Đón chúng tôi ở cổng chào xếp đá, mái lợp pơ mu ngay đầu bản, anh Lò Văn Lôn, Bí thư chi bộ, Trưởng bản Đông Xuông, phấn khởi cho biết: Bản đã huy động bà con đóng góp hơn 50 triệu đồng, góp ngày công để làm cổng chào và 70% hộ dân trong bản tự làm tường rào, cổng nhà xếp bằng đá; 65% hộ làm giàn hoa giấy. Nhờ thế mà bản làng thay đổi hẳn, đẹp hơn, sạch sẽ, khang trang hơn, bà con ai cũng vui vẻ, phấn khởi và tự hào giới thiệu bản mình với bạn bè, du khách.

Lựa chọn đến Ngọc Chiến để du xuân đầu năm, anh Phan Bách, du khách đến từ Hà Nội, chia sẻ: Đây là lần thứ 4, tôi trở lại nơi đây, bởi miền đất này quá đỗi thơ mộng, văn hóa được bảo tồn nguyên vẹn, người dân thân thiện. Đặc biệt là nét độc đáo từ những ngôi nhà sàn mái gỗ pơ mu cổ hay cách người dân nơi đây “thổi hồn” vào đá cuội, tạo nên những công trình tường rào, cổng chào, chum đá rất ấn tượng.

Nằm ở độ cao trung bình 1.800 m so với mặt nước biển, Ngọc Chiến có nhiều tiềm năng phát triển du lịch, với khí hậu quanh năm mát mẻ; có các khu khoáng nóng; trên 300 ha đồi thông bon sai; hơn 2.600 ha cây sơn tra mùa hoa nở trắng rừng; trên 1.000 ha cây chè cổ thụ trong rừng nguyên sinh, cùng hệ thống thác nước, hang động phong phú, cảnh quan thiên nhiên kỳ vĩ; cây sa mu trên 1.000 năm tuổi, truyền thuyết đôi cây tình yêu... và bản sắc văn hóa các dân tộc phong phú.

Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Bùi Tiến Sỹ chia sẻ: Cùng với khai thác lợi thế, tiềm năng sẵn có để phát triển du lịch, xã cũng đã sử dụng hiệu quả nguồn vốn các chương trình mục tiêu quốc gia, đầu tư hạ tầng nông thôn, các công trình phúc lợi xã hội. Đặc biệt, những “dự án 0 đồng” tiếp tục được cấp ủy, chính quyền xã và bà con đồng thuận thực hiện, đem lại diện mạo mới cho miền quê Ngọc Chiến. Đến nay, xã đã hoàn thành nâng cấp 21 km đường giao thông nông thôn; xây dựng, tu sửa Nhà thờ tổ Đon Hó, nhà thờ cây Sa Mu, nhà thờ Xủ Công, nhà thờ Cốc Nố Xí Tu; 15/15 bản tự xây dựng cổng chào độc đáo và sân vận động để phục vụ hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao của bản. Thiết kế không gian văn hóa Lẩu Xá dân tộc La Ha và con đường Chum tại bản Kẻ; khu chong chóng khổng lồ và 40 guồng nước... với tổng kinh phí hàng chục tỷ đồng.

Là nơi sinh sống của đồng bào dân tộc Thái, Mông, La Ha, xã chú trọng bảo tồn, gìn giữ nét văn hóa đặc sắc, độc đáo của các dân tộc và phục dựng các lễ hội, nghi lễ truyền thống, như: Lễ hội Mừng Cơm mới, Ngày hội hoa sơn tra... thu hút đông đảo du khách đến trải nghiệm. Năm 2025, toàn xã đón trên 22.000 lượt khách du lịch, tổng doanh thu 5,5 tỷ đồng.

Bên cạnh đó, người dân Ngọc Chiến đã chú trọng áp dụng công nghệ, tiến bộ kỹ thuật trong sản xuất nông nghiệp. Trên các cánh đồng, những nhà lưới, nhà kính và hệ thống tưới nước tự động được bà con đầu tư, cung ứng ra thị trường những sản phẩm nông sản sạch, an toàn. Hằng năm, nhân dân canh tác 718 ha lúa; 300 ha rau màu các loại; hơn 300 ha cây ngắn ngày, chăm sóc 2.660 ha cây ăn quả. Trong đó, có 13 ha rau màu được ứng dụng công nghệ cao tại bản Phày, Đông Xuông, sản lượng trên 1.500 tấn rau, củ quả các loại, doanh thu trên 30 tỷ đồng.

Ông Nguyễn Xuân Trường, Chủ tịch HĐQT HTX Rau, hoa công nghệ cao Ngọc Chiến, cho biết: HTX có 8 ha trồng các loại rau, củ quả, trong đó 3 ha sản xuất trong nhà màng. Sản lượng rau củ, quả các loại của HTX đạt gần 600 tấn/năm, sau khi trừ chi phí thu lãi hơn 1 tỷ đồng. Tạo việc làm thường xuyên và thời vụ cho 30 đến 50 lao động địa phương, thu nhập bình quân từ 6 triệu đồng/tháng trở lên.

Phát triển du lịch và nông nghiệp đã và đang giúp các hộ dân xã Ngọc Chiến nâng cao thu nhập, cải thiện cuộc sống. Hết năm 2025, tỷ lệ hộ nghèo của xã giảm còn 6,34%; hộ cận nghèo giảm còn 1,22%.

Đánh thức tiềm năng, phát huy thế mạnh “miền cổ tích”, Đảng bộ, chính quyền xã sau sáp nhập đã và đang tiếp tục nỗ lực đồng hành cùng người dân, đưa ra những chủ trương, quyết sách đúng đắn, phù hợp với thực tiễn, đưa Ngọc Chiến vươn lên khởi sắc, trở thành điểm đến hấp dẫn của du lịch Sơn La.