Rừng Đặc dụng - Phòng hộ Thuận Châu có diện tích hơn 26.477 ha, nằm trên địa bàn các xã: Thuận Châu, Nậm Lầu, Co Mạ, Long Hẹ, Mường Bám, Mường Giôn, Quỳnh Nhai, Mường Chiên, Mường Sại. Rừng đặc dụng có hệ sinh thái rất đa dạng, với 696 loài thực vật; 60 loài thú thuộc; 215 loài chim; 35 loài bò sát, loài 28 lưỡng cư, nhiều loài quý hiếm được ghi nhận trong Sách đỏ Việt Nam và và Danh lục đỏ IUCN. Đây là khu vực có ý nghĩa đặc biệt trong việc bảo tồn hệ sinh thái rừng núi cao Tây Bắc, duy trì nguồn gen bản địa, bảo vệ môi trường sinh thái và sinh kế cộng đồng vùng đệm.

Dẫn đầu đoàn tuần tra rừng, ông Nguyễn Văn Việt, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Khu vực XIV, Giám đốc Ban quản lý rừng Đặc dụng – Phòng hộ Thuận Châu, thông tin: Rừng đặc dụng có địa hình phức tạp, có nhiều đai cao trên 1.800 m so với mực nước biển nên hàng năm thường bị sương muối, hạn hán kéo dài, băng giá,... dẫn đến nhiều diện tích rừng bị suy giảm về đa dạng sinh học, dễ cháy rừng. Hiện đang là thời kỳ cao điểm mùa khô hanh trùng với thời điểm làm nương rẫy của bà con nông dân, nên nguy cơ xảy ra cháy rừng rất cao, chúng tôi tích cực phối hợp với chính quyền các xã nỗ lực thực hiện các biện pháp phòng cháy, chữa cháy (PCCCR) ngay tại cơ sở.

Năm nay đã ngoài 70 tuổi, ông Lường Văn Nhại, bản Nhộp, xã Nậm Lầu, vẫn tích cực tham gia bảo vệ rừng. Khoát tay chỉ về cảnh rừng xanh, ông Nhại cho biết: Năm 2016, rừng của bản bị ảnh hưởng do băng tuyết, làm nhiều loại cây bị chết, nên nguy cơ cháy rừng rất cao. Nhiều biện pháp PCCCR và tăng cường quản lý bảo vệ, nên rừng dần được phục hồi. Bây giờ, rừng của bản đã hồi sinh, góp phần giữ nước, chống lũ quét, xói mòn đất, đảm bảo nhu cầu nước sinh hoạt và phục vụ sản xuất của người dân trong bản và các bản khác trong xã.

Nhờ quản lý và bảo vệ tốt, nhiều năm qua, hơn 750 ha rừng do bản Nhộp quản lý không để xảy ra cháy rừng và khai thác lâm sản, săn bắn động vật hoang dã. Trung bình mỗi năm, bản nhận được hơn 300 triệu đồng tiền khoán bảo vệ rừng từ nguồn chi trả dịch vụ môi trường rừng. Số tiền này, được bản dùng một phần để hỗ trợ các thành viên tổ bảo vệ rừng và PCCCR của bản, còn lại sử dụng vào việc chung của bản như: Làm đường giao thông, xây dựng nhà văn hóa bản, mua sắm loa, đài, bàn ghế trang bị cho nhà văn hóa bản; hỗ trợ các hoạt động văn nghệ, thể thao vào các dịp lễ, tết của bản...

Xác định công tác tuyên truyền đóng vai trò quan trọng, Ban Quản lý rừng đặc dụng chỉ đạo lực lượng Kiểm lâm địa bàn phối hợp với cấp ủy, chính quyền, các ban, ngành, đoàn thể địa phương tuyên truyền, phổ biến pháp luật về quản lý, bảo vệ và PCCCR đến từng cộng đồng và người dân... Trong năm 2025, đã thực hiện tổ chức 6 cuộc tuyên truyền cấp xã, 39 cuộc tuyên truyền cấp bản với hơn 5.100 lượt người tham gia. Đôn đốc Ban quản lý các cộng đồng bản nhận khoán bảo vệ rừng tăng cường thời lượng phát thanh trên hệ thống loa phát thanh cơ sở bản tin tuyên truyền công tác bảo vệ rừng PCCCR với 3 thứ tiếng: tiếng Kinh, tiếng Thái và tiếng Mông, đặc biệt vào những ngày cao điểm có nắng nóng.

Thực tế, rừng Đặc dụng – Phòng hộ Thuận Châu nằm trên địa giới các xã vùng sâu, vùng xa, tỷ lệ hộ nghèo cao, nhu cầu đời sống phụ thuộc nhiều vào rừng và đất rừng, ý thức một bộ phận người dân trong bảo vệ rừng còn hạn chế. Ban Quản lý rừng đặc dụng đã giao khoán 18.771 ha cho 64 cộng đồng bản quản lý, bảo vệ. Hằng năm, tổng chi trả tiền dịch vụ môi trường rừng trung bình trên 6,5 tỷ đồng. Các cộng đồng bản đều thành lập tổ đội quần chúng bảo vệ rừng, mỗi tổ gồm 30 thành viên, thường xuyên tuần tra canh gác bảo vệ rừng. Trong những ngày cao điểm nắng nóng, khô hanh, việc tuần tra sẽ được tiến hành thường xuyên hơn; kiểm tra chặt chẽ các điểm dễ xảy ra cháy, đông người qua lại tránh để phát sinh các vụ việc xâm lấm trái phép vào rừng. Ngoài nhiệm vụ tuần tra canh gác, tổ đội quần chúng bảo vệ rừng các bản cũng thường xuyên phát quang cây cối, thu dọn thực bì, tạo đường băng cản lửa, qua đó, hạn chế các vật liệu phát sinh cháy và hỗ trợ việc PCCCR khi có cháy xảy ra. Nhờ đó, từ năm 2025 đến nay, trên địa bàn rừng Đặc dụng – Phòng hộ Thuận Châu không xảy ra cháy rừng.

Thời gian qua, xã Nậm Lầu tập trung phát triển cây cà phê, toàn xã có khoảng 3.000 hộ trồng hơn 1.900 ha cây cà phê. Cây cà phê khẳng định là cây chủ lực, mang lại hiệu quả kinh tế cao, là cây thoát nghèo cho người dân nơi đây. Tuy nhiên, trước áp lực giá cà phê tăng cao, nguy cơ lấn chiếm đất rừng, đất lâm nghiệp để mở rộng sản xuất, UBND xã đã phối hợp với Ban quản lý rừng Đặc dụng - Phòng hộ Thuận Châu  và lực lượng Công an xã thực hiện phương châm “Ngăn từ gốc – phát hiện từ xa”, tập trung ngăn chặn các hành vi phá rừng, sử dụng flycam quét các khu vực đồi núi hiểm trợ để ngăn chặn kịp thời các hành vi xâm phạm rừng; xử lý nghiêm các hành vi vi phạm….

Ông Cầm Bun Lộc, Chủ tịch UBND xã Nậm Lầu, thông tin: UBND xã tổ chức rà soát lại toàn bộ diện tích cà phê để ổn định vùng sản xuất tập trung. Hạn chế chuyển đổi tự phát, đảm bảo quy hoạch phù hợp điều kiện khí hậu - thổ nhưỡng. Khuyến khích người dân tái canh các diện tích già cỗi, kém năng suất. Ưu tiên sử dụng các giống có năng suất cao, chất lượng tốt, chống chịu sâu bệnh, phù hợp điều kiện địa phương. Đảm bảo phát triển cây cà phê theo đúng quy định chống mất rừng và suy thoái rừng của Liên minh châu Âu (EUDR). 

 Đang trong thời gian cao điểm của mùa khô hanh, trước diễn biến phức tạp, khó lường của thời tiết, với phương châm “4 tại chỗ”, Ban Quản lý rừng Đặc dụng – Phòng hộ Thuận Châu tiếp tục làm tốt công tác hướng dẫn, đôn đốc các địa phương, các chủ rừng thực hiện nghiêm túc công tác PCCCR; ứng dụng tiến bộ khoa học, kỹ thuật trong dự tính, dự báo cấp cháy rừng; duy trì chế độ tuần tra canh gác lửa rừng... hạn chế thấp nhất xảy ra cháy rừng trong mùa hanh khô.