Bản Ớt Chả có 102 hộ, 461 nhân khẩu, chủ yếu là đồng bào dân tộc Thái và Mông. Từ nhiều năm nay, đời sống của người dân trong bản chủ yếu dựa vào nông nghiệp, với cây cà phê và chăn nuôi nhỏ lẻ. Diện tích đất canh tác hạn chế, chủ yếu là đất dốc, đời sống người dân còn nhiều khó khăn; bản hiện còn 13 hộ nghèo và 30 hộ cận nghèo. Dù vậy, bản Ớt Chả lại là điểm sáng trong công tác bảo vệ rừng và sử dụng hiệu quả nguồn quỹ dịch vụ môi trường rừng (DVMTR), tạo thêm sinh kế, góp phần xây dựng các công trình phục vụ dân sinh.

Ông Lường Văn Phong, Bí thư Chi bộ, Trưởng bản Ớt Chả, cho biết: Trước đây, do diện tích đất canh tác ít, nên bà con thường hay phá rừng làm nương. Nhưng từ khi có chính sách chi trả dịch môi trường rừng, trên 950 ha rừng tự nhiên của bản được bảo vệ tốt, rừng đã mang lại nguồn thu đáng kể cho bản, đồng thời góp phần quan trọng bảo vệ và phát triển rừng bền vững. Trung bình mỗi năm, bản Ớt Chả được chi trả trên 130 triệu đồng tiền dịch vụ môi trường rừng.

Theo chân tổ bảo vệ phòng cháy chữa cháy rừng (PCCCR) bản Ớt Chả đi tuần tra, chúng tôi cảm nhận rõ tinh thần trách nhiệm của những người dân nơi đây. Chị Quàng Thị Thời, thành viên tổ bảo vệ PCCCR của bản, chia sẻ: Tổ có 21 người, chia làm 4 nhóm; mỗi tháng tổ chức 2-3 đợt tuần tra, kiểm tra khu vực rừng giáp ranh, phát hiện và ngăn chặn kịp thời các hành vi xâm hại rừng. Nhờ có nguồn kinh phí từ quỹ DVMTR, tổ được hỗ trợ phụ cấp, trang bị quần áo, dao phát, cuốc, bình chữa cháy, đèn pin... Hằng năm, xã phối hợp mở lớp tập huấn nghiệp vụ, nên các thành viên nắm chắc kỹ năng PCCCR.

Nhờ hoạt động tích cực, nhiều năm liền bản Ớt Chả không có trường hợp khai thác rừng trái phép, các điểm cháy nhỏ đều được phát hiện và xử lý kịp thời. Ngoài ra, bà con còn chủ động phát dọn thực bì, làm đường băng cản lửa, ký cam kết bảo vệ rừng với từng hộ gia đình, gắn trách nhiệm với quyền lợi trực tiếp từ quỹ DVMTR.

Cùng với công tác bảo vệ rừng, người dân bản Ớt Chả đã sử dụng hiệu quả nguồn quỹ DVMTR để xây dựng nông thôn mới. Thực hiện phương châm “Nhà nước và nhân dân cùng làm”, 5 năm qua, bản đã trích 88 triệu đồng từ quỹ để mở rộng 400 m đường nội bản, tu sửa nhà văn hóa, làm mái và san nền điểm trường mầm non, đồng thời hỗ trợ tổ bảo vệ rừng. Các khoản chi đều được bàn bạc công khai, tạo sự đồng thuận và góp phần làm đổi thay diện mạo nông thôn, nâng cao đời sống người dân.

Thời gian tới, bản Ớt Chả sẽ tiếp tục sử dụng hiệu quả quỹ DVMTR, ưu tiên đầu tư cho các công trình thiết yếu như đường nội bản, hệ thống nước sinh hoạt, điểm trường học. Một phần kinh phí sẽ hỗ trợ người dân phát triển sinh kế bền vững qua mô hình trồng cây dược liệu, chăn nuôi dưới tán rừng, góp phần giảm nghèo, tăng thu nhập. Bản cũng đẩy mạnh tuyên truyền, tập huấn về bảo vệ rừng, PCCC và quản lý quỹ minh bạch, hiệu quả, hướng tới mục tiêu “vừa bảo vệ tốt rừng, vừa phát triển kinh tế - xã hội”.

Bà Sa Thị Thế Hà, Kiểm lâm viên Hạt Kiểm lâm khu vực VI, thông tin: Những năm qua, công tác quản lý, bảo vệ rừng ở xã Phiêng Pằn được duy trì tốt; người dân có ý thức rõ rệt hơn trong việc giữ rừng và sử dụng quỹ DVMTR minh bạch, hiệu quả. Trong đó, bản Ớt Chả là đơn vị tiêu biểu, nhiều công trình dân sinh được đầu tư từ tiền rừng, góp phần nâng cao đời sống, tăng cường đoàn kết cộng đồng.

Từ những cánh rừng xanh được bảo vệ tốt, bản Ớt Chả cho thấy hiệu quả rõ rệt của việc kết hợp phát triển kinh tế với giữ rừng. Chính sách chi trả DVMTR giúp người dân có nguồn thu ổn định, đời sống nâng cao, đồng thời tăng thêm tinh thần đoàn kết và ý thức trách nhiệm trong việc bảo vệ rừng - bảo vệ nguồn sống, sự bình yên của bản làng nơi biên cương Tổ quốc.