Trang chủ

Nét văn hóa trong trang phục của người Dao Tiền

Về tiểu khu Tà Loọng, thị trấn Nông trường Mộc Châu những ngày đầu năm, khi hoa đào đã khoe sắc trong vườn đồi, nắng xuân trải vàng bên hiên nhà, cũng là thời điểm người phụ nữ Dao Tiền miệt mài thêu trang phục truyền thống của dân tộc mình. Những đôi tay chai sạn quen làm nương, làm rẫy, nhưng lại khéo léo từng đường kim, mũi chỉ trên tấm vải chàm tạo nên những họa tiết tinh tế.

Người Dao Tiền, tiểu khu Tà Loọng, thị trấn Nông trường Mộc Châu thêu áo dân tộc.

Trên địa bàn tỉnh Sơn La, người Dao Tiền sinh sống chủ yếu ở các huyện: Vân Hồ, Mộc Châu, Phù Yên. Dân tộc Dao có các nhóm: Dao Tiền, Dao Đỏ, Dao Quần chẹt... trong đó, người Dao Tiền là nhóm duy nhất mặc váy. Để có một bộ trang phục truyền thống, phải trải qua nhiều công đoạn, như: Trồng bông, se sợi, dệt vải, nhuộm lá, cắt may, thêu thùa... tất thẩy đều do bàn tay người phụ nữ khéo léo, sáng tạo nên. Trang phục truyền thống của người Dao Tiền gồm các thành phần chính: Khăn vấn đầu, dây lưng, áo và váy. Áo người Dao không có cúc mà xẻ tà và quấn dây lưng; cổ áo phía sau được sâu 6 đồng bạc trắng, đây là đặc trưng riêng của nhóm người Dao Tiền. Dây lưng được dệt bằng chỉ màu, trong đó dây lưng nam có họa tiết màu đen pha trắng; dây lưng nữ có họa tiết màu đỏ pha trắng, thể hiện sự gắn kết trong mối quan hệ của nam, nữ.

Trang phục truyền thống của nam giới khá đơn giản. Khăn vấn đầu là vải chàm màu đen, dài khoảng 60cm. Các họa tiết phần viền áo, chân áo, cổ tay khá nhỏ và có màu trắng. Đàn ông người Dao Tiền chỉ mặc váy cùng với quần trong các dịp nghi thức tâm linh. Độ rộng của váy vừa đủ quấn một vòng quanh người, họa tiết trên váy được thêu màu trắng đơn giản.

Một bộ trang phục hoàn chỉnh của phụ nữ Dao Tiền gồm: Khăn vấn đầu, áo, dây lưng, váy, xà cạp và trang sức bằng vàng hoặc bạc... Trên lưng áo và chân vạt áo có nhiều hoa văn dấu nhân, chữ thập, bông hoa, con vật... mô phỏng thiên nhiên, con người nơi họ sinh sống, gắn bó. Đặc biệt, dọc sống áo có thêu 2 hàng hoa văn xếp song song hình con chó và con lừa, bởi theo quan niệm của các bậc cao niên, những con vật đó như vị “cứu tinh” của dân tộc. Khăn vấn đầu được trang trí ở 2 đầu bằng các họa tiết hoa và được đính hạt cườm xanh lam hoặc xanh ngọc bích với các sợi chỉ đỏ sặc sỡ. Tất cả đường nét, hoa văn trên áo, khăn đều sử dụng chỉ đỏ, trắng, vàng và phần lớn được thêu theo một kiểu chung, tuy nhiên, những người khéo tay vẫn có thể sáng tạo hoa văn theo cách riêng, tạo nên sự khác biệt trên trang phục. Kỹ thuật thêu cũng rất đặc biệt, không thêu đè lên các sợi vải mà thêu luồn chỉ theo mắt sợi, thêu ở mặt trái nhưng hoa văn lại nổi lên ở mặt phải. Váy của phụ nữ Dao khá cầu kỳ, đầu tiên là in hoa văn trên vải trắng bằng sáp ong, sau đó nhuộm chàm, phơi, tẩy tan sáp ong, rồi khâu ghép các mảnh vải với nhau thành chiếc váy hoàn chỉnh. Hoa văn trên váy chủ yếu là hình tròn, đường viền lượn sóng. Ngoài ra, phụ nữ Dao còn quấn thêm xà cạp ở chân khi mặc váy và đeo thêm trang sức như vòng tay, vòng cổ...

Trong các nghi lễ: Lễ Cấp sắc (Ca tang đàng), Lễ Tết nhảy (Púng Nháng) hoặc đám cưới, trang phục của chủ lễ là sản phẩm nghệ thuật giàu giá trị thẩm mỹ và giàu bản sắc dân tộc. Ngoài trang phục bình thường của nam giới, chủ lễ còn đội thêm mũ và khoác thêm áo choàng đỏ (Tôm Lui) thể hiện phong thái uy nghiêm, tôn kính. Còn trang phục của cô dâu trong ngày về nhà chồng phải mặc từ 10 bộ áo, khăn, váy trở lên. Theo quan niệm, cô dâu mặc nhiều áo váy thể hiện được gia đình, họ hàng, người thân chúc phúc nhiều. 

Bà Lý Thị Son, tiểu khu Tà Lọng (thị trấn Nông trường) cho biết: Con gái Dao Tiền từ khi 8-10 tuổi đã được bà, được mẹ truyền dạy cho cách thêu thùa trang phục. Học thêu từ những họa tiết nhỏ trên tay áo, viền áo, khăn, khi đường kim, mũi chỉ thành thạo sẽ tự làm trang phục cho mình. Để làm được một bộ trang phục thường mất từ 6 tháng đến hơn 1 năm. Ngày nay, người Dao chỉ mặc trang phục truyền thống vào những dịp lễ, tết, dịp trọng đại của gia đình; những người biết làm trang phục của dân tộc ngày càng ít hơn. Vì vậy, việc bảo tồn, gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa trang phục dân tộc Dao Tiền là rất cần thiết.

Xuân về, người già, người trẻ xúng xính váy áo hòa mình với tiếng trống, chiêng, tiếng chuông trong điệu xòe truyền thống của dân tộc. Với những phụ nữ Dao Tiền, Tết không chỉ là thời gian sum họp gia đình mà còn là cơ hội thể hiện sự đảm đang, khéo léo, dệt nên những bộ trang phục giàu bản sắc văn hóa dân tộc.

Huyền Trăng
BÌNH LUẬN

Bạn còn 500/500 ký tự

Bạn vui lòng nhập từ 5 ký tự trở lên !!!

Tin mới

  • '"Bắt tay" liên kết – Nâng tầm Khu du lịch quốc gia Mộc Châu

    "Bắt tay" liên kết – Nâng tầm Khu du lịch quốc gia Mộc Châu

    Du lịch -
    Gần một thập kỷ qua đánh dấu hành trình Liên minh Du lịch Best Tour Mộc Châu kiên định đồng hành vì sự phát triển của du lịch địa phương. Trên chặng đường ấy, Liên minh luôn phát huy vai trò "  hạt nhân"  kết nối các doanh nghiệp, xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh, đóng góp thiết thực đưa Khu du lịch quốc gia Mộc Châu trở thành điểm đến hấp dẫn.
  • 'Tham vấn dự thảo Báo cáo tổng rà soát và giải pháp xử lý hệ thống văn bản quy phạm pháp luật

    Tham vấn dự thảo Báo cáo tổng rà soát và giải pháp xử lý hệ thống văn bản quy phạm pháp luật

    Thời sự - Chính trị -
    Ngày 19/11, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu đã chủ trì Hội nghị trực tuyến toàn quốc tham vấn hoàn thiện dự thảo Báo cáo của Chính phủ về kết quả tổng rà soát và giải pháp xử lý tổng thể hệ thống văn bản quy phạm pháp luật. Dự hội nghị có lãnh đạo các bộ, ban, ngành Trung ương, UBND các tỉnh, thành phố. Dự hội nghị tại điểm cầu tỉnh Sơn La có đồng chí Đặng Ngọc Hậu, Phó Chủ tịch UBND tỉnh; lãnh đạo một số sở, ngành.
  • 'Hội thao nghiệp vụ chữa cháy cứu nạn, cứu hộ của lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH năm 2026

    Hội thao nghiệp vụ chữa cháy cứu nạn, cứu hộ của lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH năm 2026

    Alo 114 -
    Ngày 19/11, Công an tỉnh tổ chức Hội thao nghiệp vụ chữa cháy cứu nạn, cứu hộ của lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH lần thứ VI năm 2026. Dự Hội thao có Thiếu tướng Nguyễn Minh Tuấn, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Giám đốc Công an tỉnh; đại diện lãnh đạo các phòng nghiệp vụ Công an tỉnh.
  • 'Chiềng Mung đưa chuyển đổi số vào đời sống

    Chiềng Mung đưa chuyển đổi số vào đời sống

    Chuyển đổi số đang từng bước làm thay đổi phương thức hoạt động của chính quyền và cách người dân tiếp cận các dịch vụ thiết yếu tại xã Chiềng Mung. Từ ứng dụng công nghệ trong quản lý, điều hành, giải quyết thủ tục hành chính đến phổ cập kỹ năng số ở khu dân cư, địa phương đang triển khai nhiều giải pháp đưa công nghệ vào thực tiễn, hướng tới xây dựng chính quyền số, phát triển kinh tế số và xã hội số.
  • 'Chuyển đổi số, nâng cao chất lượng công tác xây dựng Đảng

    Chuyển đổi số, nâng cao chất lượng công tác xây dựng Đảng

    Xây dựng Đảng -
    Đẩy mạnh cải cách hành chính gắn với chuyển đổi số, Đảng ủy xã Chiềng Khoong tập trung đổi mới phương thức lãnh đạo, nâng cao chất lượng hoạt động của các tổ chức đảng, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội. Qua đó, từng bước đơn giản hóa quy trình xử lý công việc, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở.
  • 'Chuẩn hóa dữ liệu đất đai phục vụ người dân

    Chuẩn hóa dữ liệu đất đai phục vụ người dân

    Xã hội -
    Thực hiện chuẩn hóa dữ liệu đất đai, xã Phù Yên đã đồng bộ lên VNLIS Trung ương 39.205 thửa đất thuộc nhóm 1 đạt chuẩn “đúng - đủ - sạch - sống”, chiếm trên 76,9%; số thửa đất nhóm 2 chưa đạt chuẩn, cần làm sạch chiếm 12,6%; số thửa đất nhóm 3 chưa xây dựng cơ sở dữ liệu vùng “trắng” cần tạo lập mới chiếm 10,4%. Xã đang nỗ lực triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm đảm bảo tiến độ, chất lượng và tính chính xác của dữ liệu đất đai.