Trải qua 80 năm xây dựng và phát triển, với nhiều tên gọi khác nhau, hệ thống cơ quan làm công tác quản lý nhà nước về dân tộc từ Trung ương đến địa phương không ngừng được củng cố, kiện toàn, từng bước hoàn thiện tổ chức bộ máy và chức năng, nhiệm vụ; luôn giữ vai trò là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với đồng bào các dân tộc, góp phần quan trọng trong việc củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, giữ vững ổn định chính trị - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Nhờ có đường lối, chủ trương đúng đắn về công tác dân tộc và ưu tiên nguồn lực thực hiện hiệu quả các chính sách dân tộc, công cuộc xây dựng, phát triển kinh tế - xã hội của đất nước thu được những kết quả quan trọng, làm thay đổi về cơ bản tình hình kinh tế - xã hội, an ninh chính trị, trật tự xã hội những vùng có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống. Đến nay, vùng dân tộc và miền núi từng bước phát triển toàn diện, bền vững; đời sống vật chất, tinh thần và niềm tin của đồng bào đối với Đảng và Nhà nước được nâng lên; khối đại đoàn kết các dân tộc không ngừng được củng cố; đồng bào các dân tộc thiểu số nỗ lực xóa đói, giảm nghèo, vươn lên làm giàu chính đáng.

Sơn La là địa phương có 84,46% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, vì vậy, công tác dân tộc luôn được xác định là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, xuyên suốt trong quá trình phát triển. Từ chỗ xác định đúng vị trí và tầm quan trọng của cơ quan làm công tác dân tộc, nên ngay sau khi Khu Tự trị Thái - Mèo được thành lập (1955), Ban Dân tộc trực thuộc Khu ủy và Ủy ban hành chính khu ra đời. Trải qua các giai đoạn lịch sử, công tác dân tộc chuyển giao qua một số cơ quan, thành lập cơ quan chuyên trách về công tác dân tộc. Đến ngày 20/2/2025, HĐND tỉnh ban hành Nghị quyết 461/NQ-HĐND về việc thành lập một số cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh, trong đó, thành lập Sở Dân tộc và Tôn giáo trên cơ sở Ban Dân tộc tiếp nhận thêm chức năng nhiệm vụ, tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về tôn giáo từ Sở Nội vụ.

Trong suốt quá trình hình thành và phát triển, cơ quan làm công tác dân tộc của tỉnh đã tham mưu UBND tỉnh thực hiện chức năng quản lý nhà nước về lĩnh vực công tác dân tộc và là cơ quan thường trực triển khai thực hiện một số chính sách dân tộc quan trọng, tham mưu giúp UBND tỉnh quản lý, chỉ đạo các chương trình, chính sách, dự án phát triển kinh tế - xã hội đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh, đề xuất chính sách đặc thù và phối hợp với các ngành, các cấp, triển khai thực hiện chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước. Nổi bật, tham mưu triển khai thực hiện Nghị quyết 370/2011/NQ-HĐND về ổn định sản xuất và đời sống nhân dân ở các bản có điều kiện kinh tế - xã hội còn đặc biệt khó khăn giai đoạn 2011-2015; Nghị quyết số 16-NQ/TU ngày 31/8/2021 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi tỉnh Sơn La giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030. Triển khai thực hiện nhiều chương trình, chính sách, như: Chương trình trung tâm cụm xã; chính sách trợ cước, trợ giá, chính sách hỗ trợ trực tiếp cho người nghèo; Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2025...

Thông qua việc thực hiện các chính sách trên địa bàn tỉnh, đời sống vật chất, tinh thần đồng bào các dân tộc từng bước được cải thiện; tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh giảm bình quân trên 3%/năm, đạt và vượt chỉ tiêu Nghị quyết đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XV đề ra; an sinh xã hội bảo đảm. Kết cấu hạ tầng thiết yếu tiếp tục được quan tâm đầu tư, nhất là giao thông, điện, trường học, trạm y tế, nhà văn hóa. Các lĩnh vực giáo dục, y tế, văn hóa - xã hội có chuyển biến tích cực; việc bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc được chú trọng; quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số giữ vững, niềm tin của nhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước ngày càng được củng cố.

Đội ngũ cán bộ, công chức cơ quan quản lý nhà nước về công tác dân tộc của tỉnh luôn tận tụy, tâm huyết, phát huy tinh thần đoàn kết, gương mẫu, nêu cao ý chí quyết tâm vượt qua mọi khó khăn, gian khổ, nỗ lực phấn đấu, hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị được giao, góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế - xã hội, xóa đói, giảm nghèo; tham gia xây dựng và củng cố chính quyền cơ sở vùng đồng bào dân tộc, xây dựng mối quan hệ bình đẳng, đoàn kết, gắn bó giữa các dân tộc trong tỉnh.

Ghi nhận những đóng góp tích cực, nhiều tập thể, cá nhân làm công tác quản lý nhà nước về công tác dân tộc của tỉnh được các cấp, các ngành tặng thưởng danh hiệu cao quý: Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen, Chủ tịch nước tặng Huân chương lao động hạng Ba cho Tập thể Ban Dân tộc; tặng thưởng Huân chương Đoàn kết các dân tộc cho 1 cá nhân; Huân chương Lao động hạng Nhì cho 1 cá nhân; Huân chương Lao động hạng Ba cho 2 cá nhân...

Bước vào giai đoạn mới, vùng đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Sơn La, bên cạnh những thuận lợi, còn nhiều khó khăn, thách thức đặt ra. Để thực hiện có hiệu quả công tác dân tộc, cán bộ, công chức ngành quản lý nhà nước về dân tộc tập trung thực hiện tốt những nhiệm vụ trọng tâm sau:

Một là, tiếp tục tham mưu cho Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh thực hiện tốt các chủ trương, chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước trên địa bàn tỉnh; đẩy mạnh xóa đói giảm nghèo, rút ngắn khoảng cách phát triển; nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số.

Hai là, chủ động tham mưu, phối hợp triển khai thực hiện có hiệu quả Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển KT-XH vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035.

Ba là, đẩy mạnh phát triển nguồn nhân lực và tạo việc làm cho người dân tộc thiểu số; tăng cường đoàn kết các dân tộc; phát huy tinh thần tự lực, tự cường, nỗ lực phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, xây dựng cuộc sống mới vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Bốn là, quan tâm xây dựng, củng cố đội ngũ cán bộ là người dân tộc thiểu số; nâng cao trình độ, năng lực và trách nhiệm của đội ngũ cán bộ làm công tác dân tộc các cấp gắn với thực hiện chuyển đổi số trong công tác dân tộc để tham mưu, thực hiện tốt vai trò quản lý nhà nước về dân tộc và thực hiện chính sách dân tộc.

Tự hào chặng đường 80 năm vẻ vang của ngành quản lý nhà nước về công tác dân tộc, cán bộ, công chức Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Sơn La tiếp tục phát huy truyền thống đoàn kết, nỗ lực vượt qua khó khăn, quyết tâm đổi mới tư duy, nâng cao năng lực tham mưu, đưa các chính sách dân tộc đi vào thực tiễn hiệu quả nhất, gắn với khơi dậy khát vọng, tự lực, tự cường, tinh thần đoàn kết của đồng bào các dân tộc toàn tỉnh chung sức, đồng lòng xây dựng Sơn La phát triển nhanh, xanh, bền vững, cùng cả nước vững bước tiến vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, kỷ nguyên phát triển giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc.