Tháng 7/1954, trước yêu cầu của cách mạng quốc tế, Bộ Chính trị quyết định thành lập đơn vị công tác đặc biệt CP35, trực thuộc Bộ Chính trị, Ban Bí thư, làm nhiệm vụ giúp đỡ cách mạng Lào và một số nước bạn. Đến ngày 1/7/1963, CP35 được đổi tên thành Đoàn 95. Năm 1966, do yêu cầu nhiệm vụ quân sự trên đất Lào, Đoàn 95 được chuyển về trực thuộc Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng.

Trong 22 năm hoạt động, Đoàn 95 đã bảo vệ, đưa đón an toàn gần 7.500 lượt cán bộ cách mạng Lào qua hành lang chiến lược, tham gia xây dựng cơ sở cách mạng, giáo dục chính trị, huấn luyện quân sự cho cán bộ, chiến sĩ Lào; mở hành lang chiến lược, vận chuyển hàng trăm tấn vũ khí, hàng hóa phục vụ cách mạng nước bạn… Năm 1976, khi đất nước đã thống nhất, cũng là lúc Đoàn 95 hoàn thành sứ mệnh lịch sử. Năm 2010, Đoàn 95 được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và Huân chương Độc lập hạng Nhất.

Tại Sơn La, Ban Liên lạc Đoàn 95 được thành lập từ năm 2003, hiện có 36 thành viên. Dẫu chiến tranh đã lùi xa, nhưng ký ức về một thời đồng cam cộng khổ vẫn luôn hiện hữu trong tâm trí các cựu chiến binh năm xưa.

Nhắc lại những năm tháng thực hiện nhiệm vụ nơi đất bạn, cựu chiến binh Trần Văn Phúc hiện là Trưởng ban liên lạc Đoàn 95 tại Sơn La, hiện ở tổ 8, phường Tô Hiệu, cho biết: Thực hiện chỉ đạo của Trung ương, với tinh thần không ngại gian khổ, sẵn sàng cống hiến sức trẻ cho nhiệm vụ quốc tế cao cả, cán bộ, chiến sĩ Đoàn 95 đều được đào tạo bài bản trước khi lên đường, góp phần hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ mà Đảng và Nhà nước giao phó.

Trong đời sống thường nhật, những người lính Đoàn 95 không chỉ là chiến sĩ, mà còn là người bạn của nhân dân Lào, họ cùng bà con trồng trọt, chăn nuôi. Các chiến sĩ còn là những người thầy, mở lớp xóa mù chữ, nâng cao đời sống văn hóa, tinh thần cho bà con… Nhân dân các bộ tộc Lào cũng luôn coi các cán bộ, chiến sĩ như những người thân trong gia đình, họ sẵn sàng nhường cơm, sẻ áo, chăm sóc, nhận nuôi thương binh, trở thành hậu phương của những người chiến sĩ tình nguyện Việt Nam.

Cựu chiến binh Nguyễn Văn Thái, thành viên Đoàn 95, hiện ở xã Chiềng Mung, xúc động  chia sẻ: Nhiệm vụ của tôi khi công tác tại Đoàn 95 trên đất bạn Lào là làm công tác dân vận. Trong suốt thời gian đó, tôi có nhiều kỷ niệm, nhưng đáng nhớ nhất là vào khoảng năm 1974 - 1975, trong một lần đi rừng, tôi bị ngã xuống vực. Rất may được bà con Lào kịp thời cứu giúp và chăm sóc tận tình. Tôi luôn ghi nhớ và biết ơn tấm lòng của bà con.

Là thành viên của Đoàn 95, từng trực tiếp tham gia chiến đấu và làm nhiệm vụ bảo vệ cán bộ nước bạn, cựu chiến binh Hoàng Việt Thắng, hiện đang sinh sống tại phường Tô Hiệu, tỉnh Sơn La, nhớ như in những tháng ngày cùng đồng đội hành quân qua núi rừng hiểm trở, ăn cơm rừng, ngủ lán nứa, đối mặt với mưa bom bão đạn. Với tình cảm sâu đậm đó, ông đã viết truyện ký mang tên “Ngày trở lại”. Tác phẩm là những trang viết thấm đẫm cảm xúc, tái hiện chân thực ký ức chiến đấu trên chiến trường Lào, nơi ông từng cùng đồng đội kề vai sát cánh, vượt qua bao gian khổ, hy sinh vì nghĩa vụ quốc tế cao cả.

Chia sẻ về tác phẩm của mình, cựu chiến binh Hoàng Việt Thắng cho biết: Tôi viết truyện ký “Ngày trở lại” gửi báo Quân đội Nhân dân để truyền tải đến thế hệ sau lòng biết ơn và tinh thần quốc tế cao cả giữa bộ đội Việt Nam và nhân dân Lào, những người đã đồng hành, sẻ chia trong những năm tháng chiến đấu gian khổ, trong đó, có câu chuyện về những bà mẹ Lào đã tận tình chăm sóc, giúp đỡ cán bộ, chiến sĩ Đoàn 95 khi bị thương trên chiến trường. 

Dù chiến tranh đã lùi xa, ký ức về những ngày sát cánh trên đất bạn Lào vẫn in đậm trong tâm trí người lính năm xưa. Chính từ những ký ức giản dị mà xúc động của những người lính Đoàn 95, tình nghĩa Việt - Lào tiếp tục được gìn giữ, vun đắp và lan tỏa, như ngọn lửa thiêng thắp sáng con đường hòa bình, độc lập và hữu nghị đặc biệt giữa hai dân tộc.