Dự án hỗ trợ phát triển sản xuất theo chuỗi giá trị là nội dung của Tiểu dự án 2, thuộc Dự án 3 về phát triển sản xuất nông, lâm nghiệp bền vững, phát huy tiềm năng, thế mạnh của các vùng miền để sản xuất hàng hóa theo chuỗi giá trị. Đây là một trong 10 dự án của Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2025.

Triển khai dự án, các địa phương đã khảo sát, rà soát các mô hình sản xuất, xây dựng các chuỗi sản phẩm phù hợp với tiềm năng, thế mạnh của từng vùng. Chú trọng tập huấn, nâng cao trình độ sản xuất cho người dân về xây dựng các chuỗi sản phẩm. Đối tượng tham gia dự án là hộ nghèo, cận nghèo, người dân tộc thiểu số sinh sống ở vùng dân tộc thiểu số và tại bản đặc biệt khó khăn.

Sau 2 năm triển khai, toàn tỉnh đã thực hiện 8 chuỗi sản xuất, gồm: 2 chuỗi cà phê; 3 chuỗi mận; 1 chuỗi xoài và 2 chuỗi nhãn. Các chuỗi tập trung củng cố diện tích hiện có, mở rộng diện tích trồng mới; đồng thời hướng tới nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ và nhu cầu thị trường. Tổng vốn đầu tư khoảng 35,2 tỷ đồng; đến nay, đã giải ngân và thanh toán gần 20 tỷ đồng, hỗ trợ trực tiếp 372,5 ha cây ăn quả, với 974 hộ dân được thụ hưởng.

Xã Nậm Ty hiện có 575 ha cà phê, trong đó hơn 200 ha đang cho thu hoạch, năng suất bình quân khoảng 8 tấn/ha. Trước đây, nhiều hộ dân chăm sóc cây cà phê chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, thiếu vật tư, dẫn đến năng suất thấp, chất lượng quả không ổn định. Từ khi tham gia dự án, triển khai chuỗi sản xuất cà phê, các hộ dân từng bước áp dụng phương thức canh tác hiện đại, nâng cao năng suất, chất lượng quả và hình thành thói quen sản xuất theo chuỗi.

Với 8.000 m² cà phê, năm 2024, gia đình ông Lường Văn Minh, bản Mòn, xã Nậm Ty, tham gia chuỗi thâm canh, được cung cấp hơn 1 tấn phân bón, tập huấn kỹ thuật chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh và thu hái đúng quy trình. Ông Minh chia sẻ: Nhờ áp dụng đúng kỹ thuật chăm sóc, vườn cà phê của gia đình phát triển tốt, quả chín đồng đều, năng suất ổn định, chi phí đầu tư giảm và nâng cao chất lượng sản phẩm. Việc tham gia chuỗi cũng giúp gia đình kết nối với thương lái, ổn định đầu ra và nâng cao giá trị nông sản.

Tại các xã khu vực Yên Châu, nhiều hộ dân được hỗ trợ phát triển cây ăn quả chủ lực, như: Mận, xoài, nhãn. Gia đình ông Hoàng Văn Sơn, bản Chờ Lồng, xã Yên Sơn, tham gia chuỗi sản xuất mận, cho biết: Trước đây, gia đình trồng mận chủ yếu theo kinh nghiệm, năng suất thấp. Khi tham gia chuỗi sản xuất, tôi được hỗ trợ 1 tấn phân bón hữu cơ; hướng dẫn bón phân, cắt tỉa và phòng trừ sâu bệnh, nên vườn mận phát triển tốt hơn, quả đạt chất lượng cao. Nhờ đó, đầu ra ổn định, thu nhập tăng lên rõ rệt.

Ông Lò Thế Thi, Chủ tịch UBND xã Yên Sơn, cho biết: Toàn xã có 181 hộ dân được hỗ trợ tham gia chuỗi, diện tích 100 ha, thuộc các bản: Phương Quỳnh, Chờ Lồng, Cò Chịa, Đán, Trạm Hốc, Tràng Nặm. Việc tham gia chuỗi giúp người dân thay đổi cách canh tác, hướng tới sản xuất hàng hóa, nâng cao thu nhập trên cùng diện tích. Năng suất và chất lượng sản phẩm của các hộ tham gia chuỗi đều tăng, đời sống ổn định hơn. Xã tiếp tục vận động mở rộng diện tích, áp dụng kỹ thuật bền vững để nâng cao giá trị nông sản.

Các mô hình sản xuất theo chuỗi giá trị đã và đang mở ra hướng phát triển ổn định cho nông nghiệp vùng đồng bào dân tộc thiểu số, nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống; đồng thời, giúp người dân tiếp cận phương thức canh tác hiện đại, chú trọng kỹ thuật chăm sóc cây trồng an toàn, sử dụng vật tư hữu cơ, thân thiện với môi trường. Nhiều hộ mở rộng diện tích, áp dụng kỹ thuật mới và tạo ra sản phẩm đạt chuẩn, đáp ứng yêu cầu thị trường trong nước, góp phần phát triển nông nghiệp vùng dân tộc thiểu số theo hướng bền vững, ổn định và có giá trị cao.