Đón chúng tôi tại trụ sở, đồng chí Và A Gấu, Chủ tịch UBND xã Mường Cai, thông tin: Xã có 14 bản, 1.218 hộ, hơn 6.500 nhân khẩu. Từ năm 2024 đến nay, xã được Nhà nước đầu tư dự án sắp xếp dân cư bản Ta Lát; cầu Sài Khao; nhà lớp học mầm non bản Mường Cai; nhà văn hóa bản Sài Khao; đổ bê tông đường về các bản Huổi Khe, Háng Lìa. Đến nay, 100% bản có đường giao thông đi lại được 4 mùa; 10/14 bản có nhà văn hóa đạt chuẩn; 95% số hộ được sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh. Xã đạt 13/19 tiêu chí xây dựng nông thôn mới; 3/3 trường đạt chuẩn quốc gia.

Dựa trên tiềm năng, lợi thế của từng bản, xã đề ra các giải pháp phát triển kinh tế phù hợp, như tại các bản xa trung tâm xã, khuyến khích nhân dân chuyển đổi các loại cây trồng hiệu quả kinh tế thấp sang trồng rừng; trồng cây gai xanh; trồng măng bát độ và phát triển chăn nuôi đại gia súc theo hướng tập trung. Tại các bản vùng thấp, đẩy mạnh phát triển thương mại, dịch vụ; trồng nhãn, xoài.

Trong 2 năm qua, xã phối hợp với các cơ quan chuyên môn của huyện tổ chức 12 lớp tập huấn, chuyển giao kỹ thuật trồng cây ăn quả, chăn nuôi gia súc và cải tạo vườn tạp cho nhân dân; triển khai thí điểm 40 ha mô hình trồng “Cây gai xanh AP1” lấy vỏ tại bản Sai Khao, Huổi Hưa, Huổi Mươi, Co Bay, Nà Dòn. Xây dựng mô hình trồng nhãn, xoài tại bản Nà Ngùa, Nà Kham, Phiêng Piềng...

Cùng với đó, xã sử dụng hiệu quả nguồn vốn từ các chương trình mục tiêu quốc gia, hỗ trợ nhân dân phát triển kinh tế. Các tổ chức đoàn thể tín chấp với Ngân hàng Chính sách xã hội cho các hội viên vay vốn, tổng dư nợ hơn 29 tỷ đồng; phối hợp với Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho vay vốn theo Nghị định số 55/NĐ-CP của Chính phủ, tổng dư nợ trên 10 tỷ đồng, giúp các hộ nghèo có vốn đầu tư phát triển kinh tế.

Đến nay, nhân dân trong xã đang thâm canh trên 400 ha lúa ruộng và lúa nương, bảo đảm an ninh lương thực; chăm sóc 811 ha ngô lai; chăm sóc hơn 860 ha cây ăn quả các loại, sản lượng hơn 900 nghìn tấn/năm. Nuôi gần 3.200 con trâu bò; hơn 500 con dê; 3.400 con lợn; 59.300 con gia cầm các loại; 650 đàn ong. Ngoài ra còn trồng 23 ha cỏ voi, làm thức ăn nuôi đại gia súc nhốt chuồng. Hằng năm, UBND xã chú trọng phòng chống dịch bệnh cho đàn gia súc, gia cầm; hướng dẫn nhân dân thực hiện tiêm vắc xin định kỳ phòng dịch bệnh cho đàn vật nuôi.

Theo con đường bê tông sạch sẽ đến bản Nà Ngùa, thăm mô hình trồng cây ăn quả của gia đình anh Lò Văn Thưởng. Khu vườn 3 ha trồng xen ghép các loại cây nhãn chín sớm, chính vụ và xoài đang trong thời kỳ ra hoa và bói quả. Anh Thưởng cho biết: Trong quá trình sản xuất, chúng tôi được cán bộ Trung tâm Dịch vụ nông nghiệp huyện, cán bộ xã hướng dẫn kỹ thuật sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, mỗi năm cho thu hoạch 30 tấn quả. Ngoài ra, gia đình còn nuôi 4 con lợn nái, 60 con lợn thịt, 7 con trâu, bò. Trừ chi phí, mỗi năm thu lãi gần 300 triệu đồng.

Về bản Huổi Khe, cũng dễ dàng nhận thấy sự đổi thay của vùng đất này. Cuối năm 2024, từ nguồn vốn Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, huyện Sông Mã đầu tư mở rộng tuyến đường vào bản rộng 4 m, dài hơn 10 km. Hiện đã hoàn thành giải phóng mặt bằng, đổ bê tông hơn 1 km tuyến đường nội bản.

Anh Sộng Bả Lại, Trưởng bản Huổi Khe, phấn khởi nói: Bản có 90 hộ, trên 500 nhân khẩu, 100% là dân tộc Mông sinh sống. Khi tuyến đường về bản hoàn thành, giúp nhân dân đi lại và giao thương hàng hóa thuận lợi. Cả bản đang trồng 340 ha ngô, sắn; 5 ha cam; nuôi 600 con gia súc; chăm sóc hơn 2.300 ha rừng. Năm 2024, bản còn 12% hộ nghèo.

Những đổi thay tại Mường Cai là minh chứng cho việc triển khai hiệu quả các chủ trương, chính sách về hỗ trợ đồng bào vùng biên giới, góp phần củng cố niềm tin của nhân dân với Đảng, xây dựng xã vùng biên giới ngày một phát triển.