Báo Sơn La điện tử - Tin tức cập nhật trong ngày

Trang chủ

“Hát đưa dâu - đón rể ngày nay của dân tộc Thái vùng Sốp Cộp - Sơn La”

Cuốn sách “Hát đưa dâu - đón rể ngày nay của dân tộc Thái vùng Sốp Cộp - Sơn La” là một công trình nghiên cứu sâu sắc về nghi lễ hôn nhân truyền thống của người Thái tại huyện Sốp Cộp, tỉnh Sơn La. Giúp bạn đọc hiểu rõ về các bài hát, nghi thức và phong tục trong đám cưới, phản ánh sự giao thoa giữa văn hóa cổ truyền và đời sống hiện đại của đồng bào dân tộc Thái. Thư viện tỉnh giới thiệu cuốn sách do Nghệ nhân ưu tú Lò Minh Ón sưu tầm, biên soạn và sáng tác, Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật tỉnh Sơn La phát hành năm 2017.

Giọng nữ
 
 

Theo tác giả Lò Minh Ón, nghi lễ cưới của người Thái Sốp Cộp là sự kết hợp hài hòa giữa tín ngưỡng dân gian và triết lý nhân sinh. Trong lễ dạm ngõ, nhà trai cử ông mối (người đóng vai trò trung gian) mang lễ vật gồm trầu cau, gạo nếp, rượu và một con lợn đến nhà gái để đánh tiếng. Lễ vật thể hiện sự tôn trọng và là biểu tượng của sự sung túc: Con lợn trong mâm lễ tượng trưng lòng thành kính, gạo nếp là ước vọng về cuộc sống no đủ, còn rượu là chất kết dính tình cảm hai họ.

Theo truyền thống xa xưa của người Thái, thường ông mối, bà mối được gọi là Po Sứ, Me Lam - là những người hát giỏi, linh hoạt với mọi tình huống và mọi luật tục của dân tộc Thái. Trong lễ cưới, đưa dâu, đón rể người được chọn làm Po Sứ, Me Lam phải là người đứng tuổi, có đức độ, đã yên bề gia thất được các bậc cao niên đại diện cho hai gia đình nội ngoại khởi xướng những câu hát trong lễ cưới của dân tộc Thái khi đưa dâu, đón rể có nội dung răn dạy nhắc nhở đôi uyên ương bước vào cuộc sống gia đình nên sống đẹp, sống có nhiều nghĩa tình. Khi bên nhà trai mới tìm xem ngày lành tháng tốt, thống nhất hai bên ngày lành tháng đẹp. Xem chân gà hay, mặt gà đẹp. Ý nguyện đẹp hai bên thì dẫn theo Po Sứ sang nhà gái để chào hỏi (Phần I: Lý do - chào hỏi) xin phép đưa rể đến ăn ở, học hỏi mọi sự với ông bà ngoại [Tr.63]. Trước lời chào hỏi bên ngoại thân tình, ấm áp của nhà trai, Me Lam - đại diện nhà gái đáp từ lại bằng những lời ca nhẹ nhàng, ngọt ngào: Trước đây luôn nhắc nhở gắm trong tim/ Nói đến luôn nghĩa tình muốn sang thăm/ Nhưng mùa nối mùa qua năm đoạn tháng/ Đến năm này qua năm khác sai ý nguyện/ Vì bận việc nhà không sang thăm được/... Bây giờ may số dịch sát gần/ Cho cháu ta kết bạn thành đôi/ Mới sang cùng thăm ngoại bên này [Tr.65] (Bên ngoại trả lời) đồng thời không quên nhắc khéo đến nghĩa thăm nhau không phải ở mâm cao cỗ đầy, mà xuất phát từ tình cảm chân thành, trân trọng, quý mến: Đến thăm nhau không đòi ăn canh/ Thương nhau không cần có rượu/ Quý nhau ở câu nói vui lòng/ Nói câu ngắn cũng thương/ Nói câu cục cũng mừng/ Câu nói ngọt ngào nghe lòng ấm áp... [Tr.68 - 69]. Đây là những làn điệu dân ca trong đám cưới, đặc biệt là khặp đón (hát đưa dâu) và khặp mừng (hát chúc phúc).

Phần II của cuốn sách với nhan đề: Hát về rể, giúp bạn đọc đắm mình trong những làn điệu dân ca Thái du dương, sâu lắng trong tục đưa rể. Qua lời của Po sứ phần nào hiểu thêm gia cảnh nghèo khó của chàng trai Thái: Rể mình nhà nghèo túng, bà nội neo đơn/... Đưa rể đến mà chẳng có gì/ Đưa rể về gia đình còn túng thiếu/ Tạm đặt mâm rót rượu mời đắng chát... Theo phong tục, vẫn còn thiếu quá và tính cách còn e ngại, rụt rè chưa biết ăn nói nhiều điều khôn khéo của chàng rể như là cái cớ để bên gia đình nhà trai trao gửi nhờ bên ngoại che chở, dạy dỗ, chỉ bảo: Để rể biết đi nương theo cô/... đi ruộng theo bác/... Đi khơi mương cho nước tưới đồng/ Dạy cách nuôi lợn to, gà béo/ Theo bạn bè học mua, học bán [Tr.74], để dạy rể chăm, rể nói hay, rể tài và rể biết ăn biết ở, rể biết thương vợ, rể thương yêu ngoại, để cả họ hàng anh em bên ngoại nương nhờ [Tr.80]...

Khi thời gian thử thách ở nhà gái của chàng rể kết thúc, cũng là lúc cô gái theo chồng về làm dâu nhà người (Hát về dâu - phần III). Ngày đưa dâu tiễn con gái về nhà chồng, người mẹ nước mắt lưng tròng dặn dò con phải khắc cốt ghi tâm mấy lời: Dâu chăm chỉ dệt vải, quay tơ, làm nương, làm ruộng không ngơi nghỉ tay, việc chăm công dâu đều ra sức/ Quý thương mẹ chồng nhưng không mắng đàn em/... Trong nhà ngoài ngõ sạch sẽ thơm tho/... Biết lễ phép, kính trên nhường dưới/... Dâu hiếu thảo mẹ tin yêu gửi gắm cuộc đời. [Tr.95 - 96]...

Cuốn sách “Hát đưa dâu - đón rể ngày nay của dân tộc Thái vùng Sốp Cộp - Sơn La” giới thiệu những nét đẹp đặc sắc trong tập tục cưới xin truyền thống của dân tộc Thái nói chung và dân tộc Thái vùng Sốp Cộp - Sơn La nói riêng, thể hiện qua nội dung bài hát đưa dâu, đón rể ngày nay mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, chứa đựng những chuẩn mực về đạo đức, nhân cách làm người.

Đường Bích Hà (CTV)
BÌNH LUẬN

Bạn còn 500/500 ký tự

Bạn vui lòng nhập từ 5 ký tự trở lên !!!

Tin mới

  • 'Trao đổi kinh nghiệm công tác nội chính, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực

    Trao đổi kinh nghiệm công tác nội chính, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực

    Thời sự - Chính trị -
    Ngày 2/4, đồng chí Lường Thị Vân Anh, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Trưởng ban Nội chính Tỉnh ủy Sơn La và đồng chí Lương Trọng Quỳnh, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Trưởng ban Nội chính Tỉnh ủy Lạng Sơn, đã chủ trì Hội nghị trao đổi kinh nghiệm công tác nội chính, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.
  • 'Cây chè Shan tuyết cổ thụ ở bản Ôn Ốc

    Cây chè Shan tuyết cổ thụ ở bản Ôn Ốc

    Ảnh -
    Trên đỉnh Pha Đét lộng gió tại bản Ôn Ốc, xã Chiềng Hặc, có những cây chè Shan tuyết cổ thụ hằng trăm năm tuổi, thơm ngon nức tiếng được công nhận cây di sản Việt Nam. Hiện nay, khu vực trồng chè có diện tích khoảng 2 ha, với gần 200 cây cổ thụ. Bà con chăm sóc chè theo hướng hữu cơ, thân thiện với môi trường; không phun thuốc bảo vệ thực vật, không sử dụng phân bón hóa học. Tháng 6/2025, sản phẩm chè Shan tuyết Ôn Ốc đã được Hội đồng đánh giá, phân hạng sản phẩm chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” - OCOP cấp tỉnh công nhận đạt OCOP 4 sao, đánh dấu bước phát triển quan trọng trong hành trình đưa chè cổ thụ vươn xa, tạo sinh kế bền vững, nâng cao thu nhập cho nhân dân.
  • 'Đoàn giám sát làm việc về công tác bầu cử tại các xã Mường Chanh, Chiềng Mung, Chiềng Mai, Phiêng Cằm, Tạ Khoa

    Đoàn giám sát làm việc về công tác bầu cử tại các xã Mường Chanh, Chiềng Mung, Chiềng Mai, Phiêng Cằm, Tạ Khoa

    Thời sự - Chính trị -
    Ngày 2/4, tại xã Mường Chanh, Đoàn Giám sát của Ban Thường vụ Tỉnh ủy do đồng chí Đinh Thị Bích Thảo, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh uỷ, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy, làm Trưởng đoàn đã làm việc với Ban Thường vụ Đảng ủy các xã: Mường Chanh, Chiềng Mung, Chiềng Mai, Phiêng Cằm, Tạ Khoa về việc lãnh đạo, chỉ đạo công tác chuẩn bị và tiến hành bầu cử Quốc hội và HĐND các cấp, nhiệm kỳ 2026 - 2031. 
  • 'Cấp thẻ bảo hiểm y tế người dân vùng đặc biệt khó khăn

    Cấp thẻ bảo hiểm y tế người dân vùng đặc biệt khó khăn

    Xã hội -
    Những ngày này, Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Gia Phù trở nên nhộn nhịp khi đông đảo người dân đến làm thủ tục cấp thẻ bảo hiểm y tế. Việc được Nhà nước hỗ trợ thẻ bảo hiểm y tế miễn phí 100% từ năm 2026 đã mang lại niềm vui và sự yên tâm cho nhiều hộ gia đình mỗi khi ốm đau, bệnh tật.
  • 'Nhiều giải pháp đào tạo nghề lao động nông thôn

    Nhiều giải pháp đào tạo nghề lao động nông thôn

    Xã hội -
    Đổi mới, nâng cao chất lượng đào tạo nghề nông thôn đến năm 2030, tỉnh ta đã triển khai nhiều giải pháp, quyết tâm đổi mới, nâng cao chất lượng đào tạo nghề cho lao động nông thôn, coi đây là "cú hích" để chuyển dịch cơ cấu lao động và bứt phá thu nhập cho người dân.