Trang chủ

Nặng lòng với văn hóa dân tộc

Trong kho tàng văn hóa của dân tộc Thái, chữ Thái được coi là di sản tinh thần, kết tinh trí tuệ của tổ tiên để lại. Song, hiện nay hầu hết thế hệ trẻ không biết đọc, biết viết loại chữ này. Đam mê, nặng lòng với văn hóa dân tộc, nhiều nghệ nhân trên địa bàn thành phố Sơn La đã sưu tầm, nghiên cứu, phiên dịch và truyền dạy chữ Thái, góp phần bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.

Bà Cà Thị Định dạy chữ Thái cho thành viên CLB Văn hóa dân tộc Thái tổ 3, Phường Chiềng An, Thành phố.

 

Nguyên là Trưởng phòng Tin học và Thông tin Khoa học công nghệ, thuộc Sở Khoa học và Công nghệ, những năm 1990, trong quá trình công tác, tiếp xúc, ông Cà Văn Trung nhận thấy bà con có loại lịch riêng, nên có ý tưởng nghiên cứu, biên soạn và tin học hóa lịch Thái Sơn La. Ông Trung chia sẻ: Tôi đã nghiên cứu nguồn gốc, quá trình phát triển của lịch và lịch Thái Sơn La; so sánh lịch Thái Sơn La với một số lịch người Thái ở Trung Quốc, Myanmar và Thái Lan. Đồng thời, tìm đọc nhiều cuốn sách Thái cổ về lịch, các hình thức đếm thời gian của dân tộc Thái, những vấn đề liên quan đến lịch Thái và tham gia làm thành viên Mạng lưới bảo tồn tri thức bản địa Việt Nam (VTIK).

Năm 2005, bộ lịch tổng hợp 200 năm (từ 1924 đến 2124) gồm các thứ trong tuần, ngày dương lịch, âm lịch, lịch theo hệ đếm can chi, lịch 24 tiết, lịch Thái phiên âm và lịch bằng chữ Thái đã được ông biên soạn thành công. Ông còn xây dựng chương trình lịch Thái cho máy tính. Khi cài đặt, có thể tra cứu từng ngày từ năm 1800 đến năm 2199 (400 năm) giữa dương lịch, âm lịch và lịch Thái. Chương trình dễ cài đặt, dễ sử dụng, tra cứu nhanh.

Năm 2017, ông nghỉ chế độ hưu trí và tiếp tục sưu tầm, truyền dạy chữ Thái cho người dân trong khu dân cư. Đến nay, ông đã sưu tầm được nhiều câu tục ngữ, câu đố dân gian, truyện thơ, truyện trạng, thơ, ca từ nguyên bản của chữ Thái cổ. Ông còn xuất bản các tác phẩm, như: Cúng ma tình yêu (Xên chuông), Nàng Cống Căm Đanh, Xông Ca - Xi Cáy, Xống chụ xon xao nhìn từ góc độ thi pháp... Lớp dạy chữ Thái của ông gồm 35 thành viên của Câu lạc bộ Văn hóa dân tộc Thái bản Nong La, xã Chiềng Ngần.

Năm nay ngoài 60 tuổi, bà Cà Thị Định, tổ 2, phường Quyết Tâm, Thành phố, vẫn nặng lòng với văn hóa của đồng bào dân tộc Thái. Bà Định kể: Khi còn nhỏ, tôi đã được nghe những bài dân ca Thái từ lời ru của bà nội; nghe bà kể chuyện sinh đất, lập mường, đọc những câu ca dao, thành ngữ của người Thái mang đậm tính giáo dục đạo lý làm người... Khi trưởng thành, công tác trong ngành giáo dục, tôi tham gia lớp học chữ Thái do Trung tâm Giáo dục thường xuyên tỉnh tổ chức, không chỉ học chữ mà tôi còn hiểu thêm giá trị văn hóa truyền thống dân tộc Thái.

Tâm huyết với chữ Thái, bà Cà Thị Định tham gia giảng dạy trên 20 lớp chữ Thái do Trung tâm Giáo dục thường xuyên tỉnh tổ chức tại các huyện, thành phố trong tỉnh. Bà dành nhiều thời gian nghiên cứu, soạn giáo án để bài giảng có nội dung gần gũi, thiết thực, gắn với đời sống sinh hoạt hàng ngày, giúp học viên dễ tiếp thu. Tham gia Câu lạc bộ Văn hóa dân tộc Thái tổ 3, phường Chiềng An, bà Định cùng Ban Chủ nhiệm CLB xây dựng các bài giảng, dạy chữ Thái cho thành viên CLB và những người dân có nhu cầu. Ngoài ra, bà còn sưu tầm, lồng ghép, giới thiệu những cuốn sách chữ Thái cổ chứa đựng giá trị văn hóa, lịch sử, tín ngưỡng vào bài giảng. Trong đó, có cuốn “Quam tô mương Mường Muổi”, “Quam tô mương Mường La”, “Tay pú sớc”, “Quam xớc Hán Cơ Lương”,  “Xống chụ son sao”, “Khun Lú - Nang Ủa”, “San Lương - Inh Lai”, “Tạo Hôm - Nang Hai”...

Những việc làm của ông Cà Văn Trung và bà Cà Thị Định đã và đang góp phần giữ gìn nét văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc Thái trên mảnh đất Sơn La để trao truyền cho thế hệ sau thật đáng trân trọng.

Lò Thái
BÌNH LUẬN

Bạn còn 500/500 ký tự

Bạn vui lòng nhập từ 5 ký tự trở lên !!!

Tin mới

  • 'Chiềng Mung đưa chuyển đổi số vào đời sống

    Chiềng Mung đưa chuyển đổi số vào đời sống

    Chuyển đổi số đang từng bước làm thay đổi phương thức hoạt động của chính quyền và cách người dân tiếp cận các dịch vụ thiết yếu tại xã Chiềng Mung. Từ ứng dụng công nghệ trong quản lý, điều hành, giải quyết thủ tục hành chính đến phổ cập kỹ năng số ở khu dân cư, địa phương đang triển khai nhiều giải pháp đưa công nghệ vào thực tiễn, hướng tới xây dựng chính quyền số, phát triển kinh tế số và xã hội số.
  • 'Chuyển đổi số, nâng cao chất lượng công tác xây dựng Đảng

    Chuyển đổi số, nâng cao chất lượng công tác xây dựng Đảng

    Xây dựng Đảng -
    Đẩy mạnh cải cách hành chính gắn với chuyển đổi số, Đảng ủy xã Chiềng Khoong tập trung đổi mới phương thức lãnh đạo, nâng cao chất lượng hoạt động của các tổ chức đảng, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội. Qua đó, từng bước đơn giản hóa quy trình xử lý công việc, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở.
  • 'Chuẩn hóa dữ liệu đất đai phục vụ người dân

    Chuẩn hóa dữ liệu đất đai phục vụ người dân

    Xã hội -
    Thực hiện chuẩn hóa dữ liệu đất đai, xã Phù Yên đã đồng bộ lên VNLIS Trung ương 39.205 thửa đất thuộc nhóm 1 đạt chuẩn “đúng - đủ - sạch - sống”, chiếm trên 76,9%; số thửa đất nhóm 2 chưa đạt chuẩn, cần làm sạch chiếm 12,6%; số thửa đất nhóm 3 chưa xây dựng cơ sở dữ liệu vùng “trắng” cần tạo lập mới chiếm 10,4%. Xã đang nỗ lực triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm đảm bảo tiến độ, chất lượng và tính chính xác của dữ liệu đất đai.
  • 'Chủ động phòng cháy, chữa cháy trong mùa khô

    Chủ động phòng cháy, chữa cháy trong mùa khô

    Alo 114 -
    Bước vào mùa khô hanh, nhu cầu sử dụng điện, lửa và các thiết bị sinh nhiệt tăng cao, tiềm ẩn nhiều nguy cơ cháy nổ tại khu dân cư. Trước thực tế đó, cấp ủy, chính quyền và các lực lượng chức năng xã Nậm Lầu đã chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm nâng cao ý thức phòng ngừa, hạn chế thấp nhất thiệt hại do cháy, nổ gây ra.
  • 'Góp ý thiếu công tâm - hành vi "mượn gió bẻ măng"

    Góp ý thiếu công tâm - hành vi "mượn gió bẻ măng"

    Góp ý là một trong những hình thức phê bình. Nếu góp ý khách quan, trung thực và mang tính xây dựng sẽ góp phần cải thiện, sửa đổi những khuyết điểm, làm cho cá nhân hoặc tổ chức trở nên tốt hơn, nhiệm vụ được hoàn thành với chất lượng cao hơn. Tuy nhiên, hiện nay, có không ít kiểu góp ý sai sự thật, thiếu khách quan, góp ý kiểu hùa theo, thiếu cơ sở khoa học... làm ảnh hưởng đến uy tín, danh dự của cán bộ, đảng viên và các cơ quan, đơn vị...
  • 'Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại Phiên toàn thể AIPA-47

    Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại Phiên toàn thể AIPA-47

    Thời sự - Chính trị -
    Chiều 18-11, tại Thủ đô Manila (Philippines), trong khuôn khổ Đại hội đồng liên Nghị viện ASEAN lần thứ 47 (AIPA-47), đã diễn ra Phiên toàn thể thứ nhất do Chủ tịch Hạ viện Philippines, Chủ tịch AIPA-47 Faustino "Bojie" De Guzman Dy III chủ trì, với sự tham dự của đại biểu Quốc hội/Nghị viện các nước thành viên, Nghị viện quan sát viên, khách mời và đối tác phát triển của AIPA. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã dự và có bài phát biểu quan trọng.