Sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính theo mô hình chính quyền 2 cấp, tỉnh Sơn La có 75 xã, phường. Sở Xây dựng đã chủ động rà soát và tham mưu kế hoạch lập quy hoạch giai đoạn 2025-2030, mục tiêu phấn đấu hoàn thành 51 đồ án quy hoạch chung trong năm 2026 và hoàn thiện 10 đồ án còn lại vào giai đoạn 2028-2030. Đến nay, đã thẩm định nhiệm vụ và dự toán cho 22 xã; đôn đốc, hướng dẫn 26 xã hoàn thiện hồ sơ trình thẩm định. Đồng thời, Sở Xây dựng đang tham mưu với UBND tỉnh ban hành Kế hoạch điều chỉnh, thay thế Quyết định số 1820/QĐ-UBND để phù hợp với các quy định mới tại Luật Quy hoạch năm 2025.

Theo Quyết định số 593/QĐ-UBND ngày 1/3/2026 của UBND tỉnh về việc công bố danh mục đô thị loại II, loại III và các phường đạt mức quy định trình độ phát triển đô thị trên địa bàn tỉnh. Các phường: Tô Hiệu, Chiềng An, Chiềng Cơi và Chiềng Sinh đạt tiêu chí đô thị loại II. Các đô thị loại III, bao gồm các phường: Mộc Châu, Mộc Sơn, Vân Sơn, Thảo Nguyên và các xã Đoàn Kết, Tân Yên, Lóng Sập, Chiềng Sơn, Mai Sơn, Sông Mã, Phù Yên, Mường La, Thuận Châu, Yên Châu, Sốp Cộp, Quỳnh Nhai, Bắc Yên. Hiện nay, các đô thị được quy hoạch đồng bộ làm cơ sở định hướng đầu tư góp phần đẩy nhanh tiến độ đô thị hóa. Hệ thống quy hoạch phân khu và quy hoạch chi tiết đã xác lập định hướng rõ nét cho các khu chức năng, tạo cơ sở pháp lý để thu hút đầu tư và phát triển hạ tầng kỹ thuật, đầu tư tập trung giao thông, môi trường và cây xanh đã tạo diện mạo đô thị mới hiện đại, góp phần cải thiện chất lượng sống cho người dân.

Hiện nay, hệ thống giao thông đô thị đã hoàn thành việc điều chỉnh phân loại theo mô hình chính quyền 2 cấp, với quy mô giao thông đô thị có 372 tuyến, tổng chiều dài trên 300 km, nhiều tuyến giao thông được nâng cấp đồng bộ các trục đường nội thị, thúc đẩy sự liên kết chặt chẽ giữa các khu vực trong đô thị. Hệ thống chiếu sáng công cộng đã bao phủ 100% tại các tuyến phố chính và 80% đường ngõ xóm, trong đó một nửa đã chuyển sang sử dụng thiết bị tiết kiệm điện và tiếp tục được sửa chữa, thay thế, hướng tới mục tiêu 100% hệ thống chiếu sáng công cộng sử dụng thiết bị tiết kiệm năng lượng, hiệu suất cao. Cùng với đó, nhiều dự án công viên, vườn hoa được đầu tư đưa vào khai thác, phục vụ nhu cầu của nhân dân.

Hạ tầng kỹ thuật đô thị của tỉnh đã có bước chuyển biến tích cực, tạo lập hệ thống dịch vụ thiết yếu đồng bộ và hiện đại. Tính đến năm 2025, tỷ lệ bao phủ nước sạch tập trung tại các đô thị đạt 94%, phục vụ 69.665 khách hàng, tăng 1.400 hộ so với năm 2024. Công tác xử lý nước thải đô thị tiếp tục được quan tâm; hệ thống thu gom, xử lý nước thải tại thành phố Sơn La (cũ) và đô thị Mộc Châu được vận hành, mở rộng, nâng tỷ lệ nước thải sinh hoạt đô thị được xử lý từ 0% năm 2020 lên 30,97% năm 2025.

Hệ thống thoát nước chung đô thị cơ bản được đầu tư phủ kín và được bố trí nguồn ngân sách hằng năm để duy trì, vận hành thường xuyên, ổn định với hơn 280 km kênh, rãnh thoát nước; sử dụng hiệu quả 12 hồ điều hòa, tổng diện tích khoảng 25,4 ha, góp phần đảm bảo điều tiết, thoát nước, giữ gìn vệ sinh môi trường, đảm bảo an toàn lưu thông và duy trì cảnh quan đô thị. Đến năm 2025 đã hoàn thành xây dựng và đưa vào vận hành 12 dự án trọng điểm về thoát nước, phòng, chống ngập úng với tổng mức đầu tư là 2.318 tỷ đồng; được bố trí kinh phí hằng năm để duy trì, nạo vét và khơi thông thường xuyên hệ thống thoát nước chung.

Ông Nguyễn Đức Luyến, Phó Giám đốc Sở Xây dựng Sơn La, cho biết: Sở đang phối hợp chặt chẽ với các địa phương để đẩy nhanh tiến độ quy hoạch đô thị, đồng thời triển khai hạ tầng kỹ thuật theo hướng đồng bộ, hiện đại và ứng dụng công nghệ quản lý tiên tiến trong các lĩnh vực cốt lõi như giao thông, chiếu sáng, cấp thoát nước và cây xanh. Tham mưu UBND tỉnh thực hiện Đề án phát triển đô thị thông minh; trong đó tập trung chỉ đạo các xã, phường tích hợp quy hoạch thông minh vào hệ thống quy hoạch chung. Trên cơ sở đó, Sở Xây dựng sẽ phối hợp xây dựng lộ trình cụ thể cho các khu vực tiềm năng, đồng thời chủ động huy động nguồn lực tổng hợp thông qua hình thức hợp tác công tư (PPP) để thúc đẩy sự phát triển đô thị bền vững.

Bằng những giải pháp đẩy mạnh công tác quy hoạch, quan tâm đầu tư hạ tầng kỹ thuật đô thị đã tạo động lực mới cho đô thị Sơn La phát triển bền vững. Với định hướng phát triển đô thị thông minh, tỉnh Sơn La sẽ tiếp tục khơi thông các nguồn lực, hoàn thiện hạ tầng khung, phấn đấu đưa hệ thống đô thị toàn tỉnh trở thành động lực quan trọng thúc đẩy kinh tế - xã hội địa phương phát triển nhanh và bền vững.