Trang chủ

“Khắp” Thái - giai điệu sống mãi cùng thời gian

Những làn điệu dân ca dân tộc Thái từ ngàn xưa đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống tinh thần của đồng bào. Những câu “khắp” như mạch nguồn cảm xúc, cất lên từ hiên nhà sàn, theo lời ru mẹ đưa nôi. Câu “khắp” như làn gió đưa trên nương, dưới ruộng, câu “khắp” vang vọng những cánh rừng, nuôi dưỡng tâm hồn bao thế hệ lớn lên... “Khắp” Thái đa dạng thể loại, cách diễn xướng phong phú, mỗi làn điệu trong “khắp” là một sắc thái khác nhau, diễn tả trọn vẹn về cuộc sống, tình cảm, về hiện tại và những ước mơ với ca từ thiết tha, sâu lắng, đi vào lòng người.

Nhà hát Ca múa nhạc tỉnh biểu diễn tác phẩm mới lấy cảm hứng từ dân ca dân tộc Thái.

Theo thống kê, dân tộc Thái có hơn 10 làn điệu dân ca khác nhau, mỗi làn điệu được sử dụng trong những hoạt cảnh nhất định và đa dạng về cách thể hiện cũng như khác nhau về ca từ, tiết tấu. Dân ca của dân tộc Thái cũng bắt đầu với những bài đồng dao “khắp xư nọm căn” có vần điệu dễ nhớ. Các nghi lễ truyền thống của đồng bào dân tộc Thái lại có những điệu hát riêng như: “khắp” mừng xuân, “khắp” mừng nhà mới, “khắp” mừng thọ, “khắp” mo bản, mo mường, hát mo tang lễ, “khắp” chá (hát trong hội Hết Chá). Nhưng phổ thông nhất trong “khắp” Thái là làn điệu “khắp” xư, thể loại này giống với ngâm thơ, vịnh thơ của dân tộc Kinh. Câu “khắp” được lấy nội dung từ những câu truyện thơ nổi tiếng của dân tộc kết hợp với vần điệu, luyến láy, tiết tấu tự do để mang cảm xúc vào mỗi câu hát.

“Khắp” xuất hiện thường xuyên và không thể thiếu trong đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc Thái. Những câu “khắp” với nội dung lấy ý tưởng từ chính những điều giản dị, gần gũi, phản ánh cuộc sống lao động, sản xuất, thói quen, tín ngưỡng, thể hiện tâm tư và tình cảm mà người hát muốn gửi gắm. Người ta có thể “khắp” ở bất cứ đâu, từ trong nhà đến ngoài đồng, khi vui, lúc buồn, “khắp” trong lễ hội, hay để tiễn đưa người đã khuất về với tổ tiên. Trong số các làn điệu hát Thái thì có lẽ hát giao duyên nam nữ (khắp báo xao), hát ru con (khắp ú lụ), “khắp” mừng xuân và “khắp” theo làn điệu vẫn được phổ biến hơn cả. Những điệu “khắp” quen thuộc bắt đầu bằng “ha ...ôi” có giai điệu mượt quà, trữ tình, bắt tai là chất liệu nghệ thuật đặc biệt mang đến nguồn cảm hứng vô tận để các nhạc sĩ đưa vào các tác phẩm âm nhạc được khán giả đón nhận.

Rất nhiều sáng tác nổi tiếng mang âm hưởng dân ca Thái được biết đến như những tác phẩm đại diện cho âm nhạc đậm chất dân tộc vùng Tây Bắc. Có những bài hát đã trở nên thân thuộc với nhiều thế hệ mà cứ đến một dịp đặc biệt nào đó lại gợi nhắc tự trong lòng cất lên những ca từ dường như đã in sâu trong ký ức. Ví như, ngày tết trên những bản làng dân tộc Thái, lại vang lên câu ca “Xai panh noọng ơi, xai lả noọng a...” với thanh điệu trong sáng của nhạc phẩm “Đón xuân”, một sáng tác sống mãi với thời gian của cố nhạc sĩ Cầm Bích. Hay trong những ngày xuân, chẳng mấy ai lại không tự cất lên từ trong lòng mình lời hát “Pì nọng ơi! Xuân đã về với bản mường em, khắp đất trời tiếng ca rộn vang” (Về bản em đón xuân - nhạc sĩ Mạnh Cường) mà bước chân như rộn rã theo tiếng nhạc văng vẳng bên tai. Rồi những ngày hội vui, nhất định không thể thiếu “Điệu xòe thương nhau” (nhạc sĩ Vương Khon) với ca từ gần gũi, âm nhạc rộn ràng hòa trong tiếng trống, tiếng chiêng nối rộng vòng xòe... Cùng rất nhiều những sáng tác của các thế hệ nhạc sĩ Sơn La đã và đang được yêu mến và phổ biến rộng rãi.

Ngày nay, ở các bản làng đồng bào dân tộc Thái, không còn nhiều người biết hát những làn điệu “khắp” Thái, nhưng tình yêu với những làn điệu dân ca dân tộc thì vẫn luôn vẹn nguyên với những ai sinh ra từ bản làng. Vậy nên, các sáng tác mới mang âm hưởng dân ca Thái luôn được đón nhận, yêu thích và được họ coi như niềm tự hào của dân tộc. Thông qua những tác phẩm âm nhạc đương đại, “khắp” Thái đang được tô lên màu sắc mới, dung hòa giữa truyền thống và hiện đại, tạo nên những giai điệu có sức sống bền vững với thời gian.

Thảo Nguyên

BÌNH LUẬN

Bạn còn 500/500 ký tự

Bạn vui lòng nhập từ 5 ký tự trở lên !!!

Tin mới

  • 'Chiềng Mung đưa chuyển đổi số vào đời sống

    Chiềng Mung đưa chuyển đổi số vào đời sống

    Chuyển đổi số đang từng bước làm thay đổi phương thức hoạt động của chính quyền và cách người dân tiếp cận các dịch vụ thiết yếu tại xã Chiềng Mung. Từ ứng dụng công nghệ trong quản lý, điều hành, giải quyết thủ tục hành chính đến phổ cập kỹ năng số ở khu dân cư, địa phương đang triển khai nhiều giải pháp đưa công nghệ vào thực tiễn, hướng tới xây dựng chính quyền số, phát triển kinh tế số và xã hội số.
  • 'Chuyển đổi số, nâng cao chất lượng công tác xây dựng Đảng

    Chuyển đổi số, nâng cao chất lượng công tác xây dựng Đảng

    Xây dựng Đảng -
    Đẩy mạnh cải cách hành chính gắn với chuyển đổi số, Đảng ủy xã Chiềng Khoong tập trung đổi mới phương thức lãnh đạo, nâng cao chất lượng hoạt động của các tổ chức đảng, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội. Qua đó, từng bước đơn giản hóa quy trình xử lý công việc, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở.
  • 'Chuẩn hóa dữ liệu đất đai phục vụ người dân

    Chuẩn hóa dữ liệu đất đai phục vụ người dân

    Xã hội -
    Thực hiện chuẩn hóa dữ liệu đất đai, xã Phù Yên đã đồng bộ lên VNLIS Trung ương 39.205 thửa đất thuộc nhóm 1 đạt chuẩn “đúng - đủ - sạch - sống”, chiếm trên 76,9%; số thửa đất nhóm 2 chưa đạt chuẩn, cần làm sạch chiếm 12,6%; số thửa đất nhóm 3 chưa xây dựng cơ sở dữ liệu vùng “trắng” cần tạo lập mới chiếm 10,4%. Xã đang nỗ lực triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm đảm bảo tiến độ, chất lượng và tính chính xác của dữ liệu đất đai.
  • 'Chủ động phòng cháy, chữa cháy trong mùa khô

    Chủ động phòng cháy, chữa cháy trong mùa khô

    Alo 114 -
    Bước vào mùa khô hanh, nhu cầu sử dụng điện, lửa và các thiết bị sinh nhiệt tăng cao, tiềm ẩn nhiều nguy cơ cháy nổ tại khu dân cư. Trước thực tế đó, cấp ủy, chính quyền và các lực lượng chức năng xã Nậm Lầu đã chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm nâng cao ý thức phòng ngừa, hạn chế thấp nhất thiệt hại do cháy, nổ gây ra.
  • 'Góp ý thiếu công tâm - hành vi "mượn gió bẻ măng"

    Góp ý thiếu công tâm - hành vi "mượn gió bẻ măng"

    Góp ý là một trong những hình thức phê bình. Nếu góp ý khách quan, trung thực và mang tính xây dựng sẽ góp phần cải thiện, sửa đổi những khuyết điểm, làm cho cá nhân hoặc tổ chức trở nên tốt hơn, nhiệm vụ được hoàn thành với chất lượng cao hơn. Tuy nhiên, hiện nay, có không ít kiểu góp ý sai sự thật, thiếu khách quan, góp ý kiểu hùa theo, thiếu cơ sở khoa học... làm ảnh hưởng đến uy tín, danh dự của cán bộ, đảng viên và các cơ quan, đơn vị...
  • 'Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại Phiên toàn thể AIPA-47

    Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại Phiên toàn thể AIPA-47

    Thời sự - Chính trị -
    Chiều 18-11, tại Thủ đô Manila (Philippines), trong khuôn khổ Đại hội đồng liên Nghị viện ASEAN lần thứ 47 (AIPA-47), đã diễn ra Phiên toàn thể thứ nhất do Chủ tịch Hạ viện Philippines, Chủ tịch AIPA-47 Faustino "Bojie" De Guzman Dy III chủ trì, với sự tham dự của đại biểu Quốc hội/Nghị viện các nước thành viên, Nghị viện quan sát viên, khách mời và đối tác phát triển của AIPA. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã dự và có bài phát biểu quan trọng.