Cùng chúng tôi về bản Lập - một trong những địa bàn có diện tích lớn cây mắc khén của xã, ông Lò Anh Viễn, Phó Chủ tịch UBND xã Mường É, chia sẻ: Thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, xã Mường É được thành lập trên cơ sở sáp nhập xã Phổng Lập và xã Mường É cũ. Để cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã nhiệm kỳ 2025-2030 về phát triển một số sản phẩm nông nghiệp có tiềm năng, lợi thế đặc sắc của địa phương theo hướng hàng hóa, sản phẩm OCOP, xã đã vận động nhân dân tiếp tục duy trì, mở rộng diện tích cây mắc khén. Việc đưa cây mắc khén thành sản phẩm đặc trưng, gắn với xây dựng sản phẩm OCOP còn là một trong những khâu đột phá mà Đảng bộ xã Mường É lựa chọn chỉ đạo trong xây dựng thương hiệu nông sản của địa phương.

Hiện nay, xã Mường É có hơn 30 ha cây mắc khén, trồng tại các bản: Mầu Xá, Ta Tú, Nà Khoang, Mầu Thái, Pá Sàng, bản Lập. Theo người dân, mắc khén có thể cho lợi nhuận gấp 3 lần so với các loại cây lương thực. Sản lượng bình quân đạt khoảng 20 tấn quả/năm; bán với giá bình quân từ 30-50 nghìn đồng/kg.

Năm 2022, xã đã tuyên truyền, vận động các hộ dân liên kết thành lập Hợp tác xã nông nghiệp Phổng Lập. Đồng hành cùng HTX, các cơ quan chuyên môn đã hỗ trợ HTX xây dựng xưởng sản xuất; hướng dẫn thiết kế mẫu mã đóng gói bao bì sản phẩm quả mắc khén. Anh Lường Văn Trọng, Giám đốc HTX nông nghiệp Phổng Lập, xã Mường É, cho biết: Hằng năm, sản lượng mắc khén của HTX thu hoạch từ 8 đến 9 tấn quả, bán với giá khoảng 50.000 đồng/kg. Sản phẩm được người dân ở nhiều địa phương trong cả nước biết đến, bởi chất lượng cao, hương vị thơm ngon. Chúng tôi đang tiếp tục áp dụng kỹ thuật vào sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm OCOP, mở rộng thị trường tiêu thụ, nâng cao thu nhập cho các thành viên và người trồng mắc khén.

Ngoài ra, để xây dựng thương hiệu cho sản phẩm mắc khén của Phổng Lập ngày càng phát triển, xã thường xuyên đưa quả mắc khén đi trưng bày ở các gian hàng tại hội chợ trong tỉnh và các địa phương trong cả nước, như Hà Nội, Quảng Ninh…; đưa mắc khén vào chương trình sản phẩm OCOP, tạo nền tảng bước đầu xây dựng vùng nguyên liệu mắc khén bền vững, hướng tới giải quyết việc làm bền vững cho lao động địa phương.

Cùng với mắc khén, việc nuôi vịt cổ xanh cũng được xác định là sản phẩm mũi nhọn của Mường É. Xã đang phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ để bảo tồn gen giống vịt này. Ưu điểm của vịt cổ xanh Mường É có kháng bệnh tự nhiên tốt hơn vịt siêu thịt, vịt siêu trứng, tỷ lệ sống cao trong điều kiện nuôi bán thả. Trứng vịt có lòng đỏ to, thơm, giàu dinh dưỡng. Nói về việc nuôi vịt cổ xanh, chị Lò Thị Dâng, bản Chiềng Ve, xã Mường É, cho hay: Từ năm 2021, gia đình tôi đã phát triển mô hình nuôi vịt cổ xanh. Vịt cổ xanh xương nhỏ, thịt chắc, thơm ngon, nên rất được người tiêu dùng ưa chuộng. Mỗi năm gia đình tôi nuôi khoảng 200 con vịt cổ xanh, xuất bán 3-4 lứa/năm, thu nhập khoảng 40-50 triệu đồng/năm.

Ngoài những sản phẩm chủ lực nêu trên, hiện nay, xã Mường É còn phát huy tiềm năng về sản xuất nông nghiệp, xây dựng các chuỗi liên kết sản xuất, chế biến, tiêu thụ sản phẩm của các loại cây công nghiệp, như: Cà phê, chè, mắc ca. Các loại cây trồng này được đầu tư chiều sâu, gắn với mở rộng thị trường tiêu thụ, nâng cao hiệu quả kinh tế. Nông dân trong xã đang tập trung chăm sóc hơn 400 ha chè; trên 625 ha cà phê... Đặc biệt, Mường É còn định hướng phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của nhân dân các dân tộc trong xã gắn với phát huy nghề dệt thổ cẩm và nghề đan lát, với những sản phẩm truyền thống, như ép khảu, mâm cơm, chiếc đó bắt cá, rổ, rá, sọt đựng nông sản khi lên nương...

Bằng việc khơi dậy đúng tiềm năng và thế mạnh bản địa, Mường É đang dần hình thành những vùng sản xuất hàng hóa tập trung, bền vững. Những sản phẩm như mắc khén, vịt cổ xanh đang giúp người dân xóa đói, giảm nghèo, khẳng định hướng đi đúng đắn của xã trong việc xây dựng thương hiệu nông sản, tạo đà cho một vùng quê vùng cao đổi mới và giàu bản sắc.