Trang chủ

Tiếng khèn Mông trên thảo nguyên

Đã từ lâu, tiếng khèn Mông trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu, là kết tinh giá trị văn hóa gắn với tình yêu quê hương, miền đất, con người trên thảo nguyên xanh Mộc Châu. Bất kể đêm ngày, mưa nắng hay trong gió rét, tiếng khèn Mông dường như chưa bao giờ ngơi nghỉ, cứ luôn hối thúc, mời gọi du khách thập phương về hội ngộ, khám phá, trải nghiệm...

Ông Tráng A Lứ, bản Lóng Luông, xã Lóng Luông (Vân Hồ)

trình diễn khèn tại Ngày hội Hoa đào huyện Vân Hồ 2018.

Có thể do duyên kỳ ngộ, hầu như lần nào về Mộc Châu, tôi cũng gặp ông Mùa A Nhà, bản Phiêng Cành, xã Tân Lập - một thành viên không thể thiếu trong đội khèn Mông của xã tại các lễ hội. Lúc thì thấy ông vác khèn bè đi biểu diễn phục vụ khách tham quan du lịch cộng đồng của bản, có hôm lại gặp ông ở lễ hội hái quả, có khi thấy ông đi biểu diễn tận huyện Vân Hồ, hoặc trong dịp Tết Độc lập. Dù chưa được phong nghệ nhân hay nghệ sĩ về khèn, nhưng với ông, khèn là cả cuộc sống tinh thần. Ông bảo, khèn là nhạc cụ không thể thiếu trong cuộc sống của người Mông. Dù đi đâu, đàn ông người Mông cũng mang theo chiếc khèn bên mình. Bây giờ, dù đời sống rất đa dạng hiện đại, cây khèn vẫn giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong tín ngưỡng của người Mông và mới được xếp hạng văn hóa phi vật thể cấp quốc gia. Theo ông, dù thế cũng vẫn tự giác truyền giữ các bài khèn, vì tiếng khèn đã là báu vật trong đời sống cộng đồng, là nét văn hóa đặc sắc được đồng bào Mông bảo tồn, gìn giữ. 

Còn trong  Ngày hội Hoa đào huyện Vân Hồ năm 2018, tôi lại có dịp gặp ông Tráng A Lứ, bản Lóng Luông, người trình diễn khèn nổi tiếng của xã Lóng Luông. Ông Lứ khẳng định rằng, với người Mông, cây khèn là một vật thiêng, nó như là một phần máu thịt, một vật mang giá trị tâm linh. Khèn được dùng nhiều trong các dịp lễ hội, đón xuân, chợ tình, kết duyên nam nữ, khi đi lao động sản xuất, cả trong đám tang, nghi lễ. Lúc nghỉ ngơi khi đi làm nương, tiếng khèn cất lên sẽ làm cho người ta có thêm động lực, tạo niềm lạc quan tin tưởng, thay cho những lời muốn nói về khát vọng tình yêu cuộc sống. Người Mông thổi khèn còn để biểu lộ tâm tư, tình cảm của mình, tiếng khèn sẽ thay lời cho những điều không thể diễn tả bằng lời.

Để làm ra một chiếc khèn tốn không ít thời gian, từ khâu đục bầu, lựa ống khèn, rèn lưỡi gà bằng đồng với nhiều công đoạn hết sức phức tạp, đòi hỏi sự kỳ công của người thợ. Để làm bầu khèn, người thợ phải tìm được loại gỗ chắc, thường có nhiều trên núi đá, mang về để lên gác bếp sấy khô; khi khoét gióng đưa vào thân khèn được khít, không lọt gió, ít bị co giãn, nứt nẻ. Bộ phận phối khí của cây khèn là những ống trúc được chọn lọc kỹ càng, sấy khô vàng óng trên gác bếp. Một cây khèn thường có 6 ống gộp chụm lại với nhau, sau đó người thợ sẽ khéo léo dùi lỗ trên mỗi ống. Khó nhất trong các công đoạn làm khèn là rèn “lưỡi gà” và chỉnh âm, “lưỡi gà” của khèn được làm từ loại đồng nguyên chất, được rèn cẩn thận, tán mỏng, có âm vang vọng.

Trong các ngày hội hoặc vui đón Tết Độc lập 2/9, các ngả đường ở thị trấn Mộc Châu nêm chặt dòng người rực rỡ sắc màu, đâu đâu cũng nghe thấy giai điệu khèn hòa cùng tiếng đàn môi, tiếng leng keng vòng bạc xúng xính trên váy áo của các cô gái Mông. Tại các điểm biểu diễn, giao lưu văn hóa văn nghệ, lễ hội đường phố không thể thiếu các tiết mục thi nhảy khèn, trình diễn khèn của các bản, tiểu khu trên địa bàn huyện. Chính giai điệu khèn đã góp phần làm nên bản sắc riêng trong các ngày hội, Tết Độc lập hoặc khi tết đến xuân về, mùa hoa cải, hoa mận, hoa đào, bung sắc ngút ngàn bên đồng cỏ, đồi chè, rộn ràng đón hàng ngàn lượt du khách về thăm, trong sự sôi động vẫn nghe văng vẳng tiếng khèn dập dìu níu chân lữ khách. Tiếng khèn trở thành giai điệu hẹn hò, phương tiện chắp nối, gửi gió của những chàng trai, cô gái nên duyên chồng vợ. Khèn Mông không những được tôn vinh, phục vụ trong các lễ hội, trở thành sản phẩm du lịch, được bày bán tại các quầy hàng lưu niệm, nhà hàng, khách sạn làm quà tặng, trang trí... mà còn là thông điệp nhắn nhủ, quảng bá, mời gọi du khách hãy đến với thảo nguyên Mộc Châu xanh.

Anh Đức
BÌNH LUẬN

Bạn còn 500/500 ký tự

Bạn vui lòng nhập từ 5 ký tự trở lên !!!

Tin mới

  • 'Chiềng Mung đưa chuyển đổi số vào đời sống

    Chiềng Mung đưa chuyển đổi số vào đời sống

    Chuyển đổi số đang từng bước làm thay đổi phương thức hoạt động của chính quyền và cách người dân tiếp cận các dịch vụ thiết yếu tại xã Chiềng Mung. Từ ứng dụng công nghệ trong quản lý, điều hành, giải quyết thủ tục hành chính đến phổ cập kỹ năng số ở khu dân cư, địa phương đang triển khai nhiều giải pháp đưa công nghệ vào thực tiễn, hướng tới xây dựng chính quyền số, phát triển kinh tế số và xã hội số.
  • 'Chuyển đổi số, nâng cao chất lượng công tác xây dựng Đảng

    Chuyển đổi số, nâng cao chất lượng công tác xây dựng Đảng

    Xây dựng Đảng -
    Đẩy mạnh cải cách hành chính gắn với chuyển đổi số, Đảng ủy xã Chiềng Khoong tập trung đổi mới phương thức lãnh đạo, nâng cao chất lượng hoạt động của các tổ chức đảng, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội. Qua đó, từng bước đơn giản hóa quy trình xử lý công việc, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở.
  • 'Chuẩn hóa dữ liệu đất đai phục vụ người dân

    Chuẩn hóa dữ liệu đất đai phục vụ người dân

    Xã hội -
    Thực hiện chuẩn hóa dữ liệu đất đai, xã Phù Yên đã đồng bộ lên VNLIS Trung ương 39.205 thửa đất thuộc nhóm 1 đạt chuẩn “đúng - đủ - sạch - sống”, chiếm trên 76,9%; số thửa đất nhóm 2 chưa đạt chuẩn, cần làm sạch chiếm 12,6%; số thửa đất nhóm 3 chưa xây dựng cơ sở dữ liệu vùng “trắng” cần tạo lập mới chiếm 10,4%. Xã đang nỗ lực triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm đảm bảo tiến độ, chất lượng và tính chính xác của dữ liệu đất đai.
  • 'Chủ động phòng cháy, chữa cháy trong mùa khô

    Chủ động phòng cháy, chữa cháy trong mùa khô

    Alo 114 -
    Bước vào mùa khô hanh, nhu cầu sử dụng điện, lửa và các thiết bị sinh nhiệt tăng cao, tiềm ẩn nhiều nguy cơ cháy nổ tại khu dân cư. Trước thực tế đó, cấp ủy, chính quyền và các lực lượng chức năng xã Nậm Lầu đã chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm nâng cao ý thức phòng ngừa, hạn chế thấp nhất thiệt hại do cháy, nổ gây ra.
  • 'Góp ý thiếu công tâm - hành vi "mượn gió bẻ măng"

    Góp ý thiếu công tâm - hành vi "mượn gió bẻ măng"

    Góp ý là một trong những hình thức phê bình. Nếu góp ý khách quan, trung thực và mang tính xây dựng sẽ góp phần cải thiện, sửa đổi những khuyết điểm, làm cho cá nhân hoặc tổ chức trở nên tốt hơn, nhiệm vụ được hoàn thành với chất lượng cao hơn. Tuy nhiên, hiện nay, có không ít kiểu góp ý sai sự thật, thiếu khách quan, góp ý kiểu hùa theo, thiếu cơ sở khoa học... làm ảnh hưởng đến uy tín, danh dự của cán bộ, đảng viên và các cơ quan, đơn vị...
  • 'Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại Phiên toàn thể AIPA-47

    Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại Phiên toàn thể AIPA-47

    Thời sự - Chính trị -
    Chiều 18-11, tại Thủ đô Manila (Philippines), trong khuôn khổ Đại hội đồng liên Nghị viện ASEAN lần thứ 47 (AIPA-47), đã diễn ra Phiên toàn thể thứ nhất do Chủ tịch Hạ viện Philippines, Chủ tịch AIPA-47 Faustino "Bojie" De Guzman Dy III chủ trì, với sự tham dự của đại biểu Quốc hội/Nghị viện các nước thành viên, Nghị viện quan sát viên, khách mời và đối tác phát triển của AIPA. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã dự và có bài phát biểu quan trọng.