ổn định cho nhân dân trên địa bàn.