Tại HTX Tân Thảo, xã Mai Sơn, tình trạng dâu tây sinh trưởng kém, chết sau khi xuống giống đang xảy ra ở nhiều diện tích. Gia đình anh Nguyễn Văn Dần, thành viên HTX, có 6.000 m² trồng dâu tây. Vụ này, gia đình đã xuống giống khoảng 7.000 cây, với giá 8.000 đồng/cây. Tuy nhiên, từ tháng 8 đến nay khoảng 70% số cây đã bị chết, khiến gia đình thiệt hại ước tính gần 100 triệu đồng.

Dẫn chúng tôi kiểm tra vườn dâu tây, anh Dần chia sẻ: Đây là năm đầu tiên gia đình tôi gặp tình trạng cây dâu tây chết nhiều như vậy. Gia đình đã đầu tư khá nhiều chi phí, công sức nhưng đến nay rất nhiều cây đã bị chết, thiệt hại rất lớn. Nếu tình trạng này tiếp tục kéo dài, gia đình tôi có thể phải chuyển sang trồng các loại rau màu khác như khoai tây, cải bắp để tận dụng diện tích, giảm bớt thiệt hại.

Anh Nguyễn Đình Lâm, Giám đốc HTX Tân Thảo, cho biết: Diện tích canh tác của HTX đã giảm từ 50 ha xuống còn khoảng 25 ha. Nhiều vườn dâu của các thành viên có tỷ lệ cây chết từ 70-80%, dù người dân đã nhiều lần trồng bổ sung nhưng cây vẫn không phát triển.

Không chỉ tại HTX Tân Thảo, các thành viên HTX Dâu tây Xuân Quế cũng đang chịu ảnh hưởng nặng nề. Gia đình anh Nguyễn Văn Linh, thành viên HTX, đầu tư 700 triệu đồng xây dựng nhà màng rộng 3.500 m², cùng chi phí cải tạo đất và vận hành sản xuất. Bắt đầu xuống giống từ giữa tháng 8, nhưng đến nay, khoảng 80% diện tích cây giống đã bị chết. Gia đình đã trồng dặm 3-4 lần nhưng tình trạng vẫn không được cải thiện, thiệt hại ước tính khoảng 200 triệu đồng.

Anh Nguyễn Văn Linh chia sẻ: Trước khi héo khô, cây dâu có biểu hiện thối ngang thân. Gia đình đã sử dụng vôi bột và thuốc bảo vệ thực vật để xử lý nhưng tình trạng không được cải thiện. Hiện nay, nguyên nhân khiến cây chết nhiều vẫn chưa được xác định.

Theo anh Nguyễn Văn Nam, Giám đốc HTX Dâu tây Xuân Quế, sau 10 năm phát triển cây dâu tây, đây là vụ sản xuất ghi nhận tình trạng cây chết nghiêm trọng nhất. Diện tích dâu tây của HTX hiện chỉ còn khoảng 20 ha, giảm hơn một nửa so với năm trước. Trong khi đó, giá cây giống năm nay dao động từ 7.000-10.000 đồng/cây, có thời điểm lên tới 12.000 đồng/cây, tăng gấp đôi so với năm ngoái. Chi phí đầu tư lớn nhưng tỷ lệ cây sống thấp đang khiến người trồng đứng trước nguy cơ thua lỗ.

Trước tình trạng cây dâu tây chết hàng loạt, cơ quan chuyên môn đã và đang vào cuộc xác định nguyên nhân từ điều kiện thời tiết, giống, nguồn nước tưới, khâu chăm sóc. Theo nhận định ban đầu có thể nhận thấy sự khác biệt về thời tiết năm nay so với các năm ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển của cây dâu tây. Anh Nghiêm Quang Trung, cán bộ kỹ thuật nông nghiệp, Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Mai Sơn, phân tích: Thời tiết diễn biến bất thường, nắng nóng kéo dài tới tận tháng 11. Trong khi đó, nhiều hộ dân vẫn giữ thói quen xuống giống vào tháng 8 theo lịch thời vụ hằng năm, chưa chủ động theo dõi tình hình thời tiết để điều chỉnh thời điểm trồng. Khi gặp điều kiện bất lợi, cây giống khó thích nghi, ảnh hưởng đến khả năng phát triển. 

Vụ sản xuất năm nay, xã Mai Sơn chuẩn bị gần 2 triệu cây giống phục vụ khoảng 630 ha dâu tây. Tuy nhiên, qua rà soát của Trung tâm Dịch vụ tổng hợp, khoảng 40% diện tích đã xuống giống bị thiệt hại. Trước thực tế này, người trồng dâu cần chủ động thay đổi tập quán canh tác, điều chỉnh lịch thời vụ phù hợp với diễn biến thời tiết, chú trọng quy trình chăm sóc và ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, thích ứng với biến đổi khí hậu. Đây là giải pháp quan trọng nhằm giảm thiểu rủi ro, bảo đảm hiệu quả sản xuất và duy trì vùng trồng dâu tây của địa phương.