Thành lập năm 2016, Hợp tác xã Phương Nam là một điểm sáng trong phát triển kinh tế tập thể của xã. HTX có 10 thành viên, tập trung sản xuất cây ăn quả và chăn nuôi theo tiêu chuẩn VietGAP. Trong đó, nhãn được xác định là cây trồng chủ lực. Từ diện tích 80 ha ban đầu, HTX liên kết với 30 hộ dân mở rộng vùng trồng nhãn lên hơn 300 ha, hình thành vùng chuyên canh nhãn quy mô lớn, cung ứng sản lượng ổn định cho thị trường. Ngoài nhãn, HTX còn trồng thêm các cây na sầu riêng, bơ, chuối tiêu hồng... tạo sự đa dạng trong cơ cấu sản xuất.

Hiện nay, các thành viên HTX tập trung chăm sóc nhãn để lộc ra đúng thời vụ; bọc quả đối với na sầu riêng, chuối tiêu hồng chuẩn bị nguồn hàng phục vụ thị trường Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026. Anh Trần Như Kiên, Giám đốc HTX Phương Nam, cho biết: Trước biến động của thời tiết, HTX luôn chủ động ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, chuyển hướng mạnh sang sản xuất nông nghiệp sạch, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường. Với cây nhãn chủ lực, HTX thường xuyên tổ chức tập huấn, chuyển giao kỹ thuật cho các thành viên và các hộ liên kết. Song song đó, tăng cường áp dụng biện pháp phòng trừ sâu bệnh theo nguyên tắc “4 đúng”, ưu tiên sử dụng chế phẩm sinh học, côn trùng thiên địch nhằm giữ cây khỏe, hạn chế tồn dư hóa chất, đảm bảo an toàn thực phẩm. Bảo vệ môi trường sản xuất, HTX còn xây dựng 6 bể chứa bao gói thuốc bảo vệ thực vật ngay tại vùng canh tác, tổ chức thu gom và bàn giao cho đơn vị chuyên môn xử lý định kỳ theo đúng quy định. Nhờ ứng dụng đồng bộ kỹ thuật và quản lý sản xuất, năm nay HTX thu hoạch hơn 5.000 tấn nhãn tươi, giá bán bình quân đạt 12.000 đồng/kg; thu nhập của các hộ trồng nhãn đạt khoảng 150 triệu đồng/ha. Góp phần tăng thu nhập cho người dân vùng nông thôn mới; tạo việc làm cho hàng trăm lao động địa phương. Không chỉ phát triển kinh tế, HTX còn vận động các thành viên đóng góp kinh phí đổ bê tông nhiều tuyến đường nội đồng, phục vụ vận chuyển nông sản thuận lợi.

Chúng tôi tiếp tục tới HTX Tiến Đạt, thật ấn tượng với mô hình trồng mận trái vụ, rải vụ được triển khai bài bản, hiệu quả. Trên các triền đồi, hệ thống tưới ẩm tự động được kết nối thông qua điện thoại thông minh, cho phép người trồng điều khiển từ xa, tiết kiệm công lao động và nâng cao hiệu quả sản xuất. Hạ tầng vùng sản xuất cũng được đầu tư đồng bộ, các tuyến đường nội đồng và đường vào khu canh tác đều đã được bê tông hóa, thuận lợi cho chăm sóc và vận chuyển nông sản. Ông Trần Văn Hồng, Giám đốc HTX Tiến Đạt, cho biết: Hiện nay, mận của HTX đang trong giai đoạn ra hoa, đậu quả; dự kiến sau Tết Nguyên đán cho thu hoạch, sớm hơn chính vụ hai tháng, giúp nâng cao giá trị sản phẩm nhờ chênh lệch giá. Nhờ ứng dụng kỹ thuật rải vụ, mỗi năm 27 ha mận hậu của HTX cung ứng hơn 12 tấn mận trái vụ ra thị trường, giá bán 80.000-100.000 đồng/kg, mang về doanh thu gần 1 tỷ đồng. HTX mong muốn xây dựng thương hiệu “Mận Lóng Phiêng” trở thành sản phẩm đặc trưng, có chỗ đứng vững trên thị trường.

Hiện nay, xã Lóng Phiêng duy trì hoạt động 7 HTX trong lĩnh vực nông nghiệp và dịch vụ nông nghiệp. Các HTX đang tạo sinh kế bền vững cho người dân, với thu nhập bình quân của mỗi thành viên HTX đạt từ 300 triệu đến 2 tỷ đồng/năm, cho thấy hiệu quả rõ rệt của mô hình kinh tế tập thể trong phát triển nông thôn mới.

Ông Trần Văn Hoàng, Phó Chủ tịch UBND xã Lóng Phiêng, cho biết: Sau sáp nhập, Lóng Phiêng có điều kiện thuận lợi hơn để quy hoạch sản xuất, khai thác hiệu quả gần 5.000 ha đất nông nghiệp. Xã đã đẩy mạnh tuyên truyền về vai trò, ý nghĩa và định hướng phát triển HTX gắn với tái cơ cấu ngành nông nghiệp; đồng thời, nhân rộng các mô hình HTX tiêu biểu, phát triển sản xuất theo chuỗi giá trị, thúc đẩy nông nghiệp hữu cơ, ứng dụng công nghệ cao và chuyển đổi số.

Từ những vùng nhãn chuyên canh rộng lớn, đến mô hình mận trái vụ ứng dụng công nghệ cao, các HTX ở Lóng Phiêng đang giúp nông dân nâng cao thu nhập, tạo việc làm ổn định. Với sự đồng hành của chính quyền và sự nỗ lực của các HTX, Lóng Phiêng từng bước khẳng định vai trò nòng cốt của kinh tế tập thể trong xây dựng nông thôn mới.