Tiêu biểu là sáng kiến Ứng dụng phần mềm thu thập, quản lý, phân tích và hiển thị thông tin địa lý (ArcGIS) và ngôn ngữ lập trình Python để xây dựng công cụ tạo các loại bản đồ dự báo, các yếu tố khí tượng, thủy văn, giúp việc ban hành các loại bản tin dự báo thời tiết nhanh chóng, chính xác.

Nhỏ nhắn, năng động, Nguyễn Thị Thanh Lam, dự báo viên khí tượng thủy văn, Đài Khí tượng - Thủy văn (KTTV) tỉnh Sơn La là chủ nhân của sáng kiến. Chị Lam chia sẻ: Để cải tiến phương pháp xây dựng các loại bản đồ dự báo, thực hiện chỉ đạo của lãnh đạo đơn vị, tôi đã chủ động nghiên cứu, sử dụng phần mềm ArcGIS 10.8 là phần mềm thu thập, quản lý, phân tích và hiển thị thông tin địa lý và ngôn ngữ lập trình Python 2.7. Sau khi nghiên cứu thành công, tôi đã triển khai, hướng dẫn các dự báo viên khí tượng đưa vào áp dụng làm bản tin dự báo thời tiết, từ tháng 3/2024 đến nay, đã có hàng trăm bản tin dự báo, cảnh báo thực hiện bằng phương pháp này, đem lại hiệu quả trong việc dự báo thời tiết, phục vụ sản xuất, phát triển kinh tế cho nhân dân.

Nói về công cụ biên tập bản đồ tự động, chị Lam giải thích: Công cụ được thiết kế đơn giản, giúp bất kỳ dự báo viên nào cũng có thể sử dụng, mà không cần đến nhiều thao tác, câu lệnh phức tạp trên các phần mềm đồ họa như trước đây. Đầu tiên, dự báo viên sẽ biên soạn bản tin theo mẫu và đưa ra các trị số dự báo cho từng điểm dự báo. Sau đó, khi đã có trị số dự báo, dự báo viên tiến hành nhập giá trị đó vào chương trình biên tập bản đồ tự động, chương trình sẽ tự động tạo bản đồ và nội suy các yếu tố dự báo theo giá trị dự báo viên nhập vào, bản đồ tạo ra sẽ tự động lưu vào địa chỉ thư mục đã thiết lập từ trước, sau đó dự báo viên sẽ dùng lệnh sao chép và dán bản đồ vào bản tin dự báo đã biên soạn trước đó.

Phát huy hiệu quả thực tiễn của sáng kiến, từ tháng 6/2024 cho đến nay, chị Lam còn chuyển giao, hướng dẫn phương pháp cho Đài KTTV tỉnh Lai Châu và Đài KTTV tỉnh Điện Biên, trong đó, Đài KTTV tỉnh Lai Châu đã áp dụng sáng kiến thực hiện hơn 100 bản tin, Đài KTTV tỉnh Điện Biên thực hiện gần 300 bản tin.

Sáng kiến của chị Lam không chỉ đơn giản hóa quá trình làm bản tin cho các dự báo viên, còn góp phần nâng cao chất lượng các loại bản tin dự báo, cảnh báo khí tượng đều vượt chỉ tiêu Đài KTTV khu vực Miền núi phía Bắc giao, cụ thể: Dự báo thời tiết điểm 10 ngày đạt 79,3%, vượt chỉ tiêu giao 9,3%; chất lượng dự báo thời tiết hạn tháng đạt 84,6%, vượt chỉ tiêu giao 14,8%; chất lượng thời tiết nguy hiểm đạt 85,5%, vượt chỉ tiêu giao 7,5%.

Ông Nguyễn Văn Nguyên, Giám đốc Đài KTTV tỉnh Sơn La nhận xét: Trước đây, khi làm thủ công việc biên tập bản đồ mất khoảng 15-20 phút, sau khi áp dụng sáng kiến của đồng chí Lam, thời gian biên tập bản đồ rút ngắn xuống còn từ 2-3 phút. Quá trình thực hiện bản tin được đơn giản hóa, sản phẩm bản đồ tạo ra trực quan, sinh động; đảm bảo thời gian, độ tin cậy khi biên tập, ban hành bản tin dự báo nhanh chóng, kịp thời, để đưa ra phương án chủ động ứng phó sớm với các đợt thiên tai.