Với phương châm “giữ cho nhà sạch thì bản mới đẹp”, phong trào chỉnh trang nhà ở, xây dựng cảnh quan môi trường tại Mường Chanh được thực hiện đồng bộ ở các bản: Cang Mường, Ten Hịa, Nà Cà, Hỏm Lợi... Điều dễ nhận thấy nhất là việc các hộ dân chủ động lát sân, trồng hoa ven hiên, làm hàng rào, xây dựng vườn mẫu và chuồng trại nuôi gia súc, gia cầm hợp vệ sinh. Rác thải sinh hoạt được phân loại tại nguồn, thùng rác đặt ở từng hộ gia đình.

Tính riêng từ đầu năm 2025 đến nay, xã gắn biển mô hình “Nhà sạch - Vườn đẹp” cho 79 hộ dân. Đây không chỉ là hình thức tuyên dương, còn tạo động lực lan tỏa trong cộng đồng. Ông Lò Văn Tân, bản Cang Mường, chia sẻ: Trước kia, quanh nhà toàn bụi rậm, chuồng trâu ngay sát bếp, rác và nước thải thì đổ ra vườn. Từ khi được tuyên truyền, gia đình tôi chỉnh trang lại khuôn viên, di dời chuồng trại ra xa nhà, làm hàng rào, trồng hoa, lắp thùng rác. Bây giờ, thấy nhà cửa sạch sẽ, thoáng mát.

Không chỉ dừng lại ở hộ gia đình, việc bảo vệ môi trường được mở rộng quy mô ra cộng đồng. 7/7 bản trong xã thành lập tổ thu gom rác thải tự quản, với lịch thu gom định kỳ 1-2 lần/tuần. Rác được vận chuyển về khu xử lý tập trung, phân loại và xử lý đúng quy định, hạn chế tối đa tình trạng xả rác bừa bãi. Song song đó, hằng tháng, các bản đồng loạt tổ chức ra quân tổng vệ sinh môi trường, nạo vét rãnh thoát nước, phát dọn cỏ ven đường. Trong 6 tháng đầu năm, xã tổ chức 6 đợt tổng vệ sinh với hơn 1.000 lượt người tham gia.

Điểm nhấn khác, trong việc gìn giữ môi trường tại Mường Chanh là phong trào xây dựng “Tuyến đường hoa kiểu mẫu”. Nhiều tuyến đường dài từ 300 - 800 mét được các hội viên phụ nữ và đoàn viên thanh niên đứng ra đảm nhận chăm sóc. Con đường nối đến các bản Cang Mường, Hỏm Lợi, Ten Hịa… trở nên tươi mới hơn nhờ những khóm hoa sam, chiều tím, chuỗi ngọc… được trồng ven đường, xen lẫn là các biển tuyên truyền, những sọt rác công cộng được lắp đặt gọn gàng. Các tuyến đường hoa không chỉ mang lại cảnh quan sạch đẹp, còn là nơi thể hiện ý thức cộng đồng, là “sân chơi xanh” giúp người dân thêm gắn bó, thân thiện và có trách nhiệm hơn với nơi mình sinh sống. Đây cũng là mô hình được nhiều xã khác trong huyện đến học tập.

Đáng chú ý, bản Ten Hịa còn triển khai mô hình “Thu gom rác gây quỹ”. Hội viên phụ nữ tại bản tích cực thu chai nhựa, lon bia, giấy vụn…, sau đó bán gây quỹ hoạt động. Trung bình mỗi quý, mô hình thu 2-3 triệu đồng. Nguồn quỹ đó, sử dụng để hỗ trợ các hộ nghèo sửa chuồng trại, mua cây giống hoặc thăm hỏi, động viên bà con gặp khó khăn, ốm đau. Cách làm này, vừa giúp làm sạch môi trường, vừa mang lại nguồn lực thiết thực chăm lo cho cộng đồng.

Ông Lò Văn Liêm, Chủ tịch UBND xã Mường Chanh, huyện Mai Sơn, cho biết: Góp phần thực hiện tiêu chí môi trường trong xây dựng nông thôn mới, xã đã tập trung tuyên truyền nâng cao nhận thức nhân dân, gắn với biểu dương, nhân rộng các mô hình hiệu quả như “Nhà sạch - Vườn đẹp”, “Tuyến đường hoa tự quản”, “Thu gom rác gây quỹ”... Điều đáng mừng, người dân không còn trông chờ vào Nhà nước, mà chủ động làm, chủ động giữ gìn, tạo nên những thay đổi rõ rệt về diện mạo môi trường sống.

Từ cách làm cụ thể, phù hợp với thực tiễn, gắn với vai trò chủ thể của người dân, phong trào xây dựng môi trường xanh - sạch - đẹp tại Mường Chanh từng bước đi vào chiều sâu. Mỗi hiên nhà sạch sẽ, mỗi lối đi tràn ngập hoa, mỗi chuồng trại gọn gàng… là những minh chứng sống động cho nếp sống mới văn minh, hiện đại, mà vẫn đậm chất bản làng.