Trang chủ

Phong tục Tết “Căm Pứn” của đồng bào dân tộc Thái

Tết “Căm Pứn” của đồng bào dân tộc Thái trắng 2 bản Co Súc và Tà Lạc, thuộc xã Song Khủa, huyện Vân Hồ được lưu truyền, gìn giữ từ bao đời nay, mang đậm bản sắc dân tộc và có nguồn gốc sâu xa về tín ngưỡng của dân tộc Thái Song Khủa và một số xã lân cận.

                                       

Bữa cơm Tết “Căm Pứn”.

             

Theo lời kể lại của các cụ cao niên bản Tà Lạc, xã Song Khủa, phong tục Tết “Cằm Pứn” ở đây có từ rất lâu đời. Tương truyền, từ thời xa xưa, tộc người Thái mỗi khi có những sự kiện lớn trong bản, như chiến tranh hay thiên tai địch họa, mùa màng thất bát hoặc kết quả thu hoạch bội thu... Hàng năm, dân bản phân công nhau, tổ chức thành đoàn người thay phiên thực hiện nghĩa vụ (lên “chầu trời” báo cáo với thiên đình). Trước khi đi, các thành viên trong đoàn chuẩn bị đầy đủ lương thực, thực phẩm đã được chế biến sẵn, với các món hoàn toàn là đồ khô để ăn đường. Người dân gọi là “Cằm Pứn”, nôm na là đi lên “Trên kia” và tục “Căm Pứn” tương tự như Tết “ông công, ông táo” của dân tộc Kinh. Dân tộc Thái nơi đây lấy ngày 30 tháng 8 (âm lịch) hằng năm là ngày tết truyền thống của dân tộc mình, họ quan niệm rằng Tết “Căm Pứn” là rất quan trọng, mang ý nghĩa tâm linh, nhằm tri ân những người ngày xưa lên “chầu trời” là những người có công với bản với mường.

             

Trước đây, đồng bào dân tộc Thái trắng cư trú rải rác ở các xã Quang Minh, Mường Tè, Tô Múa và Suối Bàng (Vân Hồ) cũng duy trì phong tục này, nhưng sau dần bị mai một, do nhiều yếu tố khách quan. Vài năm gần đây, Tết “Căm Pứn” được bà con 2 bản Cò Súc, bản Tà Lạc, xã Song Khủa và bản Nôn, bản Ngậm, xã Liên Hòa khôi phục và duy trì tổ chức thường niên.

             

 Để chuẩn bị Tết theo phong tục, với những mâm cỗ cúng tổ tiên đủ hương vị ngày Tết, trước đó các gia đình cắt lúa nếp mới vào chắc nhưng còn xanh đem về phơi khô, đập, giá thành gạo để làm “Khạu mạu” (gạo cốm); lên rừng lấy nhộng ong; ra sông, suối quăng chài thả lưới bắt cá, tôm... đem về sơ chế sấy khô để lên gác bếp. Ngoài ra, còn chuẩn bị gạo nếp mới, thực phẩm khô và tươi sống như thịt gà, lợn, cá... cùng với gia vị: Gừng, xả, ớt, muối tiêu, lá chua, hạt he, mắk khén, lá chuối, lá dong, lạt buộc...

             

Chiều ngày 30/8 (âm lịch), các hộ gia đình trong bản phân công nhau đồ xôi cơm mới, chế biến các món ăn. Tùy từng loại thực phẩm được chặt miếng nhỏ tẩm ướp gia vị trộn với gạo tấm, gói lại bằng lá chuối hoặc lá dong, buộc lạt thật chặt rồi xếp vào hông bằng gỗ đem đồ xôi. Tất cả đều là món ăn khô không có nước canh, với lý do: Đoàn người được cử lên “chầu trời” đi đường xa, do đó lương thực, thực phẩm ăn trên đường đi cần làm khô mang theo mới được nhiều. Sau khi bày đặt mâm cỗ dâng lên bàn thờ gia tiên, phải có thêm một túi vải “ruột ngựa” đựng gạo làm lộ phí và 2 cây mía làm gậy cho người được cử đi. Sau đó, chủ nhà khấn cáo với tổ tiên và tiếp tục thắp hương thờ hết đêm 30 sang sáng mồng 1/9 (âm lịch) mới thôi.

             

Sáng 1/9, mâm lễ được hạ xuống, chủ nhà mời anh em, bạn bè đến chung vui ăn uống. Trong buổi sáng hôm đó tuyệt đối không được nhóm bếp đốt lửa, nấu ăn. Theo quan niệm của người xưa, khói tỏa từ bếp lửa sẽ làm cho đoàn người lên “chầu trời”  không tìm thấy đường về.

             

Đến nay chưa có một định nghĩa hoàn chỉnh về Tết “Căm Pứn”. Nhưng có thể hiểu nôm na là Tết báo công, tri ân tổ tiên, trở thành phong tục tập quán tốt đẹp chứa đựng nhiều biểu tượng, tín hiệu văn hóa từ ngàn xưa truyền lại, mang tính  nhân văn cao cả. Tết “Căm Pứn” là nét văn hóa truyền thống của dân tộc cần được gìn giữ và phát triển.

             

Mùi Len (CTV)

BÌNH LUẬN

Bạn còn 500/500 ký tự

Bạn vui lòng nhập từ 5 ký tự trở lên !!!

Tin mới

  • 'Chiềng Mung đưa chuyển đổi số vào đời sống

    Chiềng Mung đưa chuyển đổi số vào đời sống

    Chuyển đổi số đang từng bước làm thay đổi phương thức hoạt động của chính quyền và cách người dân tiếp cận các dịch vụ thiết yếu tại xã Chiềng Mung. Từ ứng dụng công nghệ trong quản lý, điều hành, giải quyết thủ tục hành chính đến phổ cập kỹ năng số ở khu dân cư, địa phương đang triển khai nhiều giải pháp đưa công nghệ vào thực tiễn, hướng tới xây dựng chính quyền số, phát triển kinh tế số và xã hội số.
  • 'Chuyển đổi số, nâng cao chất lượng công tác xây dựng Đảng

    Chuyển đổi số, nâng cao chất lượng công tác xây dựng Đảng

    Xây dựng Đảng -
    Đẩy mạnh cải cách hành chính gắn với chuyển đổi số, Đảng ủy xã Chiềng Khoong tập trung đổi mới phương thức lãnh đạo, nâng cao chất lượng hoạt động của các tổ chức đảng, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội. Qua đó, từng bước đơn giản hóa quy trình xử lý công việc, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở.
  • 'Chuẩn hóa dữ liệu đất đai phục vụ người dân

    Chuẩn hóa dữ liệu đất đai phục vụ người dân

    Xã hội -
    Thực hiện chuẩn hóa dữ liệu đất đai, xã Phù Yên đã đồng bộ lên VNLIS Trung ương 39.205 thửa đất thuộc nhóm 1 đạt chuẩn “đúng - đủ - sạch - sống”, chiếm trên 76,9%; số thửa đất nhóm 2 chưa đạt chuẩn, cần làm sạch chiếm 12,6%; số thửa đất nhóm 3 chưa xây dựng cơ sở dữ liệu vùng “trắng” cần tạo lập mới chiếm 10,4%. Xã đang nỗ lực triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm đảm bảo tiến độ, chất lượng và tính chính xác của dữ liệu đất đai.
  • 'Chủ động phòng cháy, chữa cháy trong mùa khô

    Chủ động phòng cháy, chữa cháy trong mùa khô

    Alo 114 -
    Bước vào mùa khô hanh, nhu cầu sử dụng điện, lửa và các thiết bị sinh nhiệt tăng cao, tiềm ẩn nhiều nguy cơ cháy nổ tại khu dân cư. Trước thực tế đó, cấp ủy, chính quyền và các lực lượng chức năng xã Nậm Lầu đã chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm nâng cao ý thức phòng ngừa, hạn chế thấp nhất thiệt hại do cháy, nổ gây ra.
  • 'Góp ý thiếu công tâm - hành vi "mượn gió bẻ măng"

    Góp ý thiếu công tâm - hành vi "mượn gió bẻ măng"

    Góp ý là một trong những hình thức phê bình. Nếu góp ý khách quan, trung thực và mang tính xây dựng sẽ góp phần cải thiện, sửa đổi những khuyết điểm, làm cho cá nhân hoặc tổ chức trở nên tốt hơn, nhiệm vụ được hoàn thành với chất lượng cao hơn. Tuy nhiên, hiện nay, có không ít kiểu góp ý sai sự thật, thiếu khách quan, góp ý kiểu hùa theo, thiếu cơ sở khoa học... làm ảnh hưởng đến uy tín, danh dự của cán bộ, đảng viên và các cơ quan, đơn vị...
  • 'Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại Phiên toàn thể AIPA-47

    Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại Phiên toàn thể AIPA-47

    Thời sự - Chính trị -
    Chiều 18-11, tại Thủ đô Manila (Philippines), trong khuôn khổ Đại hội đồng liên Nghị viện ASEAN lần thứ 47 (AIPA-47), đã diễn ra Phiên toàn thể thứ nhất do Chủ tịch Hạ viện Philippines, Chủ tịch AIPA-47 Faustino "Bojie" De Guzman Dy III chủ trì, với sự tham dự của đại biểu Quốc hội/Nghị viện các nước thành viên, Nghị viện quan sát viên, khách mời và đối tác phát triển của AIPA. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã dự và có bài phát biểu quan trọng.