Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Công an và UBND tỉnh, Công an tỉnh đã chủ động tham mưu UBND tỉnh ban hành các văn bản chỉ đạo, phân công trách nhiệm cụ thể cho các sở, ngành, địa phương; đồng thời xây dựng kế hoạch, phương án tổ chức thực hiện. Đại tá Nguyễn Trần Phương, Trưởng phòng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội, cho biết: Phòng đã tham mưu Ban Giám đốc Công an tỉnh triển khai các đợt khảo sát, thu nhận mẫu ADN; phối hợp với Công an các xã, phường tham mưu cấp ủy, chính quyền địa phương chuẩn bị cơ sở vật chất, rà soát, lập danh sách thân nhân liệt sĩ đủ điều kiện tham gia. Các đơn vị còn phối hợp đưa, đón, hỗ trợ người cao tuổi, sức khỏe yếu đến địa điểm lấy mẫu, bảo đảm quá trình thu nhận sinh phẩm thuận lợi, an toàn và chu đáo.

Trước khi thu nhận mẫu, Công an tỉnh tập trung rà soát, khảo sát, thu thập, cập nhật thông tin về liệt sĩ và thân nhân trên hệ thống dữ liệu. Trên cơ sở đó, hai đợt thu nhận mẫu ADN được tổ chức tại 12 xã, phường là trung tâm các huyện, thành phố trước đây; riêng khu vực thành phố Sơn La cũ bố trí thêm điểm thu nhận tại phường Chiềng An, tạo thuận lợi cho thân nhân liệt sĩ tham gia. Các tổ công tác triển khai theo phương thức “cuốn chiếu”, hoàn thành tại địa bàn này mới chuyển sang địa bàn khác theo lịch trình. Với những trường hợp tuổi cao, sức khỏe yếu, đi lại khó khăn, lực lượng chức năng tổ chức thu nhận mẫu tại nhà.

Tại điểm thu nhận mẫu ở Hội trường số 53 Tô Hiệu, phường Tô Hiệu, nhiều thân nhân liệt sĩ có mặt từ sớm. Không ít cụ ông, cụ bà đã ngoài 80 tuổi mang theo những giấy tờ, hồ sơ gia đình gìn giữ suốt nhiều thập kỷ, mong tìm được thông tin về người thân đã hy sinh.

Bà Nguyễn Thị Huệ, 73 tuổi, tổ 9, phường Chiềng Sinh, xúc động chia sẻ: Anh trai tôi là liệt sĩ Nguyễn Đức Lan, từ ngày anh lên đường chiến đấu ở chiến trường miền Nam năm 1967, gia đình không có thêm bất cứ tin tức gì, cũng không biết phần mộ ở đâu. Trong gia đình có 7 anh chị em, đến nay chỉ còn hai người. Tôi mong việc đối chiếu ADN sớm có kết quả để gia đình tìm được anh trở về với quê hương.

Tại xã Phù Yên, địa phương có số lượng thân nhân liệt sĩ tham gia thu nhận mẫu đông nhất tỉnh, quá trình triển khai gặp không ít khó khăn do phần lớn thân nhân đã cao tuổi, sức khỏe hạn chế, việc đi lại trở ngại. Thượng tá Nguyễn Mạnh Hà, Trưởng Công an xã Phù Yên, thông tin: Công an xã chủ động phối hợp với các đơn vị liên quan, linh hoạt tổ chức thực hiện, tăng cường liên hệ, hướng dẫn và hỗ trợ các gia đình, nhất là những thân nhân tuổi cao, sức khỏe yếu. Qua hai đợt, Công an xã Phù Yên đã phối hợp thu nhận 215 mẫu sinh phẩm của thân nhân, tương ứng với 132 liệt sĩ.

Đồng hành cùng lực lượng Công an trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, ông Giáp Minh Tuấn, đại diện Công ty cổ phần GeneStory, cho biết: Đơn vị bố trí cán bộ có kỹ thuật, kinh nghiệm trực tiếp lấy mẫu; đồng thời tổ chức vận chuyển mẫu về Hà Nội ngay trong ngày nhằm bảo đảm chất lượng, phục vụ công tác xét nghiệm, phân tích mã gen và cập nhật dữ liệu.

Qua hai đợt triển khai, đợt 1 từ ngày 19 đến 23/7 và đợt 2 trong hai ngày 22 và 23/10, Công an tỉnh đã thu nhận 1.792 mẫu ADN, trong đó hỗ trợ thu nhận 17 mẫu ADN cho địa bàn các tỉnh khác. Các mẫu sinh phẩm sau khi thu nhận được bàn giao cho Công ty cổ phần GeneStory để phân tích, cập nhật thông tin vào ngân hàng gen theo quy định.

Hiện nay, Công an tỉnh tiếp tục hướng dẫn, đôn đốc Công an các xã, phường rà soát, cập nhật thông tin liệt sĩ, thân nhân liệt sĩ và kết quả thu nhận mẫu trên hệ thống Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư; xác định những trường hợp chưa đăng ký hoặc đã đăng ký nhưng chưa thu nhận được mẫu để tổng hợp, báo cáo Bộ Công an, đề xuất giải pháp thu nhận bổ sung.

Hành trình xác định danh tính liệt sĩ vẫn còn nhiều việc phải làm. Nhưng với mỗi mẫu ADN được thu nhận, mỗi thông tin được rà soát, xác minh, hy vọng tìm lại tên tuổi cho những người đã hy sinh vì Tổ quốc lại được nối dài. Đó không chỉ là nỗ lực của các cơ quan chức năng mà còn là trách nhiệm, tình cảm và sự tri ân của thế hệ hôm nay đối với các anh hùng liệt sĩ và gia đình, góp phần thực hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc.