Về thăm điểm TĐC Suối Dinh 1, thuộc bản Hợp Phong, xã Mường Bang, chúng tôi nhận thấy, các tuyến đường nội bản đã được đổ bê tông khang trang sạch đẹp. Bà Đinh Thị Vân, phấn khởi khoe: Trước đây, bản Bưa Đa thuộc diện di vén thủy điện Hòa Bình. Tuy nhiên, do thiếu đất sản xuất, nên năm 2022 chúng tôi được các cấp chính quyền tiếp tục vận động chuyển về TĐC tại bản Hợp Phong. Hệ thống cơ sở hạ tầng ở đây rất tốt, nhất là các con đường nội bản được đổ bê tông giúp nhân dân đi lại, vận chuyển hàng hóa thuận lợi.

Đến nay, huyện Phù Yên đã bố trí TĐC cho 80 bản thuộc 9 xã thực hiện di vén tại chỗ và nhiều bản khác thực hiện TĐC trong và ngoài huyện, phục vụ xây dựng Nhà máy thủy điện Hòa Bình. Ông Phan Quý Dương, Phó Chủ tịch UBND huyện Phù Yên, cho biết: Từ năm 2020, huyện đã khảo sát, lập đề án di chuyển, phân bố và sắp xếp dân cư phù hợp. Các điểm TĐC có khả năng tiếp nhận gần 200 hộ dân, với khoảng 1.000 - 1.200 nhân khẩu. Khi di chuyển về nơi ở mới, mỗi hộ dân được cấp 300 m2 đất ở, 3.000 m2 đất sản xuất/nhân khẩu.

Bằng nguồn vốn của các đề án và chương trình mục tiêu quốc gia, tại các điểm TĐC huyện đã đầu tư xây dựng đường giao thông, hệ thống điện lưới, các công trình thủy lợi, nhà văn hóa, nhà lớp học... Trong 10 năm (2014-2024), huyện đã đầu tư xây dựng mới gần 90 km đường giao thông đến các khu TĐC, 30 công trình cấp nước sinh hoạt, cùng hệ thống thủy lợi phục vụ sản xuất. 100% hộ dân có nhà ở và các công trình phụ trợ...

Theo bà Đinh Thị Thu Hà, Phó Chủ tịch UBND huyện Phù Yên: Những năm qua, UBND huyện đã chỉ đạo các cơ quan chuyên môn khảo sát đánh giá các điều kiện đất đai, khí hậu, cũng như khả năng phát triển kinh tế của nhân dân tại các điểm TĐC. Trên cơ sở đó, tùy theo điều kiện thực tế từng điểm TĐC, hướng dẫn bà con trồng các loại cây ăn quả, cây lâm nghiệp; trồng, chăm sóc diện tích rừng; trồng cây lương thực ngắn ngày với các loại giống mới; chăn nuôi gia súc, gia cầm...

Ngoài ra, hằng năm, các cơ quan chuyên môn của huyện tổ chức khoảng 70 lớp tập huấn chuyển giao kỹ thuật sản xuất cho nhân dân tại các điểm TĐC. Trong 10 năm (2014-2024), tổng các nguồn kinh phí đầu tư cho nhân dân TĐC phát triển sản xuất đạt trên 20 tỷ đồng.

Đến nay, nhân dân các điểm TĐC và di vén của huyện Phù Yên đã trồng được khoảng 300 ha cây ăn quả; gần 1.500 ha cây lâm nghiệp. Đồng thời, duy trì thâm canh các loại cây lương thực ngắn ngày, như ngô, lúa, sắn; trồng một số loại cây dược liệu, như đinh lăng, sa nhân. Duy trì nuôi trên 10.000 con đại gia súc và hàng trăm nghìn con gia cầm… Có khoảng 60% số hộ dân TĐC trong huyện đạt mức sống từ trung bình trở lên. Số hộ nghèo giảm bình quân 4%/năm. Có nhiều mô hình kinh tế hiệu quả, tiêu biểu như các bản: Thượng Lang, xã Mường Lang; Tường Han, xã Mường Do; bản Khoa 2, xã Tường Thượng…

Hiện nay, bản Thượng Lang, xã Mường Lang, có trên 100 hộ dân tái định cư thủy điện Hòa Bình, được hướng dẫn kỹ thuật, tham quan mô hình kinh tế hiệu quả và được hỗ trợ vay vốn ưu đãi đầu tư phát triển sản xuất, cuộc sống của bà con từng bước phát triển. Nhân dân trong bản thâm canh 70 ha các loại cây lâm nghiệp và liên kết trồng gai xanh, chanh leo, bí lấy hạt. Sản lượng chanh leo đạt 70 - 80 tấn quả/năm. Bí lấy hạt được bao tiêu toàn bộ sản phẩm, đạt khoảng 3-4 tấn hạt/năm. Ngoài ra, bà con nuôi trên 500 con gia súc, 2.000 gia cầm… Cả bản có 70% số hộ dân có mức sống từ trung bình trở lên.

Kể với chúng tôi về cuộc sống nơi quê hương thứ hai, anh Bạc Cầm Thiếp, bản Thượng Lang, xã Mường Lang, nói: Gia đình tôi được cấp 1,5 ha đất sản xuất. Vừa qua, tôi còn mua thêm 2 ha đất để trồng các loại cây lấy gỗ, cây ăn quả và trồng các loại cây lương thực ngắn ngày. Trừ chi phí, mỗi năm gia đình thu nhập trên 300 triệu đồng. Gia đình tôi, cũng như bà con trong bản, tin tưởng cuộc sống ở điểm TĐC mới sẽ ngày một tốt hơn.

Rời xã Mường Lang, chúng tôi đến xã Mường Bang. Trên con đường bê tông rộng rãi dẫn về bản Hợp Phong, nơi TĐC của 60 hộ dân từ các xã Bắc Phong và Tân Phong chuyển đến. Chia sẻ với chúng tôi, ông Mùi Văn Trọng, bản Hợp Phong, cho biết: Các hộ dân trước đây thuộc diện di vén lòng hồ thủy điện Hòa Bình chuyển đến TĐC tại xã Bắc Phong và Tân Phong, song do thiếu đất sản xuất, năm 2022, tiếp tục chuyển về đây định cư. Thời gian qua, các chính sách hỗ trợ đồng bào TĐC, như đất ở, đất sản xuất giúp nhân dân từng bước phát triển kinh tế bền vững tại nơi ở mới.

Cách đây 3 năm chuyển về điểm TĐC Suối Dinh 1, nay là bản Hợp Phong, bà Mùi Thị Thiệu nói: Tháng 12/2022, gia đình tôi chuyển về đây định cư. Điều kiện cơ sở hạ tầng ở đây tốt hơn so với quê cũ. Gia đình tôi được cấp 1,5 ha đất sản xuất, hiện nay trồng cây lấy gỗ, cây dược liệu. Trong thời gian đợi thu hoạch, gia đình trồng sắn cao sản, cùng các loại cây ngắn ngày khác, nhằm đảm bảo thu nhập và chi phí sinh hoạt hằng ngày.

Tiếp tục đến điểm TĐC Suối Tre, xã Tường Phong, nơi định cư của hơn 20 hộ dân trước đây thuộc di vén để phục vụ xây dựng Nhà máy thủy điện Hòa Bình, nhận thấy màu xanh của cây lấy gỗ trải dài trên những sườn đồi xung quanh bản. Ông Cầm Văn Minh, Bí thư Chi bộ, Trưởng bản Suối Tre, cho hay: Sau khi di vén lên nơi ở mới, ổn định cuộc sống, nhưng sau đó, do ảnh hưởng của thiên tai nên năm 2023, bà con lại chuyển về định cư tại đây. Từ lợi thế về diện tích đất, các hộ dân TĐC đã trồng các loại cây lâm nghiệp. Chúng tôi được UBND xã, các cơ quan chuyên môn của huyện hướng dẫn kỹ thuật trồng, chăm sóc các loại cây lâm nghiệp, trồng cây lương thực ngắn ngày, chăn nuôi gia súc, gia cầm. Hiện nay, bản có hơn 10 ha cây tếch, xoan… Chúng tôi đang tiếp tục mở rộng diện tích cây lâm nghiệp, tạo sinh kế bền vững nơi quê mới.

Ngày mới đang về trên các vùng quê TĐC của huyện Phù Yên. Người dân yên tâm “an cư lạc nghiệp”, đoàn kết cùng nhau xây dựng những vùng quê TĐC từng bước khởi sắc.