Truyền thống và trách nhiệm với nhân dân

Ngày 4/10/1961, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Lệnh công bố Pháp lệnh quy định việc quản lý của Nhà nước đối với công tác phòng cháy, chữa cháy. Qua 65 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH luôn khắc ghi lời căn dặn của Người về nâng cao cảnh giác, sẵn sàng làm nhiệm vụ, học tập nâng cao nghiệp vụ, hướng dẫn lực lượng cơ sở, dân phòng; nhất quán phương châm lấy phòng ngừa là chính.

Tại tỉnh Sơn La, trước năm 1979, toàn tỉnh có năm cán bộ làm công tác PCCC kiêm nhiệm (được bố trí tại Phòng Cảnh sát giao thông, sau đó chuyển về Phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội). Ngày 2/5/1984, Phòng Cảnh sát PCCC Công an tỉnh được thành lập. Trải qua 42 năm, từ lực lượng mỏng, phương tiện thiếu, giao thông cách trở, đơn vị từng bước trưởng thành. Qua mỗi vụ chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ, tinh thần kỷ luật và quyết tâm cứu người, cứu tài sản đã bồi đắp niềm tin của nhân dân.

Cùng với đó, 25 năm Ngày toàn dân PCCC và CNCH góp phần đưa kiến thức, kỹ năng đến từng gia đình, cơ sở. Với tỉnh miền núi, nhiều thôn, bản xa đơn vị chữa cháy chuyên nghiệp, khả năng phát hiện sớm, xử lý ban đầu của người dân có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Tham mưu chiến lược và xây dựng năng lực đáp ứng yêu cầu mới

Công an tỉnh đã chủ động tham mưu với Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh triển khai nhiều chủ trương của Trung ương Đảng, chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Bộ Công an về PCCC và CNCH. Việc tổ chức thi hành Luật PCCC và CNCH cùng các nghị định, thông tư mới ban hành được gắn với rà soát cơ chế, chính sách, phân công trách nhiệm và hướng dẫn cơ sở. Các chính sách về hỗ trợ trang bị phương tiện, xử lý cơ sở không bảo đảm yêu cầu PCCC và đầu tư cơ sở hạ tầng về PCCC đã được cụ thể hóa trong các nghị quyết của HĐND tỉnh.

Chuyển biến trong tư duy tham mưu thể hiện ở việc chú trọng các đề án, dự án có ý nghĩa lâu dài, mang tầm chiến lược gắn phát triển lực lượng với thực hiện Quy hoạch hạ tầng phòng cháy và chữa cháy thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Mạng lưới đơn vị, trụ sở, phương tiện, nguồn nước và đường tiếp cận chữa cháy được xác định là những nội dung cần đầu tư đồng bộ. Giai đoạn 2016-2026, tỉnh bố trí trên 180 tỷ đồng cho công tác PCCC và CNCH.

Giai đoạn 2021-2026, các đội Cảnh sát PCCC và CNCH khu vực được thành lập tại 5 địa bàn: Phù Yên năm 2021, Mai Sơn năm 2022, Sông Mã năm 2023, Thuận Châu năm 2024, Yên Châu năm 2025, Quỳnh Nhai năm 2026. Việc thành lập các đội chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ khu vực hiện nay tiếp tục gắn với phân định địa bàn, trách nhiệm và phối hợp với UBND cấp xã, xây dựng lực lượng tại chỗ, nhằm nâng cao khả năng tiếp cận hiện trường, hỗ trợ cơ sở khi vận hành chính quyền địa phương hai cấp.

Đầu tư phương tiện, kiện toàn tổ chức phải đi đôi với nâng cao chất lượng con người. Trong 10 năm (2016-2026), tỉnh đã tổ chức trên 800 lớp huấn luyện nghiệp vụ PCCC và CNCH với hơn 80.000 lượt người tham gia; diễn tập 5 phương án chữa cháy và CNCH cấp tỉnh, 1 phương án ứng phó thảm họa cháy lớn khu dân cư. Thế trận PCCC và CNCH tại cơ sở tiếp tục được củng cố. Sau sáp nhập, toàn tỉnh duy trì hoạt động 2.233 đội dân phòng với 41.555 đội viên. Toàn tỉnh duy trì 242 mô hình “Tổ liên gia an toàn phòng cháy, chữa cháy”, 189 điểm chữa cháy công cộng, 322 mô hình “Cụm dân cư an toàn phòng cháy, chữa cháy”... Trong 10 năm (2016-2026), toàn tỉnh tổ chức 7.408 buổi tuyên truyền với 825.107 lượt người tham gia; 586 lượt đơn vị được công nhận điển hình tiên tiến trong phong trào toàn dân PCCC và CNCH.

Chủ động phòng ngừa, nâng cao năng lực từ cơ sở

Trong 10 năm (2016-2026), toàn tỉnh xảy ra 327 vụ cháy, làm chết 8 người, bị thương 9 người; thiệt hại về tài sản ước tính khoảng 56 tỷ đồng. Tổ chức cứu nạn, cứu hộ 154 vụ, huy động 3.677 lượt cán bộ, chiến sĩ, 521 lượt xe chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ và 35 lượt xuồng cứu hộ; cứu được 136 người, tìm thấy 81 thi thể nạn nhân.

Thực tiễn cứu nạn, cứu hộ để lại nhiều dấu ấn sâu sắc. Ngày 1/8/2025, trong trận lũ lớn trên sông Mã gây ngập lụt, chia cắt nhiều khu vực, gần 100 cán bộ, chiến sĩ được huy động vượt qua các tuyến đường sạt lở để tiếp cận các điểm bị cô lập. Tại bản Quyết Thắng, xã Chiềng Khương, 6 người dân bị mắc kẹt giữa dòng nước xiết, cách bờ khoảng 300 m; lực lượng làm nhiệm vụ sử dụng dây cứu hộ, bơi tiếp cận và đưa toàn bộ 6 người vào bờ an toàn, đồng thời hỗ trợ di dời tài sản cho hàng trăm hộ dân...

Những con số trên cho thấy hậu quả nghiêm trọng của cháy, nổ, sự cố, tai nạn, đồng thời khẳng định tinh thần dũng cảm, trách nhiệm và vai trò nòng cốt của lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH trong bảo vệ tính mạng, tài sản của Nhà nước và nhân dân.

Trong quá trình đô thị hóa, công nghiệp, thương mại và du lịch phát triển, nguy cơ cháy tại nhà ở kết hợp kinh doanh, kho hàng, cơ sở lưu trú, công trình đông người và nguy cơ cháy rừng có chiều hướng phức tạp. Một số khu dân cư còn khó khăn về đường tiếp cận, nguồn nước chữa cháy. Mưa lũ, sạt lở, cháy rừng và sự cố trên sông, hồ, đèo dốc tiếp tục đặt ra sức ép đối với lực lượng ứng cứu. Việc vận hành chính quyền địa phương 2 cấp càng đòi hỏi phân công rõ trách nhiệm, nâng cao năng lực thực hiện tại cấp xã và củng cố thế trận PCCC và CNCH ngay từ cơ sở.

Từ thực tiễn đó, công tác PCCC và CNCH thời gian tới cần tập trung vào những nhiệm vụ trọng tâm sau:

Một là, nâng cao hiệu quả lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện, cụ thể hóa chủ trương của Trung ương, triển khai đồng bộ pháp luật về PCCC và CNCH; xác định trách nhiệm của từng cấp, ngành, người đứng đầu. Phân cấp phải gắn với năng lực, nguồn lực, nhất là ở cấp xã. Ban Chỉ đạo PCCC và CNCH các cấp tăng cường điều phối, giải quyết những vấn đề liên ngành, khó khăn của cơ sở.

Hai là, chủ động nhận diện và kiểm soát nguy cơ cháy, nổ, tai nạn, sự cố từ sớm, từ xa. Tập trung vào nhà ở kết hợp kinh doanh, kho hàng, cơ sở lưu trú, công trình đông người và khu vực có nguy cơ cháy rừng. Gắn trách nhiệm quản lý với kết quả khắc phục tồn tại; nâng cao khả năng tự phòng ngừa, thoát nạn và ứng phó của cơ sở, hộ gia đình.

Ba là, đẩy mạnh thực hiện quy hoạch, các đề án, dự án phát triển hạ tầng PCCC. Xác định danh mục, lộ trình đầu tư; ưu tiên nơi thiếu nguồn nước, đường tiếp cận, điều kiện bố trí lực lượng. Lồng ghép hạng mục chữa cháy trong dự án cấp nước, chỉnh trang đô thị, phát triển khu dân cư, xây dựng nông thôn mới; bảo đảm đầu tư đồng bộ, vận hành hiệu quả và đáp ứng nhu cầu lâu dài.

Bốn là, củng cố thế trận PCCC và CNCH vững chắc tại cơ sở. Kiện toàn lực lượng dân phòng, PCCC cơ sở, chuyên ngành phù hợp với địa bàn sau sắp xếp; nâng cao chất lượng các mô hình tự quản. Phương châm “bốn tại chỗ” phải gắn với người chỉ huy, lực lượng, phương tiện, hậu cần cụ thể, có khả năng huy động và xử lý tình huống thực tế.

Năm là, xây dựng lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Phát triển mạng lưới đội chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ khu vực phù hợp đặc điểm địa bàn; gắn đầu tư phương tiện với đào tạo cán bộ làm chủ thiết bị, công nghệ. Chú trọng năng lực chỉ huy, phối hợp, trách nhiệm, kỷ luật; chăm lo điều kiện làm việc, đời sống của cán bộ, chiến sĩ.

Sáu là, đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) phục vụ quản lý và điều hành ứng cứu. Hoàn thiện dữ liệu về cơ sở, nguồn nước, đường tiếp cận; triển khai hệ thống truyền tin báo cháy, phát huy ứng dụng Báo cháy 114. Từng bước kết nối dữ liệu, xây dựng bản đồ số phục vụ bố trí lực lượng, chỉ huy, phối hợp, bảo đảm phát hiện sớm và xử lý kịp thời.

Những đóng góp và sự hy sinh của các thế hệ cán bộ, chiến sĩ Cảnh sát PCCC và CNCH luôn được tỉnh Sơn La ghi nhận. Phát huy truyền thống 65 năm của lực lượng, mỗi cán bộ, chiến sĩ tiếp tục giữ vững bản lĩnh, tận tụy với nhân dân. Sự chung sức của các cấp, các ngành, các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp và người dân sẽ xây dựng thế trận PCCC và CNCH vững chắc, bảo vệ cuộc sống bình yên, tạo môi trường an toàn cho tỉnh Sơn La phát triển.