Cháy rừng là một trong những mối đe dọa lớn đối với tài nguyên rừng và đa dạng sinh học. Bám sát nhiệm vụ được giao, Chi cục Kiểm lâm tỉnh đã chỉ đạo các hạt kiểm lâm khu vực, đơn vị trực thuộc phối hợp chặt chẽ với cấp ủy, chính quyền địa phương và các tổ chức chính trị - xã hội triển khai công tác phòng cháy, chữa cháy rừng (PCCCR) từ sớm, từ xa. Trong đó, tuyên truyền, phổ biến pháp luật về lâm nghiệp và PCCCR được xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Từ đầu năm đến nay, lực lượng kiểm lâm đã phối hợp với chính quyền cơ sở tổ chức gần 600 cuộc tuyên truyền tại các xã, bản, tiểu khu, thu hút gần 44.000 lượt người tham gia; vận động các hộ dân ký cam kết bảo vệ rừng và PCCCR, góp phần nâng cao ý thức, trách nhiệm của người dân trong quản lý, bảo vệ rừng ngay từ cơ sở.

Cùng với tuyên truyền, lực lượng kiểm lâm tăng cường tuần tra, kiểm tra rừng, nhất là tại các khu vực trọng điểm, vùng giáp ranh, nơi có nguy cơ cháy cao. Trong 10 tháng qua, lực lượng kiểm lâm đã kiểm tra, phát hiện và xử lý 186 vụ vi phạm trong lĩnh vực lâm nghiệp; xử phạt hành chính 185 vụ, chuyển cơ quan chức năng khởi tố 1 vụ về tội hủy hoại rừng, thu nộp ngân sách nhà nước hơn 3,7 tỷ đồng.

Tuy nhiên, tình hình cháy rừng vẫn diễn biến phức tạp. Từ đầu năm đến nay,  toàn tỉnh xảy ra 21 vụ cháy, gây thiệt hại hơn 36 ha rừng. Diện tích bị cháy chủ yếu là rừng nghèo kiệt, rừng chưa có trữ lượng, ít ảnh hưởng đến tỷ lệ che phủ rừng và có khả năng phục hồi. Công tác PCCCR còn gặp nhiều khó khăn do địa hình rừng núi cao, hiểm trở, gây trở ngại cho việc tiếp cận hiện trường; thời tiết khô hanh kéo dài khiến thảm thực bì dễ bắt lửa. Đáng chú ý, tập quán canh tác nương rẫy, việc sử dụng lửa trong và ven rừng của một bộ phận người dân vẫn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, làm gia tăng nguy cơ cháy rừng.

Trước tình hình đó, bước vào mùa khô 2026-2027, Chi cục Kiểm lâm tỉnh đã tham mưu Sở Nông nghiệp và Môi trường, UBND tỉnh ban hành Kế hoạch bảo vệ rừng và PCCCR trên địa bàn tỉnh. Theo kế hoạch, các sở, ngành, địa phương tập trung quản lý, bảo vệ rừng tại những khu vực trọng điểm; phân công cán bộ chuyên môn theo dõi điểm cháy qua hệ thống vệ tinh. Khi phát hiện điểm nghi vấn, lực lượng chức năng nhanh chóng xác định vị trí, thông báo cho kiểm lâm địa bàn kiểm tra, xử lý kịp thời.

Các hạt kiểm lâm, ban quản lý rừng đặc dụng, rừng phòng hộ, khu bảo tồn thiên nhiên tăng cường dự báo cấp cháy rừng trong mùa nắng nóng, kịp thời thông báo đến chính quyền cơ sở và chủ rừng để chủ động phương án ứng phó. Đồng thời, phối hợp chặt chẽ giữa lực lượng kiểm lâm, công an, quân sự, chính quyền địa phương và chủ rừng, thực hiện nghiêm phương châm “4 tại chỗ”, “5 sẵn sàng” khi có cháy rừng xảy ra.

Ông Nguyễn Huy Tuấn, Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh, cho biết: Chi cục đã chỉ đạo các hạt kiểm lâm khu vực phối hợp với các xã chủ động xây dựng phương án PCCCR ngay từ đầu mùa khô, phù hợp với điều kiện thực tiễn của từng vùng, từng địa bàn. Cán bộ kiểm lâm phụ trách địa bàn được phân công xuống thôn, bản, phối hợp với các tổ, đội bảo vệ rừng hướng dẫn người dân sản xuất an toàn, nhất là tại những khu vực trọng điểm có nguy cơ cháy cao.

Tại Khu bảo tồn thiên nhiên Mường La, công tác PCCCR được triển khai với yêu cầu cao do đặc thù địa hình và hệ sinh thái. Khu bảo tồn có diện tích trên 17.892 ha, trải dài trên địa bàn 3 xã Ngọc Chiến, Mường La, Chiềng Lao, sở hữu hệ sinh thái đa dạng với nhiều loài động vật, thực vật quý hiếm. Địa hình phức tạp, nhiều khu vực có độ cao trên 1.200 m so với mực nước biển; hằng năm thường xuất hiện sương muối, hạn hán kéo dài, băng giá, khiến một số diện tích rừng suy giảm đa dạng sinh học và tiềm ẩn nguy cơ cháy.

Ông Lê Tuấn Anh, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm khu vực XIII, Giám đốc Ban Quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Mường La, thông tin: Trong những ngày cao điểm nắng nóng, khô hanh, đơn vị phân công các tổ bảo vệ rừng trực PCCCR 24/24 giờ; thường xuyên theo dõi thông tin cảnh báo cháy rừng trên hệ thống cảnh báo cháy sớm của Cục Kiểm lâm. Khi phát hiện nguy cơ cháy, đơn vị phối hợp với chính quyền cơ sở kiểm tra, chỉ đạo và sẵn sàng huy động lực lượng chữa cháy, hạn chế thấp nhất thiệt hại do cháy rừng gây ra.

Chủ động phòng ngừa, phát hiện sớm và xử lý kịp thời các nguy cơ cháy rừng là yêu cầu xuyên suốt trong mùa khô. Với sự phối hợp của lực lượng chuyên trách, chính quyền cơ sở, chủ rừng và người dân, Sơn La đang nỗ lực bảo vệ diện tích rừng hiện có, giữ gìn hệ sinh thái, môi trường sống và sinh kế lâu dài cho nhân dân.