Sơn La có đường biên giới dài hơn 274 km tiếp giáp hai tỉnh Hủa Phăn và Luông Pha Băng (nước CHDCND Lào). Trước yêu cầu bảo vệ biên giới trong tình hình mới, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh chỉ đạo các đơn vị triển khai đồng bộ các biện pháp công tác, đổi mới phương thức quản lý, gắn tuần tra, kiểm soát. Toàn tỉnh duy trì hàng trăm tổ tự quản đường biên, mốc giới và gần 300 tổ tự quản an ninh trật tự tại các bản giáp biên; tổ chức gần 230 đợt tuần tra đơn phương, song phương, kịp thời phát hiện, ngăn chặn các hành vi vi phạm quy chế biên giới.

Theo chân cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Chiềng Sơn tuần tra lên mốc 265, chúng tôi cảm nhận rõ tình đoàn kết, gắn bó giữa bộ đội và nhân dân nơi biên giới. Trên những đoạn đường dốc đá trơn trượt sau mưa, người dân am hiểu địa hình hỗ trợ bộ đội di chuyển an toàn. Tại cột mốc, bà con cùng cán bộ, chiến sĩ phát quang cỏ dại quanh chân mốc, lau sạch thân mốc và kiểm tra các dấu hiệu bất thường dọc đường biên. Những việc làm thiết thực ấy góp phần nâng cao ý thức, trách nhiệm của nhân dân trong tham gia cùng lực lượng biên phòng bảo vệ đường biên, mốc giới, giữ vững chủ quyền an ninh biên giới quốc gia.

Bản Cột Mốc, xã Xuân Nha với 100%  là đồng bào dân tộc Mông, tham gia tự quản gần 2,5 km đường biên giáp cụm bản Pa Háng – Huổi Hiềng, huyện Sốp Bâu, tỉnh Hủa Phăn, nước CHDCND Lào. Cùng với duy trì 3 tổ công tác cắm bản, Đồn Biên phòng Chiềng Sơn chú trọng tuyên truyền bằng tiếng dân tộc, tổ chức 120 buổi “Tiếng loa Biên phòng”, 8 “Tiết học Biên cương” và triển khai mô hình “Hòm thư tố giác tội phạm ẩn danh”. Qua đó, giúp đồng bào dân tộc Mông nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật, chủ động tham gia quản lý, bảo vệ đường biên, mốc giới.

Anh Thào A Lông, Bí thư Chi bộ, Trưởng bản Cột Mốc, nói: Được cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Chiềng Sơn hướng dẫn phát triển kinh tế, hỗ trợ làm đường, đời sống bà con dần đổi thay tốt hơn, người dân tự giác phối hợp với bộ đội trong quản lý, bảo vệ đường biên, mốc giới, góp sức giữ gìn bình yên bản làng.

Từ mô hình tại bản Cột Mốc, Đồn Biên phòng Chiềng Sơn tiếp tục nhân rộng các cách làm thiết thực trên toàn tuyến. Đơn vị phân công 3 đảng viên tham gia sinh hoạt tại các chi bộ bản giáp biên, 20 cán bộ phụ trách giúp đỡ 58 hộ khó khăn; huy động 672 lượt cán bộ, chiến sĩ với 125 ngày công hỗ trợ nhân dân khắc phục hậu quả thiên tai, bê tông hóa 3,5 km đường liên bản. Cùng với đó, mô hình “Hũ gạo tình thương” được duy trì, trao gần 2 tấn gạo cho các hộ nghèo.

Ông Giàng A Ký, Chủ tịch UBND xã Xuân Nha, khẳng định: Đồn Biên phòng Chiềng Sơn luôn phát huy vai trò nòng cốt trong công tác vận động quần chúng, tham mưu củng cố hệ thống chính trị cơ sở và hỗ trợ nhân dân phát triển kinh tế, giảm nghèo bền vững. Những mô hình an sinh thiết thực đã góp phần nâng cao đời sống, củng cố niềm tin của nhân dân, khuyến khích bà con chủ động cung cấp thông tin, phối hợp tuần tra, quản lý, bảo vệ đường biên, mốc giới, giữ vững an ninh, trật tự khu vực biên giới.

Tại xã Lóng Phiêng, nơi có hơn 2.150 hộ đồng bào các dân tộc Thái, Mông, Xinh Mun cùng sinh sống, Đồn Biên phòng Chiềng Tương chú trọng chăm lo, hỗ trợ học sinh vùng biên. Đầu năm học mới, Đồn phân công cán bộ, chiến sĩ đồng hành cùng học sinh Trường PTDTBT Tiểu học và THCS Lóng Phiêng, hướng dẫn các em kỹ năng tự lập, nếp sinh hoạt bán trú; duy trì học bổng 500.000 đồng/tháng/em cho 31 học sinh từ chương trình “Nâng bước em tới trường - Con nuôi đồn Biên phòng”. Em Vì Văn Phong, học sinh lớp 6A, chia sẻ: Hơn một tháng nay, tuần nào các chú bộ đội cũng đến thăm, hướng dẫn em học bài và động viên. Nhờ vậy, em không còn bỡ ngỡ khi xa nhà, yên tâm học tập hơn.

Phát huy sức mạnh của nhân dân trong bảo vệ chủ quyền biên giới, Bộ đội Biên phòng tỉnh Sơn La đã xây dựng, duy trì các mô hình tự quản đường biên, mốc giới với sự tham gia tích cực của người dân. Toàn tỉnh hiện có hơn 4.100 hộ gia đình, trên 17.300 cá nhân tự nguyện đăng ký tham gia quản lý, bảo vệ đường biên, mốc giới. Cùng với nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, các đơn vị chú trọng thực hiện công tác an sinh xã hội, chăm lo học sinh có hoàn cảnh khó khăn ở khu vực biên giới. Hằng năm, lực lượng duy trì hỗ trợ 275 học sinh với tổng kinh phí hơn 1,1 tỷ đồng, tạo điều kiện để các em vươn lên trong học tập.

Đại tá Vũ Đức Tú, Phó Chính ủy Bộ đội Biên phòng tỉnh Sơn La, cho biết: Đảng ủy, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh luôn quán triệt phương châm “dân là gốc”, chỉ đạo các đơn vị phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương củng cố hệ thống chính trị cơ sở, gắn với phát triển kinh tế - xã hội. Qua đó, từng bước nâng cao đời sống nhân dân, xây dựng cơ sở vững mạnh, củng cố thế trận biên phòng toàn dân, phát huy sức mạnh tổng hợp trong bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia.

Xây dựng thế trận lòng dân vững chắc từ cơ sở là yếu tố quan trọng giúp Sơn La giữ vững ổn định chính trị, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội khu vực biên giới. Khi người dân nâng cao nhận thức, phát huy tinh thần trách nhiệm, mỗi người trở thành một “cột mốc sống”, cùng lực lượng Bộ đội Biên phòng tham gia quản lý, bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia.