Tại tổ dân phố Pa Khen 3, phường Thảo Nguyên, ông Mùa A Lứ luôn được bà con nhắc đến bằng sự trân trọng. Gắn bó với cây khèn từ thuở niên thiếu, ông Lứ trở thành người thổi khèn điêu luyện và giữ vai trò quan trọng trong các hoạt động văn hóa, tín ngưỡng của cộng đồng người Mông nơi đây. Nhiều năm qua, ông còn mở các lớp truyền dạy nghệ thuật thổi và múa khèn ngay tại nhà, tận tình uốn nắn từng nhịp điệu, bước chân cho các thanh thiếu niên trong vùng. Ông Lứ chia sẻ: Với người Mông, cây khèn như nhịp thở, là tiếng lòng gửi gắm tâm tình của con người. Từ ngày hội vui đến lúc tiễn đưa người quá cố về với tổ tiên đều không thể thiếu tiếng khèn dẫn lối. Tôi chỉ mong các thanh niên chịu khó học hỏi, giữ lấy tiếng khèn để bản sắc của dân tộc luôn được gìn giữ và tiếp nối.

Còn tại xã Mường Giôn, nơi đồng bào Thái chiếm hơn 84% dân số, chúng tôi gặp bà Bạc Thị Khuynh bên nếp nhà sàn truyền thống đang tỉ mẩn đan lát, tự tay làm từng món đồ trang trí để phục dựng “Hạn khuống”, không gian sinh hoạt văn hóa đặc sắc, nơi trai gái giao duyên qua câu hát đối đáp, dệt vải, đan lát, quay sợi. Bà còn sáng tác nhiều bài hát Thái để bà con cùng luyện tập. Bà Khuynh tâm sự: Thấy các cháu hào hứng học hát, học đàn và tích cực tham gia biểu diễn tại các sự kiện của xã, tôi phấn khởi lắm. Khôi phục lại “Hạn khuống”, dạy các cháu đánh đàn tính là cách để văn hóa Thái được gìn giữ.

Sự tâm huyết từ những người đi trước đã tạo nguồn cảm hứng mạnh mẽ cho thế hệ trẻ. Nhiều bạn trẻ tại các địa phương đang có những cách làm sáng tạo, đưa văn hóa hòa nhịp cùng xu hướng hiện đại. Anh Phàng A Phịnh, bản Nậm Nghẹp, xã Ngọc Chiến là một điển hình. Đam mê với nghệ thuật sáo Mông của dân tộc, anh Phịnh đã tự mày mò học cách thổi sáo, luyện tập các bài múa và hướng dẫn cho thanh niên trong bản cùng biểu diễn phục vụ khách du lịch. Anh Phịnh chia sẻ: Chúng tôi dùng mạng xã hội để chia sẻ, quảng bá nét đẹp về thiên nhiên, con người Nậm Nghẹp và thông qua các hoạt động văn hóa, văn nghệ mang đậm bản sắc văn hóa truyền thống để tạo điểm nhấn thu hút du khách đến với bản. Tôi muốn du khách đến đây ngoài thưởng thức cảnh quan thiên nhiên còn được hiểu và cảm nhận những nét đẹp văn hóa của đồng bào dân tộc Mông.

Toàn tỉnh hiện có 2 Nghệ nhân nhân dân và 27 Nghệ nhân ưu tú thuộc lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể của các dân tộc Thái, Mông, Dao, Kháng, Khơ Mú, La Ha, Mường. Cùng với đó là hơn 70 nghệ nhân dân gian, hơn 2.000 người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số và hơn 2.300 đội văn nghệ quần chúng tại các bản, trường học. Đây chính là những “hạt nhân” đang miệt mài gìn giữ, bảo tồn và phát huy nét đẹp văn hóa truyền thống của các dân tộc, nhất là các loại hình biểu diễn nghệ thuật dân gian.

Ông Phạm Hồng Thu, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Sơn La, cho biết: Thời gian tới, Sở sẽ tiếp tục tham mưu cho tỉnh xây dựng các kế hoạch, cơ chế chính sách bảo tồn, phát huy di sản văn hóa, xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở; tổ chức các lớp tập huấn cho các hạt nhân văn nghệ cơ sở và mời nghệ nhân ưu tú truyền dạy dân ca, dân vũ, dân nhạc, giúp xây dựng đội ngũ hạt nhân nòng cốt phát triển phong trào văn hóa, văn nghệ ở cơ sở, góp phần nâng cao đời sống tinh thần nhân dân và tạo nét độc đáo thu hút khách du lịch.

Bằng tình yêu, sự tâm huyết, những nghệ nhân, người có uy tín, lực lượng thanh niên đang chung tay gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, giúp văn hóa truyền thống luôn hiện hữu trong đời sống, tạo nên nét hấp dẫn riêng độc đáo trong phát triển du lịch cộng đồng tại địa phương.