Năm 2017, con đường nối từ bản Nà Viền đi bản Pắng Sẳng, xã Chiềng Mai, dài 7 km, được bê tông hơn 3 km, từ chương trình xây dựng nông thôn mới; đến năm 2025, bản tiếp tục được duy tu, bảo dưỡng bê tông thêm 1,8 km, từ chương trình MTQG 1719, giúp cho 47 hộ, hơn 200 nhân khẩu bản Pắng Sẳng đi lại thuận lợi, dễ dàng trao đổi hàng hóa với các bản, xã lân cận.

Anh Mùa A Dính, Bí thư Chi bộ, Trưởng bản Pắng Sẳng, cho biết: Bản có 100% đồng bào dân tộc Mông sinh sống; thu nhập chủ yếu từ trồng 95 ha cà phê. Tuyến đường hoàn thành, xe ô tô vào tận bản, lên tận nương thu mua nông sản cho bà con, bớt đi bao công sức vận chuyển. Năm 2025, bản có 19 hộ thoát nghèo, góp phần giảm tỷ lệ hộ nghèo của bản còn 23%; cuộc sống ngày càng ấm no.

Tiếp tục đến bản Vựt Bon, dừng chân trước nhà văn hóa bản vừa được đầu tư xây dựng, chị Lò Thị Soi, Bí thư Chi bộ, Trưởng bản, chia sẻ: Từ nguồn vốn của chương trình MTQG 1719, bản được đầu tư 1 tỷ đồng xây mới nhà văn hóa, rộng gần 200 m²; đầu tư hệ thống sân thể thao, tường rào, bàn ghế, loa đài. Ngoài ra, bản còn vận động nhân dân ủng hộ ngày công lao động tham gia vận chuyển vật liệu xây dựng, đào đất, trị giá 50 triệu đồng. Có nhà văn hóa mới, bà con phấn khởi lắm, chiều nào cũng tập trung chơi thể thao, múa hát.

Xã Chiềng Mai có 50 bản, trên 1.150 hộ đồng bào các dân tộc: Thái, Kinh, Mông, Khơ Mú, Sinh Mun cùng sinh sống. Những năm qua, từ nguồn vốn Chương trình MTQG 1719, xã ưu tiên lựa chọn đầu tư xây dựng hệ thống giao thông kết nối giữa các bản, vùng để phục vụ đời sống sinh hoạt, sản xuất của người dân; đầu tư xây mới, sửa chữa các công trình nhà văn hóa, nước sinh hoạt; hỗ trợ sản xuất, tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật trồng trọt và chăn nuôi cho nhân dân vùng đặc biệt khó khăn.

Tính từ khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đến nay, xã Chiềng Mai được đầu tư trên 8,5 tỷ đồng từ Chương trình MTQG 1719, duy tu, bảo dưỡng công trình nước sinh hoạt bản Vuông Mè; nhà văn hóa bản Buốt Văn; duy tu, bảo dưỡng đường từ bản Buốt Văn đi bản Pha Đin; bản Nà Viền đi bản Pắng Sẳng; bản Puốn Vạy đi bản Khiềng; bản Có Tình đi Lon Kéo. Đến nay, 90% số bản có đường giao thông đến bản được cứng hóa; trên 98% số hộ được sử dụng điện lưới quốc gia; 98% dân số nông thôn dùng nước sinh hoạt hợp vệ sinh; 100% bản có nhà văn hóa.

Thực hiện các dự án 2 và 3 thuộc Chương trình MTQG 1719, hỗ trợ sản xuất nông nghiệp bền vững theo chuỗi giá trị, từ năm 2021 đến nay, gần 500 hộ đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn xã đã được tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật, hỗ trợ giống cây trồng, vật nuôi, phân bón... nhiều hộ dân có nguồn sinh kế mới để thoát nghèo, vươn lên làm giàu. Nhân dân Chiềng Mai năng động chuyển đổi cơ cấu cây trồng, đưa các giống cây có năng suất, hiệu quả kinh tế phát triển và nhân rộng tại các bản. Hiện nay, nhân dân trong xã trồng và thâm canh 737 ha cây lương thực; 226 ha rau màu các loại; 3.700 ha cây cà phê; phát triển chăn nuôi theo hướng nhốt chuồng, với trên 5.000 con trâu bò; 4.300 con dê; 12.800 con lợn và 201 nghìn con gia cầm.

Khai thác lợi thế có tuyến quốc lộ 4G, tỉnh lộ 117 đi qua, nhân dân xã Chiềng Mai chú trọng phát triển thương mại dịch vụ. Hiện nay, xã có 2 chợ truyền thống, 5 cửa hàng xăng dầu, 315 hộ kinh doanh ăn uống, thời trang, vật liệu xây dựng, vật tư nông nghiệp... Ngoài ra, xã có 1 công ty, 22 HTX và 1 tổ hợp tác về lĩnh vực nông nghiệp, kinh doanh dịch vụ.

Dẫn chúng tôi thăm mô hình kinh tế tổng hợp, ông Lò Văn Diện, bản Puốn Vạy, nói: Trước đây, gia đình tôi rất khó khăn, diện tích đất chủ yếu trồng ngô, sắn. Được xã tuyên truyền, vận động trồng cây cà phê, cây ăn quả, hiện nay, gia đình tôi có 2 ha cà phê, trồng xen xoài, nhãn. Hằng năm cho thu hoạch 24 tấn quả cà phê tươi; 18 tấn quả các loại. Ngoài ra gia đình còn nuôi thêm 120 con dê. Tổng thu nhập của gia đình trên 700 triệu đồng/năm.

Từ nguồn vốn Chương trình MTQG 1719, giúp xã Chiềng Mai từng bước hoàn thiện cơ sở hạ tầng thiết yếu phục vụ đời sống, sản xuất và tạo sinh kế bền vững cho nhân dân, diện mạo vùng đồng bào dân tộc thiểu số đổi thay rõ rệt. Năm 2025, thu nhập bình quân đạt 42,5 triệu đồng/người/năm; tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 3,9%, tạo nền tảng vững chắc để xã đạt nông thôn mới vào năm 2030.