Từ vùng đất nhiều đá vôi, pha cát ở tổ dân phố Mường Sang, phường Mộc Châu, năm 2016, ông Ngô Phạm Thưởng, Giám đốc HTX Nông nghiệp, Du lịch và Dịch vụ Hưng Sơn, cùng 10 thành viên đầu tư gần 1 tỷ đồng cải tạo đất, xây dựng khu farmstay Ngô Gia Trang. Đến nay, trang trại có hàng nghìn cây ăn quả các loại và 1,2 ha mặt nước nuôi cá đặc sản, kết hợp sản xuất nông nghiệp với du lịch trải nghiệm. Mỗi năm, HTX thu hoạch hơn 5 tấn quả, chủ yếu phục vụ khách du lịch; doanh thu đạt 1,5-2 tỷ đồng, tạo việc làm ổn định cho 7 lao động địa phương.

Dẫn chúng tôi tham quan khu vườn, ông Thưởng chia sẻ: Điều quan trọng là phải duy trì được cảnh quan và chất lượng sản phẩm để khách muốn quay trở lại. Chúng tôi chú trọng chăm sóc cây trồng, giữ gìn không gian xanh, tạo cảm giác gần gũi với thiên nhiên. Khách đến đây không chỉ nghỉ dưỡng mà còn được trải nghiệm cuộc sống nhà nông, thưởng thức những sản phẩm do trang trại làm ra.

Cũng trên địa bàn phường Mộc Châu, HTX Du lịch nông nghiệp Bon Bon phát triển mô hình kết hợp sản xuất với đón khách tham quan trên diện tích hơn 4 ha. HTX trồng các loại cây ăn quả đặc sản như phúc bồn tử, sung Mỹ, nho mẫu đơn, dâu tây; riêng cây sung Mỹ có 35 giống. HTX sử dụng phân bón hữu cơ, chế phẩm sinh học, chú trọng chất lượng nông sản và vệ sinh môi trường. Mô hình tạo việc làm thường xuyên cho 20 lao động, thu nhập từ 6-8 triệu đồng/người/tháng. Chị Nguyễn Thị Thảo Linh, Giám đốc HTX, cho biết: Khách đến tham quan có thể tìm hiểu các loại cây trồng, thưởng thức và mua sản phẩm ngay tại vườn. Qua đó, HTX có điều kiện giới thiệu nông sản trực tiếp đến người tiêu dùng, nắm bắt nhu cầu thị trường để lựa chọn cây trồng, nâng cao chất lượng sản phẩm và phát triển thêm các dịch vụ phù hợp.

Không chỉ ở Mộc Châu, mô hình nông nghiệp gắn với du lịch trải nghiệm còn được phát triển tại nhiều địa phương. Xã Bình Thuận có lợi thế cảnh quan đèo Pha Đin, khí hậu mát mẻ, cùng gần 800 ha chè, 1.400 ha cà phê Arabica và hơn 400 ha cây ăn quả, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển du lịch trải nghiệm gắn với các vùng sản xuất nông nghiệp.

HTX Du lịch Pha Đin đầu tư Khu du lịch Pha Đin Top trên diện tích hơn 30 ha, gồm rừng sinh thái, vườn hoa, vườn cây ăn quả và các khu vực phục vụ khách tham quan. Ngoài ngắm cảnh, nghỉ dưỡng, du khách có thể trải nghiệm thu hái, thưởng thức mận, đào, sơn tra theo mùa. Từ tháng 6/2026, HTX tổ chức Chợ phiên Pha Đin vào thứ bảy hằng tuần, giới thiệu nông sản, sản phẩm OCOP và ẩm thực địa phương, tạo thêm địa điểm tiêu thụ sản phẩm cho người dân. Anh Bùi Ngọc Thắng, Giám đốc HTX, cho biết: Chúng tôi mong muốn khách đến Pha Đin không chỉ tham quan, ngắm cảnh mà còn biết đến những sản phẩm đặc trưng của địa phương. Việc tổ chức chợ phiên hằng tuần giúp người dân có thêm cơ hội bán hàng, giới thiệu sản phẩm trực tiếp đến du khách.

Toàn tỉnh hiện có trên 80.000 ha cây ăn quả, trên 44.000 ha cà phê và hơn 6.100 ha chè. Nhiều vùng sản xuất tập trung có cảnh quan đẹp, sản phẩm đặc trưng, thuận lợi cho phát triển du lịch trải nghiệm. Khai thác lợi thế này, ngành nông nghiệp chú trọng tập huấn, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, hướng dẫn người dân áp dụng quy trình VietGAP, sản xuất theo hướng hữu cơ, sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đúng quy định. Qua đó, nâng cao chất lượng nông sản, bảo vệ môi trường canh tác, tạo điều kiện để các cơ sở kết hợp sản xuất với đón khách tham quan, trải nghiệm. Trong 9 tháng năm 2026, Sơn La đón 4,85 triệu lượt khách du lịch, tăng 17% so với cùng kỳ, doanh thu ước đạt 4.872 tỷ đồng. Bên cạnh các loại hình du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và cộng đồng, du lịch trải nghiệm nông nghiệp đang góp phần làm phong phú sản phẩm du lịch của tỉnh.

Bà Hoàng Thị Thu Hiền, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông và Chuyển đổi số tỉnh, cho biết: Trung tâm đang tập trung hướng dẫn các cơ sở ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, nâng cao chất lượng nông sản, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quản lý sản xuất, truy xuất nguồn gốc và quảng bá sản phẩm. Đồng thời, phối hợp xây dựng các mô hình sản xuất phù hợp với điều kiện từng địa phương, gắn phát triển nông nghiệp với hoạt động tham quan, trải nghiệm.

Phát triển nông nghiệp đa giá trị gắn với du lịch đang tạo thêm nguồn thu cho các hộ dân, HTX, giải quyết việc làm cho lao động nông thôn. Việc duy trì sản xuất an toàn, nâng cao chất lượng nông sản, giữ gìn cảnh quan và tổ chức các hoạt động trải nghiệm phù hợp sẽ góp phần khai thác hiệu quả tiềm năng nông nghiệp, phát triển du lịch nông thôn bền vững.