Theo thống kê, xã Mường Lầm hiện có 13 doanh nghiệp, 3 HTX và hơn 200 hộ sản xuất, kinh doanh. Thương mại, dịch vụ đang góp phần tạo việc làm, đa dạng hóa sinh kế và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương. Hoạt động thương mại, dịch vụ tạo việc làm cho hơn 500 lao động thường xuyên và thời vụ, với thu nhập bình quân khoảng 5 triệu đồng/người/tháng. Trong 9 tháng năm 2026, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng xã hội ước đạt 180 tỷ đồng; thu ngân sách trên địa bàn đạt hơn 2,7 tỷ đồng, bằng 111% dự toán được giao.

Ông Lò Văn Xoa, Chủ tịch UBND xã Mường Lầm, cho biết: Sau khi thành lập xã mới, UBND xã nắm bắt tình hình hoạt động của các cơ sở kinh doanh, hướng dẫn thực hiện thủ tục đăng ký kinh doanh, kết nối nguồn vốn vay phù hợp và hỗ trợ tháo gỡ khó khăn trong phạm vi thẩm quyền. Xã phối hợp với các cơ quan chuyên môn hướng dẫn hộ kinh doanh chấp hành quy định về thuế, an toàn thực phẩm, phòng cháy, chữa cháy, bảo vệ môi trường, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh công khai, minh bạch.

Phần lớn hộ kinh doanh trên địa bàn có quy mô nhỏ, nguồn vốn chủ yếu từ gia đình nên khả năng mở rộng ngành hàng và đầu tư cơ sở vật chất còn hạn chế. Vì vậy, xã chú trọng đồng hành cùng các hộ trong quá trình phát triển, khuyến khích những cơ sở đủ điều kiện chuyển đổi mô hình hoạt động, nâng cao hiệu quả kinh doanh và tạo thêm việc làm tại địa phương.

Từ sự hỗ trợ của chính quyền địa phương, một số cơ sở kinh doanh tại Mường Lầm đã có điều kiện mở rộng quy mô, từng bước chuyển đổi mô hình hoạt động. Như cơ sở kinh doanh xe máy Cường Tuế, bản Mường Nưa hoạt động theo mô hình hộ kinh doanh. Sau khi được xã hướng dẫn, hỗ trợ hoàn thiện các thủ tục để cơ sở chuyển đổi thành Công ty TNHH MTV Anh Khang. Ông Phạm Quốc Cường, Giám đốc Công ty, cho biết: Việc thành lập doanh nghiệp góp phần nâng cao uy tín của cơ sở, tạo điều kiện để hoạt động kinh doanh được tổ chức bài bản hơn. Hiện nay, doanh nghiệp kinh doanh xe máy, xe đạp điện và cung cấp dịch vụ bảo dưỡng, sửa chữa, linh kiện thay thế. Tổng doanh thu giao dịch hằng năm đạt khoảng 4 tỷ đồng.

Hỗ trợ các hộ sản xuất, kinh doanh về vốn, xã Mường Lầm phối hợp với Phòng giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội Sông Mã triển khai chương trình cho vay hộ sản xuất, kinh doanh tại vùng khó khăn. Đến nay, tổng dư nợ chương trình trên địa bàn đạt hơn 13 tỷ đồng, tạo điều kiện để người dân đầu tư, mở rộng hoạt động kinh doanh. Điển hình, như gia đình ông Nguyễn Trung Kiên, bản Mường Nưa, được vay 100 triệu đồng để nhập hàng tạp hóa và phân bón phục vụ nhu cầu sinh hoạt, sản xuất của người dân. Hoạt động kinh doanh được duy trì ổn định, doanh thu đạt khoảng 500 triệu đồng/năm.

Không chỉ kinh doanh các mặt hàng thiết yếu, xã Mường Lầm còn khuyến khích phát triển các mô hình kết hợp nghề truyền thống với mở rộng thị trường tiêu thụ. Tại bản Mường Tợ, cơ sở của chị Lò Thị Dần chuyên sản xuất, thêu và kinh doanh khăn Piêu, trang phục dân tộc Thái. Để nâng cao sản lượng mà vẫn giữ nét đặc trưng của khăn Piêu, chị đầu tư 2 giàn máy với 36 máy may, kết hợp máy móc với kỹ thuật thủ công. Các công đoạn may được thực hiện bằng máy, riêng phần viền và làm quả khăn được thuê phụ nữ trong xã thực hiện thủ công, vừa bảo đảm tiến độ sản xuất, vừa gìn giữ nét truyền thống. Mỗi tháng, cơ sở sản xuất khoảng 500 khăn Piêu, áo nam dân tộc Thái, đồng thời kinh doanh thêm 200-300 bộ áo, váy Thái. Nhờ mở rộng kênh bán hàng trực tuyến, cơ sở đạt doanh thu từ 450-650 triệu đồng/năm, tạo việc làm cho 3-5 phụ nữ địa phương. Hiện nay, xã Mường Lầm đang phối hợp với đơn vị tư vấn hỗ trợ cơ sở hoàn thiện hồ sơ, thủ tục pháp lý, thiết kế mẫu mã và bao bì sản phẩm để tham gia Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP), từng bước nâng cao giá trị sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Lấy người dân và cơ sở kinh doanh làm chủ thể, xã Mường Lầm hướng tới hình thành mạng lưới thương mại, dịch vụ gắn với sản xuất nông nghiệp, tạo đầu ra ổn định cho nông sản, mở rộng cơ hội việc làm. Qua đó, thúc đẩy kinh tế tư nhân phát triển, tạo động lực tăng trưởng, nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống nhân dân, góp phần tạo sức bật cho địa phương trong giai đoạn phát triển mới.