Việc mới, áp lực mới

Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Hội nghị Trung ương 6 khóa XII về “Tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả” đã đặt nền móng quan trọng cho quá trình đổi mới tổ chức bộ máy trong giai đoạn mới. Đặc biệt, triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp được xem là bước đi mang tính đột phá trong cải cách tổ chức bộ máy nhà nước.

Tại Sơn La, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã tập trung lãnh đạo sắp xếp tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp vận hành thông suốt. Tuy nhiên, việc tiếp nhận trực tiếp 1.524 nhiệm vụ từ cấp huyện đang tạo áp lực chưa từng có lên đội ngũ cán bộ cơ sở, đòi hỏi các địa phương phải chủ động khắc phục khó khăn, linh hoạt cách tổ chức, triển khai nhiệm vụ ngay từ những ngày đầu vận hành.

Những ngày này, công trường Dự án hoàn thiện tuyến giao thông số 1A và vườn hoa Quảng trường Tây Bắc diễn ra sôi động cả ngày lẫn đêm. Những người dân đi qua khu vực này đều cảm thấy hân hoan, phấn khởi khi không gian Quảng trường được mở rộng, vườn hoa, tiểu cảnh đang dần mọc lên, hoàn thiện mỗi ngày. Gần 80 cán bộ, công nhân cùng máy móc được huy động tối đa, chia làm nhiều mũi làm việc từ thảm đường, trồng cây đến tạo cảnh quan, nỗ lực đưa công trình về đích trước ngày 10/10 để phục vụ Lễ hội cà phê Sơn La lần thứ 2.

Để có được kết quả đó, thời gian qua, phường Tô Hiệu đã nỗ lực nhiều giải pháp để triển khai Dự án, bởi đây được xác định là 1 trong 121 dự án gặp khó khăn, vướng mắc của tỉnh cần tập trung tháo gỡ, việc giải phóng mặt bằng đã tiến hành trong nhiều năm qua nhưng chưa xong. Nắm bắt chỉ đạo của tỉnh, phường đã chủ động phối hợp với các ngành, các đơn vị liên quan kịp thời tháo từng “nút thắt” và đã hoàn thành việc giải phóng mặt bằng đối với 54 hộ gia đình và 1 đơn vị, diện tích khoảng 4.660 m2, dọc tuyến đường Điện Biên từ cầu trắng đến nút giao 1A. Cán bộ công chức của phường quyết tâm cao “làm hết việc, không hết giờ” để hoàn thành nhiệm vụ được giao.

Ông Nguyễn Văn Phúc, Trưởng phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị, phường Tô Hiệu, chia sẻ: Phòng đảm nhiệm hơn 60 nhóm nhiệm vụ với khoảng 100 đầu việc chuyên môn. Công việc nhiều trong khi nhân lực mỏng, đòi hỏi đơn vị phải phân công sát từng phần việc, xác định ưu tiên, nhiều thời điểm phải làm thêm giờ, xuyên ngày nghỉ. Đặc biệt, với công tác giải phóng mặt bằng trước đây do thành phố thực hiện nay phường trực tiếp đảm nhiệm, đến ngày 20/9, chúng tôi đã bàn giao mặt bằng sạch cho nhà thầu, quyết tâm đưa dự án về đích đúng hẹn.

Tại các xã nông thôn, áp lực đất đai và giải phóng mặt bằng cũng tăng nhanh. Đặc biệt đối với địa bàn trọng điểm nông nghiệp và công nghệ chế biến như xã Mai Sơn, từ đầu năm 2026 đến nay, xã tổ chức 47 lượt tiếp công dân, xử lý 47 vụ việc. Trung tâm Phục vụ hành chính công tiếp nhận gần 15.000 hồ sơ, chủ yếu về tư pháp - hộ tịch và đất đai. Dù khối lượng lớn, Trung tâm chỉ có 4 công chức, trung bình mỗi người giải quyết hơn 400 hồ sơ/tháng.

Trước thực tế “người ít, việc nhiều”, bà Nguyễn Thị Hồng, Chủ tịch UBND xã Mai Sơn, cho biết: Nhiều việc thẩm quyền cấp huyện xử lý trước đây, nay chuyển về xã, chúng tôi phải chủ động nghiên cứu quy định, xác định rõ việc thuộc thẩm quyền, việc cần phối hợp và việc phải báo cáo cấp trên. Cách làm buộc phải thay đổi, bởi chậm một khâu sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến người dân và doanh nghiệp.

Thích ứng nhanh, bắt nhịp sớm

Khi nhiều nhiệm vụ chuyển về cấp xã, cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với cơ sở, đó là phải thích ứng nhanh, thay đổi từ tư duy quản lý đến cách thức tổ chức, vận hành. Thay vì “chờ hướng dẫn”, xin ý kiến, cán bộ buộc phải tự nghiên cứu quy định, xác định thẩm quyền và chủ động xử lý công việc.

Tại phường Mộc Châu, quá trình chuyển đổi bắt đầu từ tổ chức lại cách lãnh đạo, điều hành. UBND phường tập trung quản lý hiện đại qua mô hình “Điều hành công việc trên môi trường số, xử lý văn bản không giấy tờ” và “Tổ dân phố số - Bản số”, giúp tiết kiệm chi phí, công khai minh bạch, nâng cao trách nhiệm giải trình và chất lượng phục vụ, gắn trách nhiệm cán bộ với từng khu dân cư.

Bà Nguyễn Thị Hoa, Chủ tịch UBND phường Mộc Châu, chia sẻ: Chuyển sang mô hình mới, nhiệm vụ giao trực tiếp nên cán bộ phải chủ động hơn, từ nghiên cứu quy định đến phối hợp xử lý. Ứng dụng môi trường số giúp theo dõi tiến độ, xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh.

Hiệu quả được chứng minh khi phường Mộc Châu đang dẫn đầu toàn tỉnh về thu hút đầu tư, với  khoảng 15 dự án được các nhà đầu tư đến khảo sát, tổng vốn đăng ký khoảng 50.000 tỷ đồng, tập trung vào lĩnh vực du lịch, nghỉ dưỡng đô thị.

Tại xã Mường La, mô hình “Ngày thứ bảy không khoảng cách” được triển khai hiệu quả khi cán bộ mang thiết bị đến 19/54 bản hỗ trợ làm thủ tục trực tuyến, giúp chỉ số phục vụ người dân, doanh nghiệp năm 2025 xếp thứ nhất toàn tỉnh. Với hơn 91.300 thửa đất, xã áp dụng mô hình “Làm việc tập trung”, huy động hơn 100 cán bộ, công chức, giáo viên cùng lực lượng cơ sở xử lý khoảng 500 thửa/ngày. Đến ngày 21/9/2026, Mường La hoàn thành làm sạch 88% dữ liệu nhóm 1, dẫn đầu tỉnh trên hệ thống VBDLIS.

Ông Bùi Việt Cường, Chủ tịch UBND xã Mường La, chia sẻ: Mô hình “Làm việc tập trung” giúp giải bài toán “người ít, việc nhiều”. Thay vì xử lý đơn lẻ, xã huy động các lực lượng địa chính, xây dựng, tư pháp, văn phòng làm việc chung. Nhờ “ngồi cùng bàn, bàn cùng việc”, quy trình lấy ý kiến được rút ngắn tối đa; các hồ sơ phức tạp về GPMB, tranh chấp đất đai được thống nhất xử lý ngay tại chỗ mà không mất thời gian gửi văn bản qua lại.

Cách làm ở các địa phương cho thấy việc giao nhiệm vụ về cơ sở đã gắn chặt với trách nhiệm cá nhân. Đó là sự thay đổi căn bản về tư duy quản trị: Chuyển từ thụ động chờ hướng dẫn sang chủ động chịu trách nhiệm, lấy hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp làm thước đo cao nhất.

Chủ động về gần dân, sát dân

Sau sáp nhập 3 xã cũ, Chiềng Hoa là xã vùng III đặc biệt khó khăn, diện tích rộng với 21 bản, có bản cách trung tâm xã 53 km. Để sát cơ sở, Đảng ủy xã triển khai mô hình “Ngày thứ bảy về với dân”, thành lập 21 tổ công tác do các đồng chí trong Ban Thường vụ, Ban Chấp hành Đảng bộ xã trực tiếp phụ trách từng bản. Định kỳ thứ Bảy tuần thứ hai hằng tháng, cán bộ xuống bản theo phương châm “cùng ăn, cùng ở, cùng làm, cùng nói tiếng dân tộc và cùng lắng nghe nhân dân”.

Đồng chí Vũ Văn Suấn, Bí thư Đảng ủy xã Chiềng Hoa, cho biết: Mô hình giúp tác phong cán bộ chuyển biến rõ rệt theo hướng chủ động, gần dân. Mối quan hệ giữa cấp ủy, chính quyền với bà con ngày càng gắn bó. Người dân chủ động phản ánh vướng mắc, cùng chính quyền giải quyết các vấn đề phát sinh. 

Đến nay, các tổ công tác đã tổ chức hơn 300 lượt xuống bản, giải quyết tại chỗ 642 hồ sơ thủ tục hành chính, hướng dẫn gần 8.000 tài khoản định danh điện tử; huy động trên 1.200 ngày công sửa đường; hỗ trợ làm 42 nhà tiêu hợp vệ sinh, 50 hố rác; vận động làm mới 600 m đường nội bản và lắp 500 bóng đèn năng lượng mặt trời trị giá trên 750 triệu đồng.

Anh Vàng A Vảng, bản Chiềng Công, chia sẻ: Cán bộ nói thật, làm thật, xuống tận bản hướng dẫn bà con làm nhà tiêu, thắp sáng đường bản. Cán bộ cùng làm, cùng giải quyết từng việc nên bà con rất tin tưởng.

Tại xã Gia Phù, từ tháng 4/2026, địa phương triển khai mô hình “Tiếp công dân lưu động” và “Ngày thứ Tư thực địa” định kỳ 2 buổi/tháng tại các bản. Lãnh đạo xã cùng cán bộ chuyên môn trực tiếp xuống cơ sở đối thoại, kiểm tra hiện trạng và xử lý vướng mắc. Nếu “Tiếp công dân lưu động” giải đáp ngay các phản ánh về đất đai, nước sinh hoạt, giao thông, thì “Ngày thứ Tư thực địa” đưa cán bộ đến tận nơi xác minh ranh giới, nguồn gốc đất để hướng dẫn sát thực tế.

Ông Thào A Páo, bản Chèo Bau, chia sẻ: Gia đình tôi từng vướng thủ tục cấp đổi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Trước đây, phải lên xã nhiều lần, nay cán bộ về tận bản hướng dẫn cụ thể nên ở nhà cũng thực hiện được.

Bà Nguyễn Thị Huyền Trang, Phó Chủ tịch UBND xã Gia Phù, khẳng định: Xác minh tại chỗ giúp hoàn thiện hồ sơ chuẩn xác ngay từ đầu, rút ngắn thời gian cho người dân. Sau 6 tháng, xã đã tổ chức 12 cuộc tiếp công dân lưu động, giải đáp gần 80 kiến nghị và hỗ trợ trên 500 lượt người dân hoàn thiện thủ tục hành chính, đất đai.

Qua một năm vận hành, bộ máy chính quyền hai cấp đã hoạt động thông suốt, kịp thời xử lý vướng mắc từ cơ sở, tạo sự đồng thuận cao. Kết quả điều tra dư luận cho thấy, đại đa số người dân khẳng định chủ trương đúng đắn, giúp tinh gọn bộ máy và nâng cao hiệu lực quản lý. Tuy nhiên, khi hơn 1.500 nhiệm vụ phân về cấp xã, áp lực lớn đòi hỏi phải có giải pháp nâng cao năng lực thực thi và bảo đảm nguồn lực cho cấp xã.

(Còn nữa)