Bùng nổ thị trường số

Theo số liệu từ Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công thương), thương mại điện tử tại Việt Nam năm 2025 đã vượt mốc 30 tỷ USD, tăng trưởng đạt 25%, chiếm hai phần ba giá trị kinh tế số. Sự bùng nổ này có được nhờ việc phổ cập internet, điện thoại thông minh và sự phát triển của các nền tảng mua sắm trực tuyến, mạng xã hội. Cùng với đó, người tiêu dùng cũng đang thay đổi thói quen mua sắm từ trực tiếp sang trực tuyến nhờ tính tiện lợi, giá cả cạnh tranh và đa dạng lựa chọn. Điều này không chỉ thúc đẩy sản xuất, phân phối mà còn tạo việc làm cho hàng trăm nghìn lao động ở lĩnh vực logistics và công nghệ.

Tuy nhiên, thương mại điện tử cũng kéo theo những hệ lụy nghiêm trọng, nhất là nạn hàng giả, hàng nhái và gian lận thương mại xuất hiện tràn lan. Năm 2025, lực lượng Quản lý thị trường cả nước đã phát hiện và xử lý hơn 23.400 vụ vi phạm liên quan hàng giả, trong đó phần lớn xảy ra trên các nền tảng thương mại điện tử và mạng xã hội. Các sản phẩm vi phạm từ mỹ phẩm, quần áo, giày dép đến thiết bị điện tử, thậm chí cả thực phẩm chức năng và thuốc chữa bệnh.

Đầu tháng 11 vừa qua, lực lượng Quản lý thị trường thành phố Hà Nội đã phát hiện và xử lý một kho hàng tại xã Phú Xuyên chứa 2.000 sản phẩm túi xách giả mạo nhiều thương hiệu nổi tiếng được bảo hộ như Hermes, Gucci, YSL,... Theo khai nhận của chủ kho hàng, giá nhập sỉ mỗi chiếc túi xách chỉ từ 50 đến 60 nghìn đồng (nếu là hàng thật, mỗi sản phẩm có giá từ vài chục triệu đến hàng trăm triệu đồng), nhưng sau đó được rao bán ra thị trường thông qua các nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội bằng tài khoản ẩn danh với mức giá vài trăm nghìn đồng mỗi sản phẩm.

Tạo môi trường kinh doanh số lành mạnh, an toàn

Có thể thấy, thách thức lớn nhất hiện nay trong việc ngăn chặn hàng giả trên môi trường thương mại điện tử đến từ các quy định pháp luật chưa theo kịp với sự phát triển thị trường. Hiện nay, trên các sàn thương mại điện tử và mạng xã hội, danh tính người bán và kiểm soát chất lượng sản phẩm đang khó xác định, tạo kẽ hở cho hàng giả xâm nhập thị trường. Chính sự thiếu minh bạch này làm suy giảm lòng tin của người tiêu dùng, gây thiệt hại kinh tế ước tính hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm. Bên cạnh đó, các chế tài xử phạt vẫn chưa đủ sức răn đe, mức phạt thấp so với lợi nhuận khổng lồ từ sản xuất hàng giả đã khiến nhiều đối tượng sẵn sàng lặp lại hành vi vi phạm sau khi bị xử lý nhiều lần.

Cục trưởng Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công thương) Trần Hữu Linh cho rằng, cần đổi mới phương thức quản lý thị trường thương mại điện tử. Theo đó, các chủ sàn thương mại điện tử phải nâng cao ý thức, trách nhiệm ngăn chặn, xóa bỏ gian hàng vi phạm. Các lực lượng chức năng, trong đó có Quản lý thị trường cần tăng cường hiệu lực thực thi và trách nhiệm ngăn chặn hàng giả trên môi trường số một cách hiệu quả; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và phân tích dữ liệu trong theo dõi, cảnh báo sớm rủi ro thị trường. Các hệ thống giám sát tự động, sử dụng trí tuệ nhân tạo để phát hiện sản phẩm giả mạo dựa trên hình ảnh, đánh giá và dữ liệu giao dịch cần được triển khai rộng rãi.

Ngoài ra, cần tiếp tục đào tạo, nâng cao năng lực cán bộ thực thi nhằm đáp ứng yêu cầu trong bối cảnh thương mại điện tử đang tăng trưởng mạnh mẽ và giao dịch xuyên biên giới ngày càng phổ biến. Đổi mới phương thức quản lý và tăng cường kiểm soát không gian số được xem là chìa khóa để lực lượng Quản lý thị trường bảo vệ hiệu quả người tiêu dùng và tạo ra một môi trường kinh doanh số an toàn, lành mạnh.