Báo Sơn La điện tử - Tin tức cập nhật trong ngày

Trang chủ

“Hát đưa dâu - đón rể ngày nay của dân tộc Thái vùng Sốp Cộp - Sơn La”

Cuốn sách “Hát đưa dâu - đón rể ngày nay của dân tộc Thái vùng Sốp Cộp - Sơn La” là một công trình nghiên cứu sâu sắc về nghi lễ hôn nhân truyền thống của người Thái tại huyện Sốp Cộp, tỉnh Sơn La. Giúp bạn đọc hiểu rõ về các bài hát, nghi thức và phong tục trong đám cưới, phản ánh sự giao thoa giữa văn hóa cổ truyền và đời sống hiện đại của đồng bào dân tộc Thái. Thư viện tỉnh giới thiệu cuốn sách do Nghệ nhân ưu tú Lò Minh Ón sưu tầm, biên soạn và sáng tác, Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật tỉnh Sơn La phát hành năm 2017.

Giọng nữ
 
 

Theo tác giả Lò Minh Ón, nghi lễ cưới của người Thái Sốp Cộp là sự kết hợp hài hòa giữa tín ngưỡng dân gian và triết lý nhân sinh. Trong lễ dạm ngõ, nhà trai cử ông mối (người đóng vai trò trung gian) mang lễ vật gồm trầu cau, gạo nếp, rượu và một con lợn đến nhà gái để đánh tiếng. Lễ vật thể hiện sự tôn trọng và là biểu tượng của sự sung túc: Con lợn trong mâm lễ tượng trưng lòng thành kính, gạo nếp là ước vọng về cuộc sống no đủ, còn rượu là chất kết dính tình cảm hai họ.

Theo truyền thống xa xưa của người Thái, thường ông mối, bà mối được gọi là Po Sứ, Me Lam - là những người hát giỏi, linh hoạt với mọi tình huống và mọi luật tục của dân tộc Thái. Trong lễ cưới, đưa dâu, đón rể người được chọn làm Po Sứ, Me Lam phải là người đứng tuổi, có đức độ, đã yên bề gia thất được các bậc cao niên đại diện cho hai gia đình nội ngoại khởi xướng những câu hát trong lễ cưới của dân tộc Thái khi đưa dâu, đón rể có nội dung răn dạy nhắc nhở đôi uyên ương bước vào cuộc sống gia đình nên sống đẹp, sống có nhiều nghĩa tình. Khi bên nhà trai mới tìm xem ngày lành tháng tốt, thống nhất hai bên ngày lành tháng đẹp. Xem chân gà hay, mặt gà đẹp. Ý nguyện đẹp hai bên thì dẫn theo Po Sứ sang nhà gái để chào hỏi (Phần I: Lý do - chào hỏi) xin phép đưa rể đến ăn ở, học hỏi mọi sự với ông bà ngoại [Tr.63]. Trước lời chào hỏi bên ngoại thân tình, ấm áp của nhà trai, Me Lam - đại diện nhà gái đáp từ lại bằng những lời ca nhẹ nhàng, ngọt ngào: Trước đây luôn nhắc nhở gắm trong tim/ Nói đến luôn nghĩa tình muốn sang thăm/ Nhưng mùa nối mùa qua năm đoạn tháng/ Đến năm này qua năm khác sai ý nguyện/ Vì bận việc nhà không sang thăm được/... Bây giờ may số dịch sát gần/ Cho cháu ta kết bạn thành đôi/ Mới sang cùng thăm ngoại bên này [Tr.65] (Bên ngoại trả lời) đồng thời không quên nhắc khéo đến nghĩa thăm nhau không phải ở mâm cao cỗ đầy, mà xuất phát từ tình cảm chân thành, trân trọng, quý mến: Đến thăm nhau không đòi ăn canh/ Thương nhau không cần có rượu/ Quý nhau ở câu nói vui lòng/ Nói câu ngắn cũng thương/ Nói câu cục cũng mừng/ Câu nói ngọt ngào nghe lòng ấm áp... [Tr.68 - 69]. Đây là những làn điệu dân ca trong đám cưới, đặc biệt là khặp đón (hát đưa dâu) và khặp mừng (hát chúc phúc).

Phần II của cuốn sách với nhan đề: Hát về rể, giúp bạn đọc đắm mình trong những làn điệu dân ca Thái du dương, sâu lắng trong tục đưa rể. Qua lời của Po sứ phần nào hiểu thêm gia cảnh nghèo khó của chàng trai Thái: Rể mình nhà nghèo túng, bà nội neo đơn/... Đưa rể đến mà chẳng có gì/ Đưa rể về gia đình còn túng thiếu/ Tạm đặt mâm rót rượu mời đắng chát... Theo phong tục, vẫn còn thiếu quá và tính cách còn e ngại, rụt rè chưa biết ăn nói nhiều điều khôn khéo của chàng rể như là cái cớ để bên gia đình nhà trai trao gửi nhờ bên ngoại che chở, dạy dỗ, chỉ bảo: Để rể biết đi nương theo cô/... đi ruộng theo bác/... Đi khơi mương cho nước tưới đồng/ Dạy cách nuôi lợn to, gà béo/ Theo bạn bè học mua, học bán [Tr.74], để dạy rể chăm, rể nói hay, rể tài và rể biết ăn biết ở, rể biết thương vợ, rể thương yêu ngoại, để cả họ hàng anh em bên ngoại nương nhờ [Tr.80]...

Khi thời gian thử thách ở nhà gái của chàng rể kết thúc, cũng là lúc cô gái theo chồng về làm dâu nhà người (Hát về dâu - phần III). Ngày đưa dâu tiễn con gái về nhà chồng, người mẹ nước mắt lưng tròng dặn dò con phải khắc cốt ghi tâm mấy lời: Dâu chăm chỉ dệt vải, quay tơ, làm nương, làm ruộng không ngơi nghỉ tay, việc chăm công dâu đều ra sức/ Quý thương mẹ chồng nhưng không mắng đàn em/... Trong nhà ngoài ngõ sạch sẽ thơm tho/... Biết lễ phép, kính trên nhường dưới/... Dâu hiếu thảo mẹ tin yêu gửi gắm cuộc đời. [Tr.95 - 96]...

Cuốn sách “Hát đưa dâu - đón rể ngày nay của dân tộc Thái vùng Sốp Cộp - Sơn La” giới thiệu những nét đẹp đặc sắc trong tập tục cưới xin truyền thống của dân tộc Thái nói chung và dân tộc Thái vùng Sốp Cộp - Sơn La nói riêng, thể hiện qua nội dung bài hát đưa dâu, đón rể ngày nay mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, chứa đựng những chuẩn mực về đạo đức, nhân cách làm người.

Đường Bích Hà (CTV)
BÌNH LUẬN

Bạn còn 500/500 ký tự

Bạn vui lòng nhập từ 5 ký tự trở lên !!!

Tin mới

  • 'Tuyên dương đoàn thiếu nhi Sơn La đạt thành tích cao tại Festival toàn quốc

    Tuyên dương đoàn thiếu nhi Sơn La đạt thành tích cao tại Festival toàn quốc

    Xã hội -
    Ngày 6/7, Trung tâm Hoạt động thanh thiếu nhi tỉnh tổ chức chương trình gặp mặt, tuyên dương đoàn thiếu nhi tham dự Festival thiếu nhi toàn quốc lần thứ I, năm 2026. Dự chương trình có đồng chí Nguyễn Mạnh Hùng, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh; lãnh đạo Tỉnh đoàn, Hội Nông dân tỉnh.
  • 'Khánh thành công trình "Thắp sáng bản làng - Tuyến đường thanh niên Khối Đảng"

    Khánh thành công trình "Thắp sáng bản làng - Tuyến đường thanh niên Khối Đảng"

    Văn hóa - Xã hội -
    Ngày 6/7, Đoàn Khối các cơ quan Đảng tỉnh tổ chức Lễ khánh thành công trình “Thắp sáng bản làng – Tuyến đường thanh niên Khối Đảng" tại bản Pon Chằm, xã Mường Chanh. Dự lễ khánh thành có lãnh đạo Đảng ủy Các cơ quan Đảng tỉnh, Tỉnh đoàn, Trường Đại học Tây Bắc, lãnh đạo Đảng ủy xã Mường Chanh và đông đảo nhân dân, đoàn viên thanh niên bản Pon Chằm. 
  • 'Phát huy truyền thống vẻ vang của lực lượng An ninh nhân dân

    Phát huy truyền thống vẻ vang của lực lượng An ninh nhân dân

    An ninh trật tự -
    Cùng với các lực lượng vũ trang khác, lực lượng An ninh nhân dân Việt Nam luôn là lá chắn vững vàng bảo vệ thành quả cách mạng. Mốc son chói lọi nhất trong chặng đường đầu tiên chính là chiến công ngày 12/7/1946 tại số 7 phố Ôn Như Hầu (Hà Nội). Tại đây, âm mưu lật đổ chính quyền của thực dân Pháp và bọn việt gian “Việt Nam Quốc dân Đảng” đã bị đập tan hoàn toàn. Chiến công chói lọi này đã bảo vệ vững chắc chính quyền cách mạng non trẻ trong tình thế “ngàn cân treo sợi tóc” , trở thành Ngày truyền thống vẻ vang của lực lượng An ninh nhân dân Việt Nam.
  • 'Vững vàng nơi tuyến đầu bảo vệ an ninh quốc gia

    Vững vàng nơi tuyến đầu bảo vệ an ninh quốc gia

    An ninh trật tự -
    Phát huy tinh thần đoàn kết, hiệp đồng, dũng cảm, mưu trí, sáng tạo, với phương châm “chủ động phòng ngừa, giữ vững bên trong là chính, phát hiện từ sớm, xử lý từ xa”, Phòng An ninh đối ngoại, Công an tỉnh đã chủ động tham mưu, triển khai đồng bộ các giải pháp bảo đảm an ninh quốc gia, giữ vững ổn định chính trị, phục vụ hiệu quả nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội và đối ngoại của tỉnh.
  • 'Giữ vững an ninh kinh tế phục vụ sự phát triển

    Giữ vững an ninh kinh tế phục vụ sự phát triển

    An ninh trật tự -
    Đứng trước yêu cầu của thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và diễn biến phức tạp của tình hình thế giới, việc bảo vệ vững chắc an ninh kinh tế (ANKT) là một trong những yếu tố nền tảng đảm bảo sự phát triển của nền kinh tế. Phòng An ninh kinh tế, Công an tỉnh luôn chủ động phát hiện những bất cập, sai phạm; kịp thời tham mưu cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương các biện pháp giải quyết kịp thời, góp phần giữ vững an ninh chính trị, an ninh kinh tế trên địa bàn.
  • 'Chiềng Khoong đẩy mạnh chuyển đổi số

    Chiềng Khoong đẩy mạnh chuyển đổi số

    Những năm gần đây, chuyển đổi số đã tạo chuyển biến rõ nét tại xã Chiềng Khoong. Việc ứng dụng công nghệ số trong quản lý, điều hành, giải quyết thủ tục hành chính, thanh toán không dùng tiền mặt và sử dụng các dịch vụ số đã góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền, phục vụ ngày càng tốt hơn nhu cầu của người dân.
  • 'Xây dựng sản phẩm quà tặng du lịch mang bản sắc Sơn La

    Xây dựng sản phẩm quà tặng du lịch mang bản sắc Sơn La

    Xã hội -
    Quà tặng luôn là yếu tố không thể thiếu của mỗi điểm du lịch. Chính vì vậy, dịch vụ quà tặng ở các địa phương luôn được các tổ chức, doanh nghiệp, HTX, cá nhân đã chú trọng phát triển. Các sản phẩm quà tặng đều mang bản sắc riêng, thể hiện nét độc đáo của vùng đất, văn hóa và con người Sơn La.
  • 'Nâng cao hiệu quả tổ hòa giải ở cơ sở

    Nâng cao hiệu quả tổ hòa giải ở cơ sở

    Xã hội -
    Sau sáp nhập, xã Mường Bú có 29 bản, tiểu khu. Nhận thức rõ tuyên truyền, phổ biến pháp luật và hòa giải ở cơ sở là nhiệm vụ thường xuyên, xã đã triển khai nhiều giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của các tổ hòa giải, góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của nhân dân, giữ vững an ninh trật tự và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân.
  • 'Đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

    Đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

    Thời sự - Chính trị -
    Ngày 6/7, đồng chí Hà Trung Chiến, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh, đã chủ trì cuộc họp với các các sở, ban, ngành về tình hình tiến độ giải ngân vốn lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số năm 2026.