Tham gia ý kiến về dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính, đại biểu đề nghị nghiên cứu bổ sung quy định hỗ trợ đối với nhóm người yếu thế khi tham gia cuộc họp tư vấn quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc và biện pháp giáo dục tại xã, phường, đặc khu.

Tại khoản 1 Điều 85 và khoản 1 Điều 90 của dự thảo Luật quy định Chủ tịch UBND cấp xã tổ chức, chủ trì cuộc họp tư vấn với sự tham gia của Trưởng Công an cấp xã, công chức phụ trách công tác tư pháp, đại diện Ủy ban MTTQ Việt Nam và một số tổ chức chính trị - xã hội cùng cấp có liên quan, đại diện thôn, tổ dân phố. Người bị đề nghị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, đặc khu hoặc biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc phải được mời tham gia cuộc họp và phát biểu ý kiến về việc áp dụng biện pháp. Đại biểu cho rằng, bên cạnh quy định về quyền phát biểu ý kiến, cần nghiên cứu bổ sung cơ chế hỗ trợ để bảo đảm người bị đề nghị áp dụng biện pháp xử lý hành chính thực sự hiểu nội dung cuộc họp và có thể trình bày đầy đủ ý kiến của mình, nhất là đối với người dân tộc thiểu số không thông thạo tiếng Việt và người khuyết tật gặp khó khăn về nghe, nói, nhìn hoặc không biết chữ.

Về cơ sở pháp lý, đại biểu viện dẫn khoản 3 Điều 5 Hiến pháp năm 2013 về quyền sử dụng tiếng nói, chữ viết của các dân tộc; Điều 20 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 và Điều 21 Luật Tố tụng hành chính năm 2015 quy định người tham gia tố tụng có quyền sử dụng tiếng nói, chữ viết của dân tộc mình và phải có người phiên dịch trong trường hợp này. Khoản 8 Điều 3 Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án năm 2020 cũng quy định quyền sử dụng tiếng nói, chữ viết của dân tộc mình và việc bố trí phiên dịch. Bên cạnh đó, khoản 2 Điều 7 Luật Tư pháp người chưa thành niên năm 2024 quy định việc quan tâm đến nhu cầu chính đáng của người chưa thành niên là người dân tộc thiểu số và các đối tượng dễ bị tổn thương. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý năm 2026 cũng quy định người dân tộc thiểu số và người khuyết tật thuộc đối tượng được trợ giúp pháp lý.

Từ những căn cứ trên, đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu sự cần thiết của việc bổ sung quy định về hỗ trợ ngôn ngữ trong quá trình xử lý vi phạm hành chính, trên cơ sở tham khảo kinh nghiệm đã được áp dụng trong hoạt động tố tụng và trợ giúp pháp lý. Nếu người bị đề nghị áp dụng biện pháp không hiểu được nội dung cuộc họp tư vấn hoặc không thể hiện được ý kiến của mình thì việc yêu cầu phát biểu chỉ mang tính hình thức, biên bản cuộc họp cũng không phản ánh đầy đủ, chính xác ý kiến của người có liên quan. Đề nghị nghiên cứu bổ sung quy định tại khoản 1 Điều 85 và khoản 1 Điều 90 theo hướng: Trường hợp người bị đề nghị áp dụng biện pháp xử lý hành chính không thông thạo tiếng Việt hoặc bị khuyết tật nghe, nói, nhìn theo phân loại tại khoản 1 Điều 3 Luật Người khuyết tật năm 2010 thì cuộc họp tư vấn phải có người phiên dịch.

Về tổ chức thực hiện, đại biểu đề xuất UBND cấp xã bố trí người phiên dịch phù hợp với từng đối tượng; đối với người dân tộc thiểu số, có thể bố trí người tham gia Hội đồng tư vấn có khả năng phiên dịch; đối với người khuyết tật, có thể mời người nhà hoặc người hỗ trợ từ Trung tâm giáo dục người khuyết tật.

Đại biểu cũng dẫn chiếu khoản 6 Điều 2 dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 6 luật đang được trình tại kỳ họp, gồm: Luật Trẻ em, Luật Người khuyết tật, Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Luật Dược, Luật Người cao tuổi và Luật Bảo hiểm y tế. Theo đó, Điều 49 về quản lý nhà nước đối với công tác người khuyết tật được sửa đổi theo hướng quy định UBND các cấp thực hiện quản lý nhà nước về người khuyết tật theo thẩm quyền, bố trí kinh phí, nguồn lực và tổ chức thực hiện công tác trợ giúp người khuyết tật tại địa phương. Đây là cơ sở để tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện quy định về trách nhiệm hỗ trợ người khuyết tật trong quá trình áp dụng các biện pháp xử lý hành chính./.