HTX nông nghiệp Xuân Tiến, bản Sai, xã Yên Châu, được thành lập năm 2017 với 38 thành viên, là mô hình tiêu biểu trong phát triển nông nghiệp hàng hóa gắn với xây dựng nông thôn mới. Hiện nay, HTX quản lý 60 ha xoài tròn, giống cây trồng bản địa quý hiếm nằm trong vùng chỉ dẫn địa lý và 5 ha táo đại. Toàn bộ diện tích cây ăn quả được canh tác theo hướng hữu cơ, an toàn, bền vững.

Tháng 4/2025, HTX nông nghiệp Xuân Tiến phối hợp với Viện nghiên cứu Rau quả triển khai mô hình trồng cây táo đại mật ghép. Sau hơn 8 tháng chăm sóc, cây sinh trưởng, phát triển tốt và đã cho thu hoạch, HTX cung ứng cho hệ thống siêu thị tại Hà Nội. Đây là hướng đi mới, góp phần đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp.

Ông Quàng Văn Xuân, Giám đốc HTX nông nghiệp Xuân Tiến, cho biết: Các thành viên của HTX đều tập trung sản xuất theo hướng hữu cơ, kiểm soát chặt chẽ quy trình canh tác để bảo đảm chất lượng đồng đều, đáp ứng yêu cầu của hệ thống siêu thị và các đối tác tiêu thụ lớn và góp phần bảo vệ môi trường. Năm 2025, HTX thu hoạch trên 300 tấn xoài tròn, bán với giá trung bình 25.000 đồng/kg, tiêu thụ chủ yếu các thị trường trong nước. Trừ chi phí thu lãi gần 500 triệu đồng.

Cùng với HTX Xuân Tiến, nhiều HTX khác trên địa bàn xã Yên Châu cũng từng bước đổi mới phương thức hoạt động. Tại HTX Tuổi trẻ 26/3, tiểu khu 4, những ngày cuối năm, xưởng sản xuất luôn hoạt động hết công suất để đóng gói các sản phẩm tỏi đen phục vụ thị trường. HTX chú trọng đầu tư đổi mới mẫu mã, nâng cấp bao bì theo hướng hiện đại, phù hợp thị hiếu người tiêu dùng và phân khúc quà biếu. Hiện nay, sản phẩm tỏi đen Hoshi của HTX đã đạt OCOP 4 sao, từng bước khẳng định thương hiệu trên thị trường.

Anh Nguyễn Văn Tuấn, Giám đốc HTX Tuổi trẻ 26/3 chia sẻ: Thời điểm giáp Tết Nguyên đán là cao điểm tiêu thụ, trung bình mỗi ngày HTX nhận khoảng 200 đơn hàng từ các đại lý trong và ngoài tỉnh, trên sàn thương mại điện tử: Shopee, lazada, tiktok… Nhờ duy trì sản xuất ổn định, HTX tạo việc làm thường xuyên cho 9 lao động tại địa phương, với mức thu nhập từ 6 triệu đồng/người/tháng giúp chị em yên tâm gắn bó lâu dài.

Tiếp tục ghé thăm gian hàng trưng bày nông sản của HTX Tây Bắc tại bản Nghè, xã Yên Châu. Nằm ngay trên trục Quốc lộ 6, gian hàng trở thành điểm dừng chân quen thuộc của nhiều du khách. Tại đây, hàng chục sản phẩm nông sản được trưng bày đa dạng như rượu tỏi đen, mật ong ngâm tỏi đen, miến tỏi đen, tỏi đen Diệp Bách, bột chuối xanh, chè shan tuyết Ôn Ốc, hoa quả sấy… Các sản phẩm đều đạt chứng nhận OCOP từ 3 sao trở lên, thu hút đông đảo du khách trong và ngoài tỉnh đến tham quan, mua sắm.

Thực hiện Nghị quyết số 106/NQ-CP ngày 18/7/2023 của Chính phủ về phát triển HTX nông nghiệp trong tái cơ cấu ngành nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới, xã Yên Châu đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của các HTX. Địa phương chú trọng tuyên truyền, phổ biến sâu rộng về vị trí, vai trò của kinh tế tập thể; đồng thời nhân rộng các mô hình HTX tiêu biểu, sáng tạo, hiệu quả, gắn sản xuất với tiêu thụ theo chuỗi giá trị, phát triển nông nghiệp hữu cơ và ứng dụng công nghệ cao.

Cùng với đó, xã Yên Châu quan tâm hỗ trợ cấp mã số vùng trồng cho các hộ nông dân, HTX nông nghiệp và doanh nghiệp nhằm đáp ứng yêu cầu thị trường và nâng cao giá trị nông sản. Đến nay, toàn xã có 4 mã số vùng trồng đang hoạt động với tổng diện tích 75 ha cây ăn quả được cấp mã số; trong đó xoài có 3 mã số với diện tích 50 ha, nhãn có 1 mã số với diện tích 25 ha. Tổng diện tích sản xuất đạt tiêu chuẩn VietGAP là 55,25 ha, tạo nền tảng cho sản xuất nông nghiệp an toàn, bền vững.

Cùng với việc tổ chức lại sản xuất, Yên Châu tập trung hướng dẫn các HTX xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc, bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ và phát triển nhãn hiệu chứng nhận, chỉ dẫn địa lý cho sản phẩm chủ lực. Hiện nay, xã đang quản lý hiệu quả nhãn hiệu “Xoài Sơn La” cho 9 HTX và chỉ dẫn địa lý “Xoài Yên Châu” cho 4 HTX, góp phần nâng cao giá trị, uy tín và sức cạnh tranh của nông sản địa phương.

Đặc biệt, xã Yên Châu đẩy mạnh hỗ trợ các HTX chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin trong quảng bá, tiêu thụ sản phẩm. Nhiều doanh nghiệp, HTX, cơ sở sản xuất và hộ kinh doanh đã chủ động tham gia các sàn thương mại điện tử và nền tảng mạng xã hội để giới thiệu, bán các sản phẩm nông sản đặc trưng, qua đó mở rộng thị trường tiêu thụ, đưa nông sản Yên Châu vươn xa hơn.

Ông Đoàn Xuân Ngọc, Chủ tịch UBND xã Yên Châu cho biết: Sau sáp nhập, xã có điều kiện thuận lợi hơn để quy hoạch sản xuất, khai thác hiệu quả diện tích đất nông nghiệp. Hiện nay, xã duy trì hoạt động của 12 HTX, xây dựng được 16 sản phẩm OCOP, trong đó có 3 sản phẩm đạt OCOP 4 sao gồm tỏi đen Diệp Bách, chè shan tuyết Ôn Ốc, tỏi đen Hoshi. Phát triển hợp tác xã là giải pháp quan trọng để nâng cao thu nhập cho người dân và thực hiện bền vững các tiêu chí xây dựng nông thôn mới.

Với sự đồng hành của chính quyền và sự chủ động, sáng tạo của các HTX, kinh tế tập thể ở xã Yên Châu đang ngày càng phát huy vai trò nòng cốt trong tổ chức sản xuất, nâng cao giá trị nông sản, tạo sinh kế bền vững cho nhân dân, góp phần quan trọng vào xây dựng nông thôn mới trong giai đoạn phát triển mới.