Hạt nhân "thắp lửa" phong trào từ cơ sở

Đến thăm bản Vặt Hồng hay Tà Số của phường Mộc Châu, ắt hẳn du khách nào cũng phải ấn tượng với nét đẹp văn hóa truyền thống của dân tộc Thái, Mông đang được bà con nơi đây gìn giữ, phát triển thành dịch vụ du lịch hấp dẫn. Không chỉ có cảnh quan bản làng thanh bình, tươi đẹp, không gian kiến trúc nhà ở, nét đẹp sinh hoạt văn hóa, các hoạt động văn nghệ quần chúng cũng phát triển mạnh mẽ, làm phong phú đời sống tinh thần và xây dựng cộng đồng làng bản đoàn kết, gắn bó.

Ông Đỗ Trí Dũng, Phó Chủ tịch UBND phường Mộc Châu, cho biết: Để phong trào văn hóa, văn nghệ thực sự lan tỏa, phường đặc biệt chú trọng đến việc phát huy vai trò của đội ngũ cán bộ văn hóa cơ sở và các hạt nhân văn nghệ tại các bản, tổ dân phố. Họ là những người vận động bà con giữ gìn trang phục truyền thống, phục dựng các nghi lễ cổ truyền, đồng thời hướng dẫn người dân cách đưa di sản vào phục vụ du lịch cộng đồng một cách bài bản, văn minh mà vẫn giữ trọn ý nghĩa. Hiện toàn phường đang duy trì 18 đội văn nghệ quần chúng cùng nhiều đội, nhóm, câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ, dân vũ.  

Tiếp tục đến với bản Bon, xã Mường Chiên, chúng tôi ấn tượng với phong trào văn hóa, văn nghệ tại đây. Bản hiện duy trì 3 đội văn nghệ quần chúng với sự tham gia của các nghệ nhân, phụ nữ, thanh niên. Bà con nơi đây yêu văn hóa, văn nghệ tạo động lực để các đội văn nghệ tích cực luyện tập, biểu diễn giao lưu, phục vụ mỗi dịp lễ, Tết, nhất là dịp Tết Xíp xí hằng năm. Chị Hoàng Thị Dung, thành viên đội văn nghệ phụ nữ bản Bon, chia sẻ: Tham gia văn nghệ giúp các thành viên thuộc nhiều thế hệ thêm gắn kết, người già hướng dẫn người trẻ hát then, chơi đàn tính, thực hiện các nghi lễ truyền thống. Cũng nhờ thế mà lớp trẻ thêm yêu văn hóa, tích cực tham gia các phong trào do địa phương phát động.

Hiện nay, toàn tỉnh đang duy trì hoạt động thường xuyên của gần 1.400 đội văn nghệ quần chúng ở các tổ, bản, tiểu khu cùng hàng nghìn đội, nhóm, câu lạc bộ văn nghệ, dân ca, dân vũ, giữ gìn bản sắc. Đây là những hạt nhân tích cực trong xây dựng và phát triển phong trào văn hóa, văn nghệ tại cơ sở. Bên cạnh đó, đội ngũ các nghệ nhân, người am hiểu về văn hóa tại các bản làng cũng đang được quan tâm, khuyến khích và tạo điều kiện tham gia các hoạt động truyền dạy văn hóa, phát huy vai trò và trách nhiệm với cộng đồng. Trong đó, toàn tỉnh đã có 2 nghệ nhân nhân dân, 27 nghệ nhân ưu tú được công nhận, được hưởng các chính sách đãi ngộ theo quy định và đang đóng góp tích cực vào công tác bảo tồn văn hóa tại địa phương.

Phát huy vai trò chủ thể của nhân lực văn hóa

Trong hành trình bảo tồn và phát triển văn hóa tại Sơn La, lực lượng cán bộ văn hóa xã, phường, các trưởng bản, nghệ nhân dân gian, hạt nhân văn nghệ quần chúng chính là "cầu nối" vững chắc, đưa các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về văn hóa thấm sâu vào từng nếp nhà, bản làng. Họ là những người trực tiếp bám sát địa bàn, tổ chức thực hiện hiệu quả phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa", quản lý, vận hành hệ thống nhà văn hóa bản, phục dựng các lễ hội truyền thống, tích cực hướng dẫn nhân dân khai thác bản sắc dân tộc để phát triển mô hình du lịch cộng đồng.

Những năm qua, tỉnh luôn quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát công tác phát triển nguồn nhân lực trong lĩnh vực văn hóa, thể thao và du lịch. Hằng năm, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đều chủ động xây dựng kế hoạch bồi dưỡng, đào tạo, tập huấn cho đội ngũ cán bộ làm công tác văn hóa cơ sở và bồi dưỡng hạt nhân văn nghệ quần chúng, đội văn nghệ mẫu.

Đặc biệt, thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, lực lượng cán bộ văn hóa từ các trung tâm truyền thông văn hóa huyện, thành phố trước đây đã được sắp xếp, bố trí hợp lý về Phòng Văn hóa – Xã hội, các Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã, phường, giúp kiện toàn bộ máy cơ sở, nâng cao năng lực tham mưu và tổ chức các hoạt động văn hóa, thể thao sát với thực tiễn đời sống nhân dân.

Mới đây, Nghị quyết số 23/2026/NQ-HĐND ngày 28/8/2026 của HĐND tỉnh về quy định mức hỗ trợ kinh phí hoạt động văn nghệ quần chúng của thôn, bản, tiểu khu, tổ dân phố trên địa bàn tỉnh đã điều chỉnh mức hỗ trợ từ 2 triệu đồng lên 8 triệu đồng/thôn, bản, tiểu khu, tổ dân phố/năm, có hiệu lực từ ngày 1/1/2027 sẽ tạo động lực để phát triển các đội văn nghệ quần chúng, góp phần xây dựng phong trào văn hóa tại địa phương.

Chị Điêu Thị Thảo Hạnh, chuyên viên Phòng Văn hóa – Xã hội xã Mường Chiên, thông tin: Công tác văn hóa ở địa bàn vùng cao đòi hỏi người cán bộ phải sát bản, sát dân. Mỗi khi mở lớp tập huấn hay dàn dựng chương trình biểu diễn, tôi đều trực tiếp xuống bản, cùng các nghệ nhân và hạt nhân văn nghệ thảo luận, chọn lựa từng bài hát, điệu múa sao cho vừa giữ được nét nguyên bản của dân tộc, vừa phù hợp với thị hiếu hiện đại. Đối với công tác bảo tồn di sản văn hóa, chúng tôi luôn chú trọng việc lắng nghe, tiếp thu ý kiến của các nghệ nhân, người cao tuổi. Thấy bà con hồ hởi tham gia, nhà văn hóa lúc nào cũng rộn rã tiếng ca, những người làm công tác văn hóa như chúng tôi cảm thấy rất ấm lòng và có thêm động lực gắn bó với nghề.

Bên cạnh những kết quả tích cực, thực tiễn công tác phát triển nguồn nhân lực văn hóa cơ sở trên địa bàn tỉnh Sơn La vẫn đang đối mặt với không ít khó khăn. Tại nhiều địa phương, cán bộ văn hóa phải kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ, dẫn đến sự phân tán thời gian và nhiệm vụ chuyên môn. Bên cạnh đó, trình độ ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong quản lý, tổ chức các hoạt động văn hóa và quảng bá du lịch của cán bộ cơ sở còn chưa đồng đều.

Định hướng phát triển nguồn nhân lực trong thời gian tới, ông Phạm Hồng Thu, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, cho biết: Thời gian tới, ngành sẽ tập trung đổi mới nội dung, phương pháp đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ theo hướng sát thực tiễn. Tăng cường tổ chức các lớp tập huấn ngắn hạn về kỹ năng biên đạo múa, hát, dàn dựng chương trình văn nghệ quần chúng; kỹ năng quản lý, bảo tồn di sản gắn với phát triển du lịch và nâng cao năng lực chuyển đổi số cho cán bộ cơ sở; chú trọng phát huy vai trò của các nghệ nhân dân gian, bồi dưỡng đội văn nghệ quần chúng, xây dựng hạt nhân nòng cốt tại cơ sở thực hiện phong trào xây dựng đời sống văn hóa và bảo tồn di sản.

Xây dựng và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực văn hóa cơ sở là giải pháp có ý nghĩa quyết định đối với sự nghiệp bảo tồn và phát triển văn hóa các dân tộc. Khi mỗi cán bộ văn hóa, mỗi hạt nhân văn nghệ tại cơ sở phát huy vai trò, truyền lửa nhiệt huyết, lan tỏa tinh thần, trách nhiệm thì văn hóa truyền thống sẽ được gìn giữ và phát huy giá trị, trở thành sức mạnh nội sinh quan trọng góp phần xây dựng quê hương Sơn La ngày càng phát triển.