Thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, các địa phương trong tỉnh đã triển khai 8 chuỗi sản xuất, gồm: 2 chuỗi cà phê, 3 chuỗi mận, 1 chuỗi xoài và 2 chuỗi nhãn. Tổng vốn đầu tư các chuỗi sản xuất khoảng 35,2 tỷ đồng; đã hỗ trợ trực tiếp 372,5 ha cây ăn quả, với 974 hộ dân được thụ hưởng. Các chuỗi sản xuất tập trung củng cố diện tích cây trồng hiện có, mở rộng diện tích trồng mới, đồng thời nâng cao chất lượng sản phẩm theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ, đáp ứng yêu cầu của thị trường. Qua đó, từng bước hình thành các vùng sản xuất hàng hóa tập trung, nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp, tạo sinh kế ổn định cho người dân khu vực nông thôn.

Tại các xã khu vực Yên Châu, nhiều hộ dân được hỗ trợ phát triển các cây ăn quả chủ lực như mận, xoài, nhãn. Gia đình ông Hà Bảo Văn, bản Nà Ngà, xã Chiềng Hặc tham gia chuỗi sản xuất xoài, cho biết: Trước đây, gia đình trồng xoài chủ yếu theo kinh nghiệm, năng suất thấp. Khi tham gia chuỗi, được hỗ trợ phân bón hữu cơ, hướng dẫn kỹ thuật bón phân, cắt tỉa, phòng trừ sâu bệnh nên vườn xoài sinh trưởng tốt, quả đạt chất lượng cao, đầu ra ổn định, thu nhập tăng rõ rệt.

Ông Cao Xuân Dũng, Chủ tịch UBND xã Chiềng Hặc, thông tin: Toàn xã có 179 hộ dân tham gia các chuỗi sản xuất với diện tích khoảng 100 ha, tập trung tại các bản: Nà Ngà, Cang, Bó Mon, Tà Làng Thấp, Cố Nông, Tà Làng Trung. Việc tham gia chuỗi giúp người dân thay đổi tập quán canh tác, chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa, nâng cao giá trị trên cùng diện tích; năng suất, chất lượng sản phẩm của các hộ tham gia chuỗi đều tăng, đời sống từng bước ổn định hơn.

Cùng với Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững được triển khai đồng bộ, hiệu quả. Từ năm 2021 đến nay, tỉnh đã giải ngân gần 758 tỷ đồng để thực hiện 7 dự án, tập trung hỗ trợ đa dạng hóa sinh kế, phát triển sản xuất và tạo việc làm cho người dân vùng khó khăn. Tiêu biểu như dự án phát triển cây mía theo chuỗi giá trị, được triển khai trên diện tích hơn 350 ha, thu hút 403 hộ đồng bào dân tộc thiểu số tại xã Phiêng Pằn tham gia liên kết với Công ty cổ phần Mía đường Sơn La. Tham gia liên kết, các hộ dân được hỗ trợ giống, phân bón, tập huấn kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm. Qua đánh giá, năng suất mía vùng dự án tăng khoảng 10%, thu nhập hộ dân tăng hơn 12%/ha/năm, lợi nhuận bình quân đạt gần 40 triệu đồng/ha, góp phần tạo việc làm ổn định cho nhiều lao động địa phương.

Anh Lò Văn Việt, bản Lạn Quỳnh, xã Phiêng Pằn, chia sẻ: Gia đình có hơn 1 ha đất trồng mía, được hỗ trợ làm luống, phân bón và hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh. Vụ vừa qua, năng suất đạt 100 tấn, toàn bộ sản phẩm được doanh nghiệp thu mua, thu nhập hơn 100 triệu đồng. Nhờ đó, gia đình yên tâm gắn bó với cây mía, có việc làm và thu nhập ổn định.

Song song với các dự án hỗ trợ sản xuất, nguồn vốn tín dụng chính sách xã hội tiếp tục được triển khai rộng khắp, trở thành kênh quan trọng hỗ trợ người dân phát triển sinh kế. Giai đoạn 2021-2025, tổng nguồn vốn tín dụng chính sách xã hội trên địa bàn tỉnh đạt 7.171 tỷ đồng; doanh số cho vay đạt 7.895 tỷ đồng, với 158.091 lượt hộ nghèo và các đối tượng chính sách được vay vốn. Đến nay, tổng dư nợ đạt trên 7.500 tỷ đồng, với hơn 117 nghìn hộ còn dư nợ.

Ông Hoàng Xuân Trường, Giám đốc Chi nhánh Ngân hàng CSXH tỉnh, cho biết: Việc triển khai tín dụng chính sách luôn bám sát nhu cầu thực tế của người dân và định hướng phát triển sản xuất tại từng địa phương, tập trung cho vay hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo, giải quyết việc làm và xây dựng các công trình nước sạch, vệ sinh môi trường nông thôn. Thông qua nguồn vốn ưu đãi, nhiều hộ có điều kiện đầu tư phát triển sản xuất, tạo việc làm tại chỗ, từng bước ổn định thu nhập và vươn lên thoát nghèo bền vững.

Nhờ triển khai đồng bộ các chương trình, dự án hỗ trợ sinh kế, đời sống hộ nghèo, hộ cận nghèo trên địa bàn tỉnh từng bước được cải thiện; khoảng cách chênh lệch về thu nhập, mức sống giữa các vùng, các nhóm dân cư dần được thu hẹp. Đến cuối năm 2025, tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh giảm còn 7,89%; tỷ lệ hộ nghèo là đồng bào dân tộc thiểu số bình quân giảm trên 3%/năm, tạo nền tảng quan trọng để duy trì và nâng cao chất lượng các tiêu chí nông thôn mới.