Hoàn thiện tiêu chí môi trường trong xây dựng nông thôn mới phụ thuộc chủ yếu vào việc thay đổi thói quen, tập quán sinh hoạt của người dân. Các tổ chức chính trị, đoàn thể trở thành lực lượng nòng cốt, tập trung tuyên truyền, xây dựng mô hình sáng tạo, phù hợp thực tế địa phương. Ủy ban MTTQ Việt Nam và các tổ chức thành viên đã lồng ghép tuyên truyền hiệu quả trong các dịp như: Ngày Môi trường thế giới 5/6, Tháng hành động vì môi trường, Giờ trái đất, Chiến dịch làm cho thế giới sạch hơn... Đồng thời, phát động phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh” gắn với tiêu chí môi trường, tiêu biểu như: “5 không, 3 sạch”, “Nhà sạch, vườn đẹp”, đường hoa, cây xanh của Hội Phụ nữ; “Ngày Chủ nhật xanh”, “Ngày thứ 7 tình nguyện” của Đoàn Thanh niên. Các tổ chức đoàn thể huy động đoàn viên, hội viên hỗ trợ người dân phân loại rác, làm hố rác, nhà tiêu hợp vệ sinh, di dời chuồng trại, làm cổng bản, khơi thông cống rãnh, nạo vét mương phai... và nhiều công trình xanh thiết thực, góp phần nâng cao bền vững chất lượng môi trường nông thôn.

Bà Hoàng Thị Lương Tâm, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, cho biết: Ban Thường trực Ủy ban MTTQ tỉnh chỉ đạo, hướng dẫn các cấp, các tổ chức chính trị - xã hội lựa chọn mô hình phù hợp thực tế, theo phương châm “Lấy sức dân chăm lo cuộc sống nhân dân”, đạt nhiều kết quả nổi bật. Trong giai đoạn 2021-2025, Hội Liên hiệp Phụ nữ thực hiện 580 công trình nông thôn mới, hỗ trợ 42.293 hộ đạt tiêu chí “5 không, 3 sạch”, duy trì 78 mô hình thu gom rác thải nhựa, 152 mô hình phân loại rác và trồng mới 840.859 cây xanh. Đoàn Thanh niên triển khai phong trào “Thắp sáng đường quê” dài hơn 100 km, xây dựng và sửa chữa 104 công trình thủy lợi, cầu dân sinh... Hội Cựu chiến binh vận động hội viên hiến 260.336 m² đất, hơn 27.400 cây, đóng góp 28,2 tỷ đồng và 105.238 ngày công làm đường, mương, cầu cống. Hội Nông dân vận động hội viên đóng góp hơn 7,7 tỷ đồng, hiến 146.851 m² đất và 59.136 ngày công, góp phần làm đổi thay mạnh mẽ diện mạo nông thôn mới.

Cùng với đó, các địa phương đã chủ động huy động nguồn lực Nhà nước và nhân dân để đầu tư các công trình bảo vệ môi trường. Từ năm 2021 đến nay, hơn 53 tỷ đồng được sử dụng xây mới, nâng cấp 5 bãi thu gom, xử lý rác thải tập trung; hàng chục nghìn hố rác hộ gia đình, nhà tiêu, công trình nước sạch hợp vệ sinh được xây dựng từ nguồn xã hội hóa và vốn vay chính sách. Toàn tỉnh đã xây hơn 5.500 bể chứa bao gói thuốc bảo vệ thực vật, thu gom và tiêu hủy hơn 155 tấn bao gói, góp phần bảo vệ đất và nguồn nước.

Cùng với đó, các hoạt động phân loại rác thải tại nguồn, trồng cây xanh, đường hoa, tuyến đường tự quản được triển khai hiệu quả tại cơ sở. Nhờ đó, môi trường nông thôn đổi thay rõ rệt: Trên 50% đường làng, ngõ xóm được cải tạo; 70% hộ chăn nuôi có chuồng trại hợp vệ sinh; 100% xã quy hoạch nghĩa trang; 98% dân số dùng nước hợp vệ sinh; 88% chất thải rắn sinh hoạt được thu gom, xử lý. Đường bản, ngõ xóm sạch, có cây xanh, điện chiếu sáng, biển báo giao thông; nhiều mô hình nông thôn mới kiểu mẫu về môi trường gắn với du lịch nông thôn được hình thành, nhân rộng. Trước khi vận hành theo mô hình chính quyền 2 cấp, toàn tỉnh đã có 90 xã đạt tiêu chí môi trường và an toàn thực phẩm.

Ông Hạng A Su, Bí thư chi bộ, Trưởng bản Cát Lình, xã Mường La, chia sẻ: Bản định hướng phát triển du lịch sinh thái nên luôn chú trọng vệ sinh môi trường. Từ nguồn quỹ dịch vụ môi trường rừng, bản hỗ trợ gần 150 triệu đồng xây 43 nhà tiêu hợp vệ sinh và 53 hố rác mini, giúp các hộ tự thu gom, xử lý rác tại chỗ, góp phần bảo vệ môi trường gắn với phát triển du lịch bền vững.

Xây dựng nông thôn mới là quá trình liên tục, đòi hỏi duy trì và nâng cao các tiêu chí, trong đó tiêu chí môi trường cần có sự chung tay của cộng đồng. Huy động nguồn lực đầu tư, tăng cường công tác quản lý các công trình, kiểm tra, xử lý vi phạm gây ô nhiễm, góp phần bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sống cho người dân.